27.2.1.26

वक्ष्यतीहैव

vakṣyatīhaiva

27.2.1.27

वत्सविवृद्धिनिमित्तं क्षीरस्य यथा प्रवृत्तिर् अज्ञस्य

vatsavivṛddhinimittaṃ kṣīrasya yathā pravṛttir ajñasya

27.2.1.28

पुरुषस्य विमोक्षार्थं तथा प्रवृत्तिः प्रधानस्य

puruṣasya vimokṣārthaṃ tathā pravṛttiḥ pradhānasya

27.2.2

एवम् अचेतना गुणा एकादशेन्द्रियभावेन प्रवर्तन्ते

evam acetanā guṇā ekādaśendriyabhāvena pravartante

27.2.2.2

विशेषा अपि तत्कृता एव

viśeṣā api tatkṛtā eva

27.2.2.3

येनोच्चैः प्रदेशे चक्षुर् अवलोकनाय स्थितं तथा घ्राणं तथा श्रोत्रं तथा जिह्वा स्वदेशे स्वार्थग्रहणाय

yenoccaiḥ pradeśe cakṣur avalokanāya sthitaṃ tathā ghrāṇaṃ tathā śrotraṃ tathā jihvā svadeśe svārthagrahaṇāya

27.2.2.4

एवं कर्मेन्द्रियाण्यपि यथायथं स्वार्थसमर्थानि स्वदेशावस्थितानि स्वभावतो गुणपरिणामविशेषाद् एव न तदर्था अपि

evaṃ karmendriyāṇyapi yathāyathaṃ svārthasamarthāni svadeśāvasthitāni svabhāvato guṇapariṇāmaviśeṣād eva na tadarthā api

27.2.2.5

यत उक्तं शास्त्रन्तरे गुणा गुणेषु वर्तन्ते

yata uktaṃ śāstrantare guṇā guṇeṣu vartante

27.2.2.6

गुणानां या वृत्तिः सा गुणविषया एवेति बाह्यार्था विज्ञेया गुणकृता एवेत्यर्थः प्रधानं यस्य कारणम् इति

guṇānāṃ yā vṛttiḥ sā guṇaviṣayā eveti bāhyārthā vijñeyā guṇakṛtā evetyarthaḥ pradhānaṃ yasya kāraṇam iti

27.2.2.7

अथेन्द्रियस्य कस्य का वृत्तिर् इत्युच्यते

athendriyasya kasya kā vṛttir ityucyate

28.2.1

मात्रशब्दो विशेषार्थो ऽविशेषव्यावृत्त्यर्थः

mātraśabdo viśeṣārtho 'viśeṣavyāvṛttyarthaḥ

28.2.1.2

यथा भिक्षामात्रं लभ्यते नान्यो विशेष इति

yathā bhikṣāmātraṃ labhyate nānyo viśeṣa iti

28.2.1.3

तथा चक्षू रूपमात्रे न रसादिष्वेवं शेषाण्यपि

tathā cakṣū rūpamātre na rasādiṣvevaṃ śeṣāṇyapi

28.2.1.4

तद् यथा चक्षुषो रूपं जिह्वाया रसो घ्राणस्य गन्धः श्रोत्रस्य शब्दस् त्वचः स्पर्शः

tad yathā cakṣuṣo rūpaṃ jihvāyā raso ghrāṇasya gandhaḥ śrotrasya śabdas tvacaḥ sparśaḥ

28.2.1.5

एवम् एषां बुद्धीन्द्रियाणां वृत्तिः कथिता

evam eṣāṃ buddhīndriyāṇāṃ vṛttiḥ kathitā

28.2.1.6

कर्मेन्द्रियाणां वृत्तिः कथ्यते

karmendriyāṇāṃ vṛttiḥ kathyate

28.2.1.7

वचनादानविहरणोत्सर्गानन्दाश्च पञ्चानां कर्मेन्द्रियाणाम् इत्यर्थः

vacanādānaviharaṇotsargānandāśca pañcānāṃ karmendriyāṇām ityarthaḥ

28.2.1.8

वाचो वचनं हस्तयोरादानं पादयोर् विहरणं पायोर् भुक्तस्याहारस्य परिणतमलोत्सर्ग उपस्थस्यानन्दः सुतोत्पत्तिः

vāco vacanaṃ hastayorādānaṃ pādayor viharaṇaṃ pāyor bhuktasyāhārasya pariṇatamalotsarga upasthasyānandaḥ sutotpattiḥ

28.2.1.9

विषया वृत्तिर् इति संबन्धः

viṣayā vṛttir iti saṃbandhaḥ

28.2.1.10

अधुना बुद्ध्यहंकारमनसाम् उच्यते

adhunā buddhyahaṃkāramanasām ucyate

Sāṃkhyakārikābhāṣya