24.2.1

एकादशकश्च गण एकादशेन्द्रियाणि

ekādaśakaśca gaṇa ekādaśendriyāṇi

24.2.1.2

तथा तन्मात्रो गणः पञ्चकः पञ्चलक्षणोपेतः

tathā tanmātro gaṇaḥ pañcakaḥ pañcalakṣaṇopetaḥ

24.2.1.3

शब्दतन्मात्रस्पर्शतन्मात्ररूपतन्मात्ररसतन्मात्रगन्धतन्मात्रलक्षणोपेतः

śabdatanmātrasparśatanmātrarūpatanmātrarasatanmātragandhatanmātralakṣaṇopetaḥ

24.2.1.4

किं लक्षणात् सर्ग इत्येतद् आह

kiṃ lakṣaṇāt sarga ityetad āha

25.2.1

सत्त्वेनाभिभूते यदा रजस्तमसी अहंकारे भवतस् तदा सो ऽहंकारः सात्त्विकः

sattvenābhibhūte yadā rajastamasī ahaṃkāre bhavatas tadā so 'haṃkāraḥ sāttvikaḥ

25.2.1.2

तस्य च पूर्वाचार्यैः संज्ञा कृता वैकृत इति

tasya ca pūrvācāryaiḥ saṃjñā kṛtā vaikṛta iti

25.2.1.3

तस्माद् वैकृताद् अहंकाराद् एकादशक इन्द्रियगण उत्पद्यते

tasmād vaikṛtād ahaṃkārād ekādaśaka indriyagaṇa utpadyate

25.2.1.4

तस्मात् सात्त्विकानि विशुद्धानीन्द्रियाणि स्वविषयसमर्थानि

tasmāt sāttvikāni viśuddhānīndriyāṇi svaviṣayasamarthāni

25.2.1.5

तस्माद् उच्यते सात्त्विक एकादशक इति

tasmād ucyate sāttvika ekādaśaka iti

25.2.1.6

किं चान्यद् भूतादेस्तन्मात्रः स तामसः

kiṃ cānyad bhūtādestanmātraḥ sa tāmasaḥ

25.2.1.7

तामसाभिभूते सत्त्वरजसी अहंकारे यदा भवतः सो ऽहंकारस् तामस उच्यते

tāmasābhibhūte sattvarajasī ahaṃkāre yadā bhavataḥ so 'haṃkāras tāmasa ucyate

25.2.1.8

तस्य पूर्वाचार्यकृता संज्ञा भूतादिः

tasya pūrvācāryakṛtā saṃjñā bhūtādiḥ

25.2.1.9

तस्माद् भूतादेर् अहंकारात् तन्मात्रः पञ्चको गण उत्पद्यते

tasmād bhūtāder ahaṃkārāt tanmātraḥ pañcako gaṇa utpadyate

25.2.1.10

भूतानाम् आदिभूतस् तमोबहुलस् तेनोक्तः स तामस इति

bhūtānām ādibhūtas tamobahulas tenoktaḥ sa tāmasa iti

25.2.1.11

तस्माद् भूतादेः पञ्चतन्मात्रको गणः

tasmād bhūtādeḥ pañcatanmātrako gaṇaḥ

25.2.1.12

किं च तैजसाद् उभयम्

kiṃ ca taijasād ubhayam

25.2.1.13

यदा रजसाभिभूते सत्त्वतमसी भवतस् तदा तस्मात् सो ऽहंकारस्तैजसम् इति संज्ञां लभते

yadā rajasābhibhūte sattvatamasī bhavatas tadā tasmāt so 'haṃkārastaijasam iti saṃjñāṃ labhate

25.2.1.14

तस्मात् तैजसाद् उभयम् उत्पद्यत उभयम् इत्येकादशो गणस्तन्मात्रः पञ्चकः

tasmāt taijasād ubhayam utpadyata ubhayam ityekādaśo gaṇastanmātraḥ pañcakaḥ

25.2.1.15

यो ऽयं सात्त्विको ऽहंकारो वैकृतिको वैकृतो भूत्वैकादशेन्द्रियाण्युत्पादयति स तैजसम् अहंकारं सहायं गृह्णाति

yo 'yaṃ sāttviko 'haṃkāro vaikṛtiko vaikṛto bhūtvaikādaśendriyāṇyutpādayati sa taijasam ahaṃkāraṃ sahāyaṃ gṛhṇāti

25.2.1.16

सात्त्विको निष्क्रियः स तैजसयुक्त इन्द्रियोत्पत्तौ समर्थः

sāttviko niṣkriyaḥ sa taijasayukta indriyotpattau samarthaḥ

Sāṃkhyakārikābhāṣya