23.2.1.20

आभ्यन्तरं प्रधानम् अप्यत्र स्वप्नेन्द्रजालसदृशम् इति विरक्तस्य मोक्षेप्सोर्यद् उत्पद्यते

ābhyantaraṃ pradhānam apyatra svapnendrajālasadṛśam iti viraktasya mokṣepsoryad utpadyate

23.2.1.21

तद् आभ्यन्तरं वैराग्यम्

tad ābhyantaraṃ vairāgyam

23.2.1.22

ऐश्वर्यम् ईश्वरभावः

aiśvaryam īśvarabhāvaḥ

23.2.1.23

तच्चाष्टगुणम् अणिमा महिमा गरिमा लघिमा प्राप्तिः प्राकाम्यम् ईशित्वं वशित्वं यत्रकामावसायित्वं चेति

taccāṣṭaguṇam aṇimā mahimā garimā laghimā prāptiḥ prākāmyam īśitvaṃ vaśitvaṃ yatrakāmāvasāyitvaṃ ceti

23.2.1.24

अणोर् भावो ऽणिमा सूक्ष्मो भूत्वा जगति विचरतीति

aṇor bhāvo 'ṇimā sūkṣmo bhūtvā jagati vicaratīti

23.2.1.25

महिमा महान् भूत्वा विचरतीति

mahimā mahān bhūtvā vicaratīti

23.2.1.26

लघिमा मृणालीतूलावयवाद् अपि लघुतया पुष्पकेसराग्रेष्वपि तिष्ठति

laghimā mṛṇālītūlāvayavād api laghutayā puṣpakesarāgreṣvapi tiṣṭhati

23.2.1.27

प्राप्तिर् अभिमतं वस्तु यत्र तत्रावस्थितं प्राप्नोति

prāptir abhimataṃ vastu yatra tatrāvasthitaṃ prāpnoti

23.2.1.28

प्राकाम्यं प्रकामतो यद् एवेच्छति तद् एव विदधाति

prākāmyaṃ prakāmato yad evecchati tad eva vidadhāti

23.2.1.29

ईशित्वं प्रभुतया त्रैलोक्यम् अपीष्टे

īśitvaṃ prabhutayā trailokyam apīṣṭe

23.2.1.30

वशित्वं सर्वं वशीभवति

vaśitvaṃ sarvaṃ vaśībhavati

23.2.1.31

यत्रकामावसायित्वं ब्रह्मादिस्तम्बपर्यन्तं यत्र कामस्तत्रैवास्य स्वेच्छया स्थानासनविहारान् आचरतीति

yatrakāmāvasāyitvaṃ brahmādistambaparyantaṃ yatra kāmastatraivāsya svecchayā sthānāsanavihārān ācaratīti

23.2.1.32

चत्वार्येतानि बुद्धेः सात्त्विकानि रूपाणि

catvāryetāni buddheḥ sāttvikāni rūpāṇi

23.2.1.33

यदा सत्त्वेन रजस्तमसी अभिभूते तदा पुमान् बुद्धिगुणान् धर्मादीन् आप्नोति

yadā sattvena rajastamasī abhibhūte tadā pumān buddhiguṇān dharmādīn āpnoti

23.2.1.34

किं चान्यत् तामसम् अस्माद् विपर्यस्तम्

kiṃ cānyat tāmasam asmād viparyastam

23.2.1.35

अस्माद् धर्मादेर् विपरीतं तामसं बुद्धिरूपम्

asmād dharmāder viparītaṃ tāmasaṃ buddhirūpam

23.2.1.36

तत्र धर्माद् विपरीतो ऽधर्मः

tatra dharmād viparīto 'dharmaḥ

23.2.1.37

एवम् अज्ञानम् अवैराग्यम् अनैश्वर्यम् इति

evam ajñānam avairāgyam anaiśvaryam iti

23.2.1.38

एवं सात्त्विकैस्तामसैः स्वरूपैर् अष्टाङ्गा बुद्धिस्त्रिगुणाद् अव्यक्ताद् उत्पद्यते

evaṃ sāttvikaistāmasaiḥ svarūpair aṣṭāṅgā buddhistriguṇād avyaktād utpadyate

23.2.1.39

एवं बुद्धिलक्षणम् उक्तम् अहंकारलक्षणम् उच्यते

evaṃ buddhilakṣaṇam uktam ahaṃkāralakṣaṇam ucyate

Sāṃkhyakārikābhāṣya