20.2.1.3

यथा लोके घटः शीतसंयुक्तः शीत उष्णसंयुक्त उष्णः

yathā loke ghaṭaḥ śītasaṃyuktaḥ śīta uṣṇasaṃyukta uṣṇaḥ

20.2.1.4

एवं महदादिलिङ्गं तस्य संयोगात् पुरुषसंयोगाच्चेतनावद् इव भवति

evaṃ mahadādiliṅgaṃ tasya saṃyogāt puruṣasaṃyogāccetanāvad iva bhavati

20.2.1.5

तस्माद् गुणा अध्यवसायं कुर्वन्ति न पुरुषः

tasmād guṇā adhyavasāyaṃ kurvanti na puruṣaḥ

20.2.1.6

यद्यपि लोके पुरुषः कर्ता गन्तेत्यादि प्रयुज्यते तथाप्यकर्ता पुरुषः

yadyapi loke puruṣaḥ kartā gantetyādi prayujyate tathāpyakartā puruṣaḥ

20.2.1.7

कथम्

katham

20.2.1.8

गुणकर्तृत्वे च तथा कर्तेव भवत्युदासीनः

guṇakartṛtve ca tathā karteva bhavatyudāsīnaḥ

20.2.1.9

गुणानां कर्तृत्वे सत्युदासीनो ऽपि पुरुषः कर्तेव भवति न कर्ता

guṇānāṃ kartṛtve satyudāsīno 'pi puruṣaḥ karteva bhavati na kartā

20.2.1.10

अत्र दृष्टान्तो भवति यथाचौरश्चौरैः सह गृहीतश्चौर इत्यवगम्यत एवं त्रयो गुणाः कर्तारस् तैः संयुक्तः पुरुषो ऽकर्तापि कर्ता भवति कर्तृसंयोगात्

atra dṛṣṭānto bhavati yathācauraścauraiḥ saha gṛhītaścaura ityavagamyata evaṃ trayo guṇāḥ kartāras taiḥ saṃyuktaḥ puruṣo 'kartāpi kartā bhavati kartṛsaṃyogāt

20.2.1.11

एवं व्यक्ताव्यक्तज्ञानां विभागो विख्यातो यद्विभागान् मोक्षप्राप्तिर् इति

evaṃ vyaktāvyaktajñānāṃ vibhāgo vikhyāto yadvibhāgān mokṣaprāptir iti

20.2.1.12

अथैतयोः प्रधानपुरुषयोः किंहेतुः संघातः

athaitayoḥ pradhānapuruṣayoḥ kiṃhetuḥ saṃghātaḥ

20.2.1.13

उच्यते

ucyate

21.2.1

पुरुषस्य प्रधानेन सह संयोगो दर्शनार्थम्

puruṣasya pradhānena saha saṃyogo darśanārtham

21.2.1.2

प्रकृतिं महदादिकार्यं भूतादिपर्यन्तं पुरुषः पश्यति

prakṛtiṃ mahadādikāryaṃ bhūtādiparyantaṃ puruṣaḥ paśyati

21.2.1.3

एतदर्थं प्रधानस्यापि पुरुषेण संयोगः कैवल्यार्थम्

etadarthaṃ pradhānasyāpi puruṣeṇa saṃyogaḥ kaivalyārtham

21.2.1.4

स च संयोगः पङ्ग्वन्धवद् उभयोर् अपि द्रष्टव्यः

sa ca saṃyogaḥ paṅgvandhavad ubhayor api draṣṭavyaḥ

21.2.1.5

यथैकः पङ्गुर् एकश्चान्धः

yathaikaḥ paṅgur ekaścāndhaḥ

21.2.1.6

एतौ द्वावपि गच्छन्तौ महता सामर्थ्येनाटव्यां सार्थस्य स्तेनकृताद् उपप्लवात् स्वबन्धुपरित्यक्तौ दैवाद् इतश्चेतश्च चेरतुः

etau dvāvapi gacchantau mahatā sāmarthyenāṭavyāṃ sārthasya stenakṛtād upaplavāt svabandhuparityaktau daivād itaścetaśca ceratuḥ

21.2.1.7

स्वगत्या च तौ संयोगम् उपयातौ

svagatyā ca tau saṃyogam upayātau

21.2.1.8

पुनस्तयोः स्ववचसोर् विश्वस्तत्वेन संयोगो गमनार्थं दर्शनार्थं च भवति

punastayoḥ svavacasor viśvastatvena saṃyogo gamanārthaṃ darśanārthaṃ ca bhavati

21.2.1.9

अन्धेन पङ्गुः स्वस्कन्धम् आरोपितः

andhena paṅguḥ svaskandham āropitaḥ

Sāṃkhyakārikābhāṣya