17.2.6

यो ऽयं महदादिसंघातः स पुरुषार्थः

yo 'yaṃ mahadādisaṃghātaḥ sa puruṣārthaḥ

17.2.7

इत्यनुमीयते ऽचेतनत्वात् पर्यङ्कवद् यथा पर्यङ्कः प्रत्येकं गात्रोत्पलकपादपीठतूलीप्रच्छादनपटोपधानसंघातः परार्थो न हि स्वार्थः

ityanumīyate 'cetanatvāt paryaṅkavad yathā paryaṅkaḥ pratyekaṃ gātrotpalakapādapīṭhatūlīpracchādanapaṭopadhānasaṃghātaḥ parārtho na hi svārthaḥ

17.2.8

पर्यङ्कस्य न हि किंचिद् अपि गात्रोत्पलाद्यवयवानां परस्परं कृत्यम् अस्ति

paryaṅkasya na hi kiṃcid api gātrotpalādyavayavānāṃ parasparaṃ kṛtyam asti

17.2.9

अतो ऽवगम्यते

ato 'vagamyate

17.2.10

अस्ति पुरुषो यः पर्यङ्के शेते यस्यार्थं पर्यङ्कः

asti puruṣo yaḥ paryaṅke śete yasyārthaṃ paryaṅkaḥ

17.2.11

तत् परार्थम् इदं शरीरं पञ्चानां महाभूतानां संघातो वर्तते

tat parārtham idaṃ śarīraṃ pañcānāṃ mahābhūtānāṃ saṃghāto vartate

17.2.12

अस्ति पुरुषो यस्येदं भोग्यं शरीरं भोग्यमहदादिसंघातरूपं समुत्पन्नम् इति

asti puruṣo yasyedaṃ bhogyaṃ śarīraṃ bhogyamahadādisaṃghātarūpaṃ samutpannam iti

17.2.13

इतश्चात्मास्ति त्रिगुणादिविपर्ययात्

itaścātmāsti triguṇādiviparyayāt

17.2.14

यद् उक्तं पूर्वस्याम् आर्यायां त्रिगुणम् अविवेकि विषय इत्यादि तस्माद् विपर्ययात्

yad uktaṃ pūrvasyām āryāyāṃ triguṇam aviveki viṣaya ityādi tasmād viparyayāt

17.2.15

येनोक्तं तद्विपरीतस्तथा च पुमान्

yenoktaṃ tadviparītastathā ca pumān

17.2.16

अधिष्ठानात्

adhiṣṭhānāt

17.2.17

यथेह लङ्घनप्लवनधावनसमर्थैर् अश्वैर् युक्तो रथः सारथिनाधिष्ठितः प्रवर्तते

yatheha laṅghanaplavanadhāvanasamarthair aśvair yukto rathaḥ sārathinādhiṣṭhitaḥ pravartate

17.2.18

तथात्माधिष्ठानाच्छरीरम् इति

tathātmādhiṣṭhānāccharīram iti

17.2.19

तथा चोक्तं षष्टितन्त्रे पुरुषाधिष्ठितं प्रधानं प्रवर्तते

tathā coktaṃ ṣaṣṭitantre puruṣādhiṣṭhitaṃ pradhānaṃ pravartate

17.2.20

अतो ऽस्त्यात्मा भोक्तृत्वात्

ato 'styātmā bhoktṛtvāt

17.2.21

यथा मधुराम्ललवणकटुतिक्तकषायषड्रसोपबृंहितस्य संयुक्तस्यान्नस्य साध्यत एवं महदादिलिङ्गस्य भोक्तृत्वाभावाद् अस्ति स आत्मा यस्येदं भोग्यं शरीरम् इति

yathā madhurāmlalavaṇakaṭutiktakaṣāyaṣaḍrasopabṛṃhitasya saṃyuktasyānnasya sādhyata evaṃ mahadādiliṅgasya bhoktṛtvābhāvād asti sa ātmā yasyedaṃ bhogyaṃ śarīram iti

17.2.22

इतश्च कैवल्यार्थं प्रवृत्तेश् च

itaśca kaivalyārthaṃ pravṛtteś ca

17.2.23

केवलस्य भावः कैवल्यम्

kevalasya bhāvaḥ kaivalyam

17.2.24

तन्निमित्तं या च प्रवृत्तिस्तस्याः स्वकैवल्यार्थं प्रवृत्तेः सकाशाद् अनुमीयते ऽस्त्यात्मेति यतः सर्वो विद्वान् अविद्वांश्च संसारक्षयम् इच्छति

tannimittaṃ yā ca pravṛttistasyāḥ svakaivalyārthaṃ pravṛtteḥ sakāśād anumīyate 'styātmeti yataḥ sarvo vidvān avidvāṃśca saṃsārakṣayam icchati

17.2.25

एवम् एभिर् हेतुभिर् अस्त्यात्मा शरीराद् व्यतिरिक्तः

evam ebhir hetubhir astyātmā śarīrād vyatiriktaḥ

Sāṃkhyakārikābhāṣya