14.2.1.21

एवं प्रधानम् अप्यस्ति किं तु नोपलभ्यते

evaṃ pradhānam apyasti kiṃ tu nopalabhyate

15.2.1

कारणम् अस्त्यव्यक्तम् इति क्रियाकारकसंबन्धः

kāraṇam astyavyaktam iti kriyākārakasaṃbandhaḥ

15.2.1.2

भेदानां परिमाणात्

bhedānāṃ parimāṇāt

15.2.1.3

लोके यत्र कर्तास्ति तस्य परिमाणं दृष्टम्

loke yatra kartāsti tasya parimāṇaṃ dṛṣṭam

15.2.1.4

यथा कुलालः परिमितैर् मृत्पिण्डैः परिमितान् एव घटान् करोति

yathā kulālaḥ parimitair mṛtpiṇḍaiḥ parimitān eva ghaṭān karoti

15.2.1.5

एवं महद् अपि

evaṃ mahad api

15.2.1.6

महदादिलिङ्गं परिमितं भेदतः प्रधानकार्यम्

mahadādiliṅgaṃ parimitaṃ bhedataḥ pradhānakāryam

15.2.1.7

एका बुद्धिर् एको ऽहंकारः पञ्च तन्मात्राण्येकादशेन्द्रियाणि पञ्च महाभूतानि

ekā buddhir eko 'haṃkāraḥ pañca tanmātrāṇyekādaśendriyāṇi pañca mahābhūtāni

15.2.1.8

इत्येवं भेदानां परिमाणाद् अस्ति प्रधानं कारणं यद् व्यक्तं परिमितम् उत्पादयति

ityevaṃ bhedānāṃ parimāṇād asti pradhānaṃ kāraṇaṃ yad vyaktaṃ parimitam utpādayati

15.2.1.9

यदि प्रधानं न स्यात् तदा निष्परिमाणम् इदं व्यक्तम् अपि स्यात्

yadi pradhānaṃ na syāt tadā niṣparimāṇam idaṃ vyaktam api syāt

15.2.1.10

परिमाणाच्च भेदानाम् अस्ति प्रधानं यस्माद् व्यक्तम् उत्पन्नम्

parimāṇācca bhedānām asti pradhānaṃ yasmād vyaktam utpannam

15.2.1.11

तथा समन्वयात्

tathā samanvayāt

15.2.1.12

इह लोके प्रसिद्धिर् दृष्टा यथा व्रतधारिणं बटुं दृष्ट्वा समन्वयति नूनम् अस्य पितरौ

iha loke prasiddhir dṛṣṭā yathā vratadhāriṇaṃ baṭuṃ dṛṣṭvā samanvayati nūnam asya pitarau

15.2.1.13

एवम् इदं त्रिगुणं महदादिलिङ्गं दृष्ट्वा साधयामो ऽस्य यत् कारणं भविष्यतीति

evam idaṃ triguṇaṃ mahadādiliṅgaṃ dṛṣṭvā sādhayāmo 'sya yat kāraṇaṃ bhaviṣyatīti

15.2.1.14

अतः समन्वयाद् अस्ति प्रधानम्

ataḥ samanvayād asti pradhānam

15.2.1.15

तथा शक्तितः प्रवृत्तेश्च

tathā śaktitaḥ pravṛtteśca

15.2.1.16

इह यो यस्मिन् शक्तः स तस्मिन्न् एवार्थे प्रवर्तते

iha yo yasmin śaktaḥ sa tasminn evārthe pravartate

15.2.1.17

यथा कुलालो घटस्य करणे समर्थो घटम् एव करोति न पटं रथं वा

yathā kulālo ghaṭasya karaṇe samartho ghaṭam eva karoti na paṭaṃ rathaṃ vā

15.2.1.18

तथास्ति प्रधानं कारणं कुतः कारणकार्यविभागात्

tathāsti pradhānaṃ kāraṇaṃ kutaḥ kāraṇakāryavibhāgāt

15.2.1.19

करोतीति कारणं क्रियत इति कार्यम्

karotīti kāraṇaṃ kriyata iti kāryam

Sāṃkhyakārikābhāṣya