1.31

स्वां स्वाम् प्रतिपद्यन्ते परस्पराकूतहेतुकां वृत्तिम्

svāṃ svām pratipadyante parasparākūtahetukāṃ vṛttim

1.31.2

पुरुषार्थ एव हेतुर् न केनचित् कार्यते करणम्

puruṣārtha eva hetur na kenacit kāryate karaṇam

1.32

करणं त्रयोदशविधं तद् आहरणधारणप्रकाशकरम्

karaṇaṃ trayodaśavidhaṃ tad āharaṇadhāraṇaprakāśakaram

1.32.2

कार्यं च तस्य दशधाहार्यं धार्यम् प्रकाश्यं च

kāryaṃ ca tasya daśadhāhāryaṃ dhāryam prakāśyaṃ ca

1.33

अन्तःकरणं त्रिविधं दशधा बाह्यं त्रयस्य विषयाख्यम्

antaḥkaraṇaṃ trividhaṃ daśadhā bāhyaṃ trayasya viṣayākhyam

1.33.2

साम्प्रतकालम् बाह्यं त्रिकालम् आभ्यन्तरं करणम्

sāmpratakālam bāhyaṃ trikālam ābhyantaraṃ karaṇam

1.34

बुद्धीन्द्रियाणि तेषाम् पञ्च विशेषाविशेषविषयाणि

buddhīndriyāṇi teṣām pañca viśeṣāviśeṣaviṣayāṇi

1.34.2

वाग् भवति शब्दविषया शेषाणि तु पञ्चविषयाणि

vāg bhavati śabdaviṣayā śeṣāṇi tu pañcaviṣayāṇi

1.35

सान्तःकरणा बुद्धिः सर्वं विषयम् अवगाहते यस्मात्

sāntaḥkaraṇā buddhiḥ sarvaṃ viṣayam avagāhate yasmāt

1.35.2

तस्मात् त्रिविधं करणं द्वारि द्वाराणि शेषाणि

tasmāt trividhaṃ karaṇaṃ dvāri dvārāṇi śeṣāṇi

1.36

एते प्रदीपकल्पाः परस्परविलक्षणा गुणविशेषाः

ete pradīpakalpāḥ parasparavilakṣaṇā guṇaviśeṣāḥ

1.36.2

कृत्स्नम् पुरुषस्यार्थम् प्रकाश्य बुद्धौ प्रयच्छन्ति

kṛtsnam puruṣasyārtham prakāśya buddhau prayacchanti

1.37

सर्वम् प्रत्युपभोगं यस्मात् पुरुषस्य साधयति बुद्धिः

sarvam pratyupabhogaṃ yasmāt puruṣasya sādhayati buddhiḥ

1.37.2

सैव च विशिनष्टि पुनः प्रधानपुरुषान्तरं सूक्ष्मम्

saiva ca viśinaṣṭi punaḥ pradhānapuruṣāntaraṃ sūkṣmam

1.38

तन्मात्राण्यविशेषास् तेभ्यो भूतानि पञ्च पञ्चभ्यः

tanmātrāṇyaviśeṣās tebhyo bhūtāni pañca pañcabhyaḥ

1.38.2

एते स्मृता विशेषाः शान्ता घोराश्च मूढाश्च

ete smṛtā viśeṣāḥ śāntā ghorāśca mūḍhāśca

1.39

सूक्ष्मा मातापितृजाः सह प्रभूतैस् त्रिधा विशेषाः स्युः

sūkṣmā mātāpitṛjāḥ saha prabhūtais tridhā viśeṣāḥ syuḥ

1.39.2

सूक्ष्मास् तेषां नियता मातापितृजा निवर्तन्ते

sūkṣmās teṣāṃ niyatā mātāpitṛjā nivartante

1.40

पूर्वोत्पन्नम् असक्तं नियतम् महदादि सूक्ष्मपर्यन्तम्

pūrvotpannam asaktaṃ niyatam mahadādi sūkṣmaparyantam

1.40.2

संसरति निरुपभोगम् भावैर् अधिवासितं लिङ्गम्

saṃsarati nirupabhogam bhāvair adhivāsitaṃ liṅgam

Sāṃkhyakārikā