1.21

पुरुषस्य दर्शनार्थं कैवल्यार्थं तथा प्रधानस्य

puruṣasya darśanārthaṃ kaivalyārthaṃ tathā pradhānasya

1.21.2

पङ्ग्वन्धवद् उभयोर् अपि संयोगस् तत्कृतः सर्गः

paṅgvandhavad ubhayor api saṃyogas tatkṛtaḥ sargaḥ

1.22

प्रकृतेर् महांस्ततो ऽहंकारस् तस्माद् गणश्च षोडशकः

prakṛter mahāṃstato 'haṃkāras tasmād gaṇaśca ṣoḍaśakaḥ

1.22.2

तस्माद् अपि षोडशकात् पञ्चभ्यः पञ्च भूतानि

tasmād api ṣoḍaśakāt pañcabhyaḥ pañca bhūtāni

1.23

अध्यवसायो बुद्धिर् धर्मो ज्ञानं विराग ऐश्वर्यम्

adhyavasāyo buddhir dharmo jñānaṃ virāga aiśvaryam

1.23.2

सात्त्विकम् एतद्रूपं तामसम् अस्माद् विपर्यस्तम्

sāttvikam etadrūpaṃ tāmasam asmād viparyastam

1.24

अभिमानो ऽहंकारस् तस्माद् द्विविधः प्रवर्तते सर्गः

abhimāno 'haṃkāras tasmād dvividhaḥ pravartate sargaḥ

1.24.2

एकादशकश्च गणस् तन्मात्रः पञ्चकश्चैव

ekādaśakaśca gaṇas tanmātraḥ pañcakaścaiva

1.25

सात्त्विक एकादशकः प्रवर्तते वैकृताद् अहंकारात्

sāttvika ekādaśakaḥ pravartate vaikṛtād ahaṃkārāt

1.25.2

भूतादेस् तन्मात्रः स तामसस् तैजसाद् उभयं

bhūtādes tanmātraḥ sa tāmasas taijasād ubhayaṃ

1.26

बुद्धीन्द्रियाणि चक्षुःश्रोत्रघ्राणरसनत्वगाख्यानि

buddhīndriyāṇi cakṣuḥśrotraghrāṇarasanatvagākhyāni

1.26.2

वाक्पाणिपादपायूपस्थान् कर्मेन्द्रियान्याहुः

vākpāṇipādapāyūpasthān karmendriyānyāhuḥ

1.27

उभयात्मकम् अत्र मनः संकल्पकम् इन्द्रियं च साधर्म्यात्

ubhayātmakam atra manaḥ saṃkalpakam indriyaṃ ca sādharmyāt

1.27.2

गुणपरिणामविशेषान् नानात्वम् बाह्यभेदाच्च

guṇapariṇāmaviśeṣān nānātvam bāhyabhedācca

1.28

शब्दादिषु पञ्चानाम् आलोचनमात्रम् इष्यते वृत्तिः

śabdādiṣu pañcānām ālocanamātram iṣyate vṛttiḥ

1.28.2

वचनादानविहरणोत्सर्गानन्दाश्च पञ्चानाम्

vacanādānaviharaṇotsargānandāśca pañcānām

1.29

स्वालक्षण्यं वृत्तिस् त्रयस्य सैषा भवत्यसामान्या

svālakṣaṇyaṃ vṛttis trayasya saiṣā bhavatyasāmānyā

1.29.2

सामान्यकरणवृत्तिः प्राणाद्या वायवः पञ्च

sāmānyakaraṇavṛttiḥ prāṇādyā vāyavaḥ pañca

1.30

युगपच्चतुष्टयस्य तु वृत्तिः क्रमशश्च तस्य निर्दिष्टा

yugapaccatuṣṭayasya tu vṛttiḥ kramaśaśca tasya nirdiṣṭā

1.30.2

दृष्टे तथाप्यदृष्टे त्रयस्य तत्पूर्विका वृत्तिः

dṛṣṭe tathāpyadṛṣṭe trayasya tatpūrvikā vṛttiḥ

Sāṃkhyakārikā