1.1.1

पञ्चपञ्चसंख्यावच्छिन्नाः समुदायाः पञ्चका लाभादयस् तेषां न्यूनाधिकव्यवच्छेदेन अष्ट इति संख्याम् आह

pañcapañcasaṃkhyāvacchinnāḥ samudāyāḥ pañcakā lābhādayas teṣāṃ nyūnādhikavyavacchedena aṣṭa iti saṃkhyām āha

1.1.2

तुशब्दः संक्षेपविस्तारपरिज्ञानयोः तुल्यफलत्वम् अवधारयति शिष्यजिज्ञासानुरोधेन भाष्यारम्भो ऽप्य् अर्थवान् इति

tuśabdaḥ saṃkṣepavistāraparijñānayoḥ tulyaphalatvam avadhārayati śiṣyajijñāsānurodhena bhāṣyārambho 'py arthavān iti

1.1.3

विज्ञेया विशेषेण ज्ञातव्याः पुनः पुनर् अभ्यासेन दृढीकर्तव्या येन सर्वदा शास्त्रार्थे चित्तस्थे कृते सति ग्रन्थविस्मरणे ऽपि ब्रह्मोद्यदोषो न भवेत्

vijñeyā viśeṣeṇa jñātavyāḥ punaḥ punar abhyāsena dṛḍhīkartavyā yena sarvadā śāstrārthe cittasthe kṛte sati granthavismaraṇe 'pi brahmodyadoṣo na bhavet

1.1.4

अनुष्ठानाशक्तस्यान्यथा हि सुरापानसमं पातकं स्याद् इति

anuṣṭhānāśaktasyānyathā hi surāpānasamaṃ pātakaṃ syād iti

1.1.5

गणशब्दः समुच्चयवाची

gaṇaśabdaḥ samuccayavācī

1.1.6

चशब्दः समुच्चयेन केवलम् अष्ट पञ्चका विज्ञेया गणश् चैकस् त्रिकात्मको विज्ञेय इति

caśabdaḥ samuccayena kevalam aṣṭa pañcakā vijñeyā gaṇaś caikas trikātmako vijñeya iti

1.1.7

एक इत्य् अनन्तरोक्ताष्टसंख्याशङ्कानिराकरणार्थम्

eka ity anantaroktāṣṭasaṃkhyāśaṅkānirākaraṇārtham

1.1.8

त्रिसंख्यावच्छिन्नः समुदायः त्रिकः

trisaṃkhyāvacchinnaḥ samudāyaḥ trikaḥ

1.1.9

स एव आत्मा स्वभावो यस्य भैक्षादिवृत्तिगणस्य स तथोक्तः वृत्त्यन्तरनिषेधार्थम्

sa eva ātmā svabhāvo yasya bhaikṣādivṛttigaṇasya sa tathoktaḥ vṛttyantaraniṣedhārtham

1.1.10

एवम् एते नव गणा ज्ञेयत्वोनोद्दिष्टाः

evam ete nava gaṇā jñeyatvonoddiṣṭāḥ

1.1.11

यस् तान् सम्यग् अवधारयति सो ऽवश्यं दुःखान्तं यास्यत्य् अन्येषां चानुग्रहकरणसमर्थो भवतीति

yas tān samyag avadhārayati so 'vaśyaṃ duḥkhāntaṃ yāsyaty anyeṣāṃ cānugrahakaraṇasamartho bhavatīti

1.1.12

कुतः पुनर् एतन् निश्चीयत इति

kutaḥ punar etan niścīyata iti

1.1.13

निश्चीयते यस्मात् सर्वैर् एव परमयोगिभिः वेत्ता नवगणस्यास्य संस्कर्ता गुरुर् उच्यते

niścīyate yasmāt sarvair eva paramayogibhiḥ vettā navagaṇasyāsya saṃskartā gurur ucyate

1.1.14

विद ज्ञाने

vida jñāne

1.1.15

तस्य वेदितेति प्राप्ते छन्दोभङ्गपरिहारार्थं छान्दसः प्रयोगो वेत्ता इति कृतः

tasya vediteti prāpte chandobhaṅgaparihārārthaṃ chāndasaḥ prayogo vettā iti kṛtaḥ

1.1.16

अथवा विचारणे तस्य वेत्तेति भवति

athavā vicāraṇe tasya vetteti bhavati

1.1.17

वेत्ता विचारयिता

vettā vicārayitā

1.1.18

नवगणानाम् इति बहुवचने प्राप्ते छन्दोभङ्गपरिहारार्थं तत्परिज्ञानस्य भिन्नफलत्वज्ञापनार्थं वा नवगणस्य इत्य् उक्तम्

navagaṇānām iti bahuvacane prāpte chandobhaṅgaparihārārthaṃ tatparijñānasya bhinnaphalatvajñāpanārthaṃ vā navagaṇasya ity uktam

1.1.19

नन्दिमहाकालादिष्व् अपि गणशब्दो दृष्टः तदाशङ्कानिराकरणार्थम् अस्येत्य् उक्तम्

nandimahākālādiṣv api gaṇaśabdo dṛṣṭaḥ tadāśaṅkānirākaraṇārtham asyety uktam

1.1.20

अस्य अनन्तरोद्दिष्टस्य लाभादिकस्येत्य् अर्थः

asya anantaroddiṣṭasya lābhādikasyety arthaḥ

Ratnaṭīkā