11.71.2.10

कल्केन मेलयेत् सूतं गगनं च तदधोर्ध्वगम्

kalkena melayet sūtaṃ gaganaṃ ca tadadhordhvagam

11.71.2.10.2

स्थापयेद् रवितापे तु निर्मुखो ग्रसते क्षणात्

sthāpayed ravitāpe tu nirmukho grasate kṣaṇāt

11.71.2.10.3

जायते पिष्टिका शीघ्रं नात्र कार्या विचारणा

jāyate piṣṭikā śīghraṃ nātra kāryā vicāraṇā

11.71.2.11

इति

iti

11.71.2.12

पिष्टीबन्धस्तु खोटक इति वर्णनाद् अत्र पिष्टिकारूपम् उच्यते

piṣṭībandhastu khoṭaka iti varṇanād atra piṣṭikārūpam ucyate

11.71.2.13

खोटलक्षणं ग्रन्थान्तरे तु

khoṭalakṣaṇaṃ granthāntare tu

11.71.2.13.2

ध्मातो द्रुतो भवेत् खोट आहतश्चूर्णतां व्रजेत्

dhmāto druto bhavet khoṭa āhataścūrṇatāṃ vrajet

11.71.2.13.3

पुनर् ध्मातो द्रुतः खोट इति खोटस्य लक्षणम्

punar dhmāto drutaḥ khoṭa iti khoṭasya lakṣaṇam

11.71.2.14

घनसत्त्वपादजीर्णः कान्तपादजीर्णः समतीक्ष्णजीर्णश्चेद्वायं क्षेत्रीकरणार्थम् अपि प्रशस्तः

ghanasattvapādajīrṇaḥ kāntapādajīrṇaḥ samatīkṣṇajīrṇaścedvāyaṃ kṣetrīkaraṇārtham api praśastaḥ

11.72.2.1

पाटबन्धं लक्षयति द्रुतेति

pāṭabandhaṃ lakṣayati druteti

11.72.2.2

अधोऽग्निना कटाहे तापेन द्रुता जातद्रवा या कज्जली सा तत्क्षणे कदलीदले प्रक्षिप्य तद्दलेनाच्छाद्य पीडनेन चिपिटीकृता पाटबन्धः पर्पटिकाबन्धश्चेति ख्याता बालवृद्धादीनाम् अनुपानभेदेन सर्वरोगघ्नी

adho'gninā kaṭāhe tāpena drutā jātadravā yā kajjalī sā tatkṣaṇe kadalīdale prakṣipya taddalenācchādya pīḍanena cipiṭīkṛtā pāṭabandhaḥ parpaṭikābandhaśceti khyātā bālavṛddhādīnām anupānabhedena sarvarogaghnī

11.74.2.1

कज्जलीबन्धं लक्षयति

kajjalībandhaṃ lakṣayati

11.74.2.2

तत्तद्योगेन रोगवारकविशिष्टौषधीमिश्रणमर्दनयोगेन युक्ता सती कज्जलीबन्ध उच्यते

tattadyogena rogavārakaviśiṣṭauṣadhīmiśraṇamardanayogena yuktā satī kajjalībandha ucyate

11.74.2.3

अत्र तत्तद्योगेन संयुक्तेति न लक्षणघटकम्

atra tattadyogena saṃyukteti na lakṣaṇaghaṭakam

11.74.2.4

तेन विना कज्जल्याः सिद्धत्वात्

tena vinā kajjalyāḥ siddhatvāt

11.74.2.5

किंतु योगवाहित्वेनेयं सर्वरोगनाशिकेति बोधनाय तदुक्तिः

kiṃtu yogavāhitveneyaṃ sarvaroganāśiketi bodhanāya taduktiḥ

11.75.2.1

सजीवबद्धम् आह भस्मीकृतेति

sajīvabaddham āha bhasmīkṛteti

11.75.2.2

ताम्बूलीदलरसमर्दितः पश्चाद् वन्ध्याकर्कोटकीकन्दमध्ये प्रक्षिप्य संपुटितो बहिर् मृद्वस्त्राभ्यां संपुटितो भूमौ गजपुटेन पुटितो भस्मीभवति

tāmbūlīdalarasamarditaḥ paścād vandhyākarkoṭakīkandamadhye prakṣipya saṃpuṭito bahir mṛdvastrābhyāṃ saṃpuṭito bhūmau gajapuṭena puṭito bhasmībhavati

11.75.2.3

एवं प्रकारान्तरेणापि भस्मीकृतः पारदोऽग्नौ पात्रे धृतश्चेदाकाशे गच्छति

evaṃ prakārāntareṇāpi bhasmīkṛtaḥ pārado'gnau pātre dhṛtaścedākāśe gacchati

11.75.2.4

पक्षच्छेदाभावात्

pakṣacchedābhāvāt

Rasaratnasamuccayaṭīkā