10.50.2.25

अत एव नातिनिरपायस्य लोहस्य गुणानाम् आधिक्यमुपचर्यते

ata eva nātinirapāyasya lohasya guṇānām ādhikyamupacaryate

10.50.2.26

ननु पाषाणतोऽपि कठिनाणां लोहविशेषाणां नावयवविश्लेष इति कथम् उक्तलाभ इत्याशङ्क्य निदर्शनेन पुनर्लोहगुणान् दृढीकरोति यथाश्मनीति

nanu pāṣāṇato'pi kaṭhināṇāṃ lohaviśeṣāṇāṃ nāvayavaviśleṣa iti katham uktalābha ityāśaṅkya nidarśanena punarlohaguṇān dṛḍhīkaroti yathāśmanīti

10.50.2.27

अन्तरग्निप्रवेशेन सर्वं सम्भवतीति भावः

antaragnipraveśena sarvaṃ sambhavatīti bhāvaḥ

10.52.3.1

संप्रति गर्ताविशेषं महापुटमाह भूमिमध्य इष्टिकादिभिः कृते कुड्ये कुड्यमये गर्ते गाम्भीर्यविस्ताराभ्यां द्विहस्ते तथा चतुष्कोणे तादृग्गर्ते वन्यच्छगणैः सहस्रसंख्याकैः पूरिते सति शरावसंपुटितं भेषजं पिष्टिकोपरि पूरितच्छगणोपरि

saṃprati gartāviśeṣaṃ mahāpuṭamāha bhūmimadhya iṣṭikādibhiḥ kṛte kuḍye kuḍyamaye garte gāmbhīryavistārābhyāṃ dvihaste tathā catuṣkoṇe tādṛggarte vanyacchagaṇaiḥ sahasrasaṃkhyākaiḥ pūrite sati śarāvasaṃpuṭitaṃ bheṣajaṃ piṣṭikopari pūritacchagaṇopari

10.52.3.2

तादृशमूषिकोपर्यर्धसहस्रं छगणानां पूरयेत्

tādṛśamūṣikoparyardhasahasraṃ chagaṇānāṃ pūrayet

10.52.3.3

ततो दीपयेत्

tato dīpayet

10.54.3.1

अथ गजपुटमाह राजहस्तेति

atha gajapuṭamāha rājahasteti

10.54.3.2

राजहस्तस्त्रिंशदङ्गुलिमितः

rājahastastriṃśadaṅgulimitaḥ

10.54.3.3

तन्मितं निम्नं गम्भीरं तन्मितविस्तारं च गर्तं बोध्यं

tanmitaṃ nimnaṃ gambhīraṃ tanmitavistāraṃ ca gartaṃ bodhyaṃ

10.54.3.4

निम्नमित्यत्र विस्तारशब्दो लुप्तनिर्दिष्टः

nimnamityatra vistāraśabdo luptanirdiṣṭaḥ

10.54.3.5

तदुपलशाठीभिः कण्ठपर्यन्तं पूरयेत्

tadupalaśāṭhībhiḥ kaṇṭhaparyantaṃ pūrayet

10.54.3.6

उपलाः कठिना महान्तो वन्यच्छगणास्ततो ऽल्पदेहाः शाठ्यः

upalāḥ kaṭhinā mahānto vanyacchagaṇāstato 'lpadehāḥ śāṭhyaḥ

10.54.3.7

तत्र मूषां भेषजगर्भितां विन्यस्य पूर्वविन्यस्तच्छगणतोऽर्धमानानि गिरिण्डानि वन्यच्छगणानि विनिक्षिपेत् इत्येतद्गजपुटाख्यं मतम्

tatra mūṣāṃ bheṣajagarbhitāṃ vinyasya pūrvavinyastacchagaṇato'rdhamānāni giriṇḍāni vanyacchagaṇāni vinikṣipet ityetadgajapuṭākhyaṃ matam

10.56.2.1

अथ कुक्कुटपुटमाह

atha kukkuṭapuṭamāha

10.56.2.2

भूमिपृष्ठभागे कुड्येन निर्मितं चतुर्विंशत्यङ्गुलोच्छ्रायं तावन्मानमेव तले मुखे च विस्तृतमेतादृशं यद्गर्तं भेषजं पक्तुमुपलादिभिः पूर्यते तत्कुक्कुटपुटसंज्ञं भवति

bhūmipṛṣṭhabhāge kuḍyena nirmitaṃ caturviṃśatyaṅgulocchrāyaṃ tāvanmānameva tale mukhe ca vistṛtametādṛśaṃ yadgartaṃ bheṣajaṃ paktumupalādibhiḥ pūryate tatkukkuṭapuṭasaṃjñaṃ bhavati

10.57.2.1

यच्च गर्तं भूमितले मृदादिभिः कृतमष्टसंख्यैर्वनोपलैर्दीयते ज्वालया प्रज्वलितं क्रियते बद्धपारदस्य भस्मकरणार्थं तत्कपोतपुटमुच्यते

yacca gartaṃ bhūmitale mṛdādibhiḥ kṛtamaṣṭasaṃkhyairvanopalairdīyate jvālayā prajvalitaṃ kriyate baddhapāradasya bhasmakaraṇārthaṃ tatkapotapuṭamucyate

10.59.2.1

गोर्वरैस्तुषैर्वा यत्र गजपुटगर्तायां पुटं दीयते भेषजं पक्वं क्रियते तद्गोर्वरपुटमुच्यते

gorvaraistuṣairvā yatra gajapuṭagartāyāṃ puṭaṃ dīyate bheṣajaṃ pakvaṃ kriyate tadgorvarapuṭamucyate

10.62.2.1

अथ भूधरपुटमाह वह्निमित्रामिति

atha bhūdharapuṭamāha vahnimitrāmiti

10.62.2.2

वह्निमित्रा मूषा शराव इति यावत्

vahnimitrā mūṣā śarāva iti yāvat

10.62.2.3

जयसुन्दरादिरसविधावस्या उपयोगो बोध्यः

jayasundarādirasavidhāvasyā upayogo bodhyaḥ

Rasaratnasamuccayaṭīkā