10.24.2.3

द्वादशाङ्गुलं दीर्घम् ऊर्ध्वम् उत्तानमूषाया ऊर्ध्वतनमुखभागो धत्तूरपुष्पवत् क्रमेण विस्तीर्णस्तद्वदेव च संश्लेषेण त्रिचतुष्कोणयुतो ध्मानावसरे पिहितेऽपि मुखे सति तत्कोणमार्गेणान्तःस्थधूमस्य बहिर्निर्गमनार्थं कोणघटनेनैव तन्मुखं सच्छिद्रं भवति

dvādaśāṅgulaṃ dīrgham ūrdhvam uttānamūṣāyā ūrdhvatanamukhabhāgo dhattūrapuṣpavat krameṇa vistīrṇastadvadeva ca saṃśleṣeṇa tricatuṣkoṇayuto dhmānāvasare pihite'pi mukhe sati tatkoṇamārgeṇāntaḥsthadhūmasya bahirnirgamanārthaṃ koṇaghaṭanenaiva tanmukhaṃ sacchidraṃ bhavati

10.24.2.4

तच्च मुखम् अष्टाङ्गुलविस्तृतं वर्तुलसूत्रवेष्टनेनाष्टाङ्गुलमितम् इत्यर्थः

tacca mukham aṣṭāṅgulavistṛtaṃ vartulasūtraveṣṭanenāṣṭāṅgulamitam ityarthaḥ

10.25.2.1

अथ गोस्तनमूषामाह मूषाया इति

atha gostanamūṣāmāha mūṣāyā iti

10.25.2.2

शिखायुक्तेति

śikhāyukteti

10.25.2.3

शिखराकारपिधानकसहितेयमेव चान्धमूषाभिधीयते

śikharākārapidhānakasahiteyameva cāndhamūṣābhidhīyate

10.25.2.4

द्वंद्वितबीजमेलापादिविधावस्या उपयोगो बोध्यः

dvaṃdvitabījamelāpādividhāvasyā upayogo bodhyaḥ

10.25.2.5

यत्र तु न्युब्जया तयाच्छादनं क्रियते तत्र पिधानरहिता ग्राह्या

yatra tu nyubjayā tayācchādanaṃ kriyate tatra pidhānarahitā grāhyā

10.25.2.6

यथा नाभियन्त्रे प्रागुक्तम्

yathā nābhiyantre prāguktam

10.25.2.6.2

ततश्चाच्छादयेत् सम्यग्गोस्तनाकारमूषया

tataścācchādayet samyaggostanākāramūṣayā

10.25.2.6.3

इति

iti

10.26.2.1

मल्लमूषामाह निर्दिष्टेति

mallamūṣāmāha nirdiṣṭeti

10.26.2.2

मल्लं पिधानोपयोगि विस्तीर्णं किंचिद् गभीरोदरं मृन्मयं पात्रं शरावेति लोके प्रसिद्धम्

mallaṃ pidhānopayogi vistīrṇaṃ kiṃcid gabhīrodaraṃ mṛnmayaṃ pātraṃ śarāveti loke prasiddham

10.26.2.3

सप्तविंशतितमेऽध्यायेऽस्या उपयोगं वक्ष्यति मदनसंजीवनरसविधौ

saptaviṃśatitame'dhyāye'syā upayogaṃ vakṣyati madanasaṃjīvanarasavidhau

10.26.2.4

अन्यत्रापि प्रभूतस्थले चैषोपयुज्यते

anyatrāpi prabhūtasthale caiṣopayujyate

10.26.2.5

तदेवोच्यते पर्पट्यादीति

tadevocyate parpaṭyādīti

10.27.2.1

त्रयोदशाध्यायोक्तपर्पटीप्रभृतिरसानाम् अल्पस्वेदसाध्यानां पक्वमूषामाह कुलालेति

trayodaśādhyāyoktaparpaṭīprabhṛtirasānām alpasvedasādhyānāṃ pakvamūṣāmāha kulāleti

10.27.2.2

वस्त्रमयपोटलीव भेषजगर्भितं भेषजमयमूषा कपर्दिकाशङ्खादि भूमौ गजपुटादिना पाचयितुम् यत्र पात्रान्तरे ध्रियते पाकोत्तरम् आच्छादनसहितं च गृह्यते

vastramayapoṭalīva bheṣajagarbhitaṃ bheṣajamayamūṣā kapardikāśaṅkhādi bhūmau gajapuṭādinā pācayitum yatra pātrāntare dhriyate pākottaram ācchādanasahitaṃ ca gṛhyate

10.27.2.3

यथा राजयक्ष्मचिकित्सायां मृगाङ्कपोटलीविधौ स रसः पोटलीत्युच्यते

yathā rājayakṣmacikitsāyāṃ mṛgāṅkapoṭalīvidhau sa rasaḥ poṭalītyucyate

10.28.2.1

अथ गोलमूषामाह निर्वक्त्रेति

atha golamūṣāmāha nirvaktreti

10.28.2.2

गत्वरद्रव्यं पारदरसकमनःशिलाहरितालप्रभृति मध्ये दत्त्वा कुलालेन या निर्मुखैव विधीयते एतत्समा ताम्रमूषा रसहृदये ऽष्टादशावबोधे ऽभिहिता

gatvaradravyaṃ pāradarasakamanaḥśilāharitālaprabhṛti madhye dattvā kulālena yā nirmukhaiva vidhīyate etatsamā tāmramūṣā rasahṛdaye 'ṣṭādaśāvabodhe 'bhihitā

Rasaratnasamuccayaṭīkā