9.65.3.1

अथ ग्रस्तयन्त्रमाह मूषामिति

atha grastayantramāha mūṣāmiti

9.65.3.2

स्थूलमूषोदरे प्रवेशयोग्याम् आद्यन्तमध्यभागेषु तत्समवर्तुलां लघुमूषां कुर्यात्

sthūlamūṣodare praveśayogyām ādyantamadhyabhāgeṣu tatsamavartulāṃ laghumūṣāṃ kuryāt

9.65.3.3

एतद्यन्त्रं ग्रस्तयन्त्रमिति ख्यातम्

etadyantraṃ grastayantramiti khyātam

9.65.3.4

अनेन हि स्वोदरे रुद्धगतिः पारदो ग्रस्तः पीडितो मारकभेषजेन मारितो वा भवति

anena hi svodare ruddhagatiḥ pārado grastaḥ pīḍito mārakabheṣajena mārito vā bhavati

9.65.3.5

कज्जलीकृतं भेषजान्तरेण संमर्दितं वा पारदं स्थूलमूषान्तस्तले संभृत्य तद्रोधार्थं किंचिल्लघुमूषां न्युब्जां तदुदरे प्रवेश्य दृढं यथा स्यात्तथा संधिरोधं कृत्वा गजपुटेन पारदं भस्मीकुर्वन्ति भिषजः

kajjalīkṛtaṃ bheṣajāntareṇa saṃmarditaṃ vā pāradaṃ sthūlamūṣāntastale saṃbhṛtya tadrodhārthaṃ kiṃcillaghumūṣāṃ nyubjāṃ tadudare praveśya dṛḍhaṃ yathā syāttathā saṃdhirodhaṃ kṛtvā gajapuṭena pāradaṃ bhasmīkurvanti bhiṣajaḥ

9.65.3.6

रन्ध्रणं बन्धनम्

randhraṇaṃ bandhanam

9.66.2.1

अथ स्थालीयन्त्रमाह स्थाल्यामिति

atha sthālīyantramāha sthālyāmiti

9.66.2.2

स्थाल्यां मृन्मयपात्र्यां ताम्रलोहादि निक्षिप्य मल्लेन निरुद्धमुखं कृत्वा तद्भेषजं स्थालिकाधःस्थवह्निना पच्यते इत्येतत् स्थालीयन्त्रं प्रसिद्धम्

sthālyāṃ mṛnmayapātryāṃ tāmralohādi nikṣipya mallena niruddhamukhaṃ kṛtvā tadbheṣajaṃ sthālikādhaḥsthavahninā pacyate ityetat sthālīyantraṃ prasiddham

9.73.2.1

अथ धूपयन्त्रमाह विधायेति

atha dhūpayantramāha vidhāyeti

9.73.2.2

अत्र यथोक्तमानं लौहं पात्रं विधाय तत्कण्ठाधो द्व्यङ्गुले देशे जलाधारं लघुपात्रविशेषं निहितं कुर्यात्

atra yathoktamānaṃ lauhaṃ pātraṃ vidhāya tatkaṇṭhādho dvyaṅgule deśe jalādhāraṃ laghupātraviśeṣaṃ nihitaṃ kuryāt

9.73.2.3

जडद्रव्यस्य धारणार्थम् आश्रयभूतं पात्रं जलाधारशब्दवाच्यम्

jaḍadravyasya dhāraṇārtham āśrayabhūtaṃ pātraṃ jalādhāraśabdavācyam

9.73.2.4

तत्र लोहशलाकास्तिर्यङ्निधाय तत्र स्वर्णपत्राणि विन्यसेत् स्थापयेत्

tatra lohaśalākāstiryaṅnidhāya tatra svarṇapatrāṇi vinyaset sthāpayet

9.73.2.5

तेषामधोभागे वक्ष्यमाणं धूमद्रव्यं निक्षिपेत्

teṣāmadhobhāge vakṣyamāṇaṃ dhūmadravyaṃ nikṣipet

9.73.2.6

ततो यन्त्रपात्रम् अपरेण न्युब्जपात्रेण छादयेत्

tato yantrapātram apareṇa nyubjapātreṇa chādayet

9.73.2.7

मृदा संधिलेपं कृत्वा यन्त्रस्याधस्ताद्वह्निं कुर्यात्

mṛdā saṃdhilepaṃ kṛtvā yantrasyādhastādvahniṃ kuryāt

9.73.2.8

उक्तविधानेन हतानि पत्राणि कृष्णानि भवन्ति

uktavidhānena hatāni patrāṇi kṛṣṇāni bhavanti

9.73.2.9

ततस्तानि सरसे तप्तखल्वे यथाविधि मर्दनेन पारदो भक्षयति

tatastāni sarase taptakhalve yathāvidhi mardanena pārado bhakṣayati

9.73.2.10

भक्षितानि च तानि पारदोदरे शीघ्रं द्रवन्ति

bhakṣitāni ca tāni pāradodare śīghraṃ dravanti

9.73.2.11

अत्र धूपद्रव्यमाह

atra dhūpadravyamāha

9.73.2.12

पारदेन साकं गन्धकहरितालमनःशिलानाम् अन्यतमस्य समस्तानां वा कृतायाः कज्जल्या धूपनं तया कज्जल्या भस्मीकृतनागेन धूपनं वा स्वर्णपत्राणां धूपनसंस्कारार्थं मुख्यं धूपनद्रव्यम् उदाहृतम्

pāradena sākaṃ gandhakaharitālamanaḥśilānām anyatamasya samastānāṃ vā kṛtāyāḥ kajjalyā dhūpanaṃ tayā kajjalyā bhasmīkṛtanāgena dhūpanaṃ vā svarṇapatrāṇāṃ dhūpanasaṃskārārthaṃ mukhyaṃ dhūpanadravyam udāhṛtam

Rasaratnasamuccayaṭīkā