8.76.3

एतेन कृत्रिमनिर्व्यूढमहाबीजादिव्यावृत्तिः कृता

etena kṛtrimanirvyūḍhamahābījādivyāvṛttiḥ kṛtā

8.78.3.1

उक्तबीजस्य यथाक्रमं स्वर्णोत्पादार्थं रौप्यजननार्थं च पारदस्य चतुःषष्ट्यंशेन पारदोदरे जारणारम्भे प्रक्षेपः कार्यः

uktabījasya yathākramaṃ svarṇotpādārthaṃ raupyajananārthaṃ ca pāradasya catuḥṣaṣṭyaṃśena pāradodare jāraṇārambhe prakṣepaḥ kāryaḥ

8.78.3.2

एवं कृते तस्मिन् बीजे पारदोदरे यथाविधि चीर्णे जीर्णे च सति पारदः सत्वरं ग्रासभक्षणं करोतीति शास्त्रे स रसो मुखवानित्युच्यते

evaṃ kṛte tasmin bīje pāradodare yathāvidhi cīrṇe jīrṇe ca sati pāradaḥ satvaraṃ grāsabhakṣaṇaṃ karotīti śāstre sa raso mukhavānityucyate

8.78.3.3

तत्कृतं यत् कठिनलोहादिभक्षणं सा जारणा समुखेत्युक्ता

tatkṛtaṃ yat kaṭhinalohādibhakṣaṇaṃ sā jāraṇā samukhetyuktā

8.78.3.4

मृगचारिणा मृगसहितं वने चरति संसारं विहाय विरिक्तेन केनचिद्वरवार्तिकेन

mṛgacāriṇā mṛgasahitaṃ vane carati saṃsāraṃ vihāya viriktena kenacidvaravārtikena

8.79.2.1

अथ महामुखपारदस्य लक्षणमाह दिव्यौषधीति

atha mahāmukhapāradasya lakṣaṇamāha divyauṣadhīti

8.79.2.2

सोमलतादिकाश्चतुःषष्टिदिव्यौषध्यस् तत्समायोगस् तद्रसेन कृतमर्दनादिना कृतसंस्कारः

somalatādikāścatuḥṣaṣṭidivyauṣadhyas tatsamāyogas tadrasena kṛtamardanādinā kṛtasaṃskāraḥ

8.79.2.3

तेन प्रकाशमूषास्वपि स्थितोऽग्निसहः पारदो ध्मानेन कठिनं मृदु सर्वं लोहादि यदा भुनक्ति असौ महामुखवान् इत्युच्यते

tena prakāśamūṣāsvapi sthito'gnisahaḥ pārado dhmānena kaṭhinaṃ mṛdu sarvaṃ lohādi yadā bhunakti asau mahāmukhavān ityucyate

8.80.1

पूर्वोक्तचारणादीनां लक्षणमाह रसस्येति

pūrvoktacāraṇādīnāṃ lakṣaṇamāha rasasyeti

8.82.2.1

बहिरेव द्रुतीकृत्येति

bahireva drutīkṛtyeti

8.82.2.2

अभ्रकसत्त्वद्रुतिः प्रागुक्तैव द्वितीयाध्याये

abhrakasattvadrutiḥ prāguktaiva dvitīyādhyāye

8.82.2.3

जारणाय तप्तखल्वमध्ये दीयत इति वाक्यशेषः

jāraṇāya taptakhalvamadhye dīyata iti vākyaśeṣaḥ

8.85.2.1

अथ जारणालक्षणम् आह द्रुतग्रासेति

atha jāraṇālakṣaṇam āha drutagrāseti

8.85.2.2

बिडयन्त्रादियोगेन पारदोदरे द्रवीभूतस्य ग्रासस्य बीजादेर् यः परीणामोऽविनाशिदृढतरसंबन्धेन पारदेन सहैकीभावः सा जारणेत्युच्यते

biḍayantrādiyogena pāradodare dravībhūtasya grāsasya bījāder yaḥ parīṇāmo'vināśidṛḍhatarasaṃbandhena pāradena sahaikībhāvaḥ sā jāraṇetyucyate

8.85.2.3

तस्याः प्रकाराः कोटिशोऽतिबहवः सन्ति

tasyāḥ prakārāḥ koṭiśo'tibahavaḥ santi

8.85.2.4

यन्त्रादीनां बहुविधत्वात्

yantrādīnāṃ bahuvidhatvāt

8.85.2.5

ते च प्रकाराः पत्रजारणासत्त्वजारणाद्रुतिजारणाबीजजारणामहाबीजजारणासिद्धबीजजारणासधूमजारणानिर्धूमजारणाबालजारणावृद्धजारणाबद्धजारणाभूचरीजारणाखेचरीजारणाप्रभृतयो रसार्णवादौ सविस्तरं बोध्याः

te ca prakārāḥ patrajāraṇāsattvajāraṇādrutijāraṇābījajāraṇāmahābījajāraṇāsiddhabījajāraṇāsadhūmajāraṇānirdhūmajāraṇābālajāraṇāvṛddhajāraṇābaddhajāraṇābhūcarījāraṇākhecarījāraṇāprabhṛtayo rasārṇavādau savistaraṃ bodhyāḥ

8.85.2.6

दोलायन्त्रसोमानलयन्त्रचक्रराजयन्त्रवालुकायन्त्रजलकूर्मयन्त्रस्थलकूर्मयन्त्रमूषाप्रभृतीनि जारणयन्त्रादीनि विद्यात्

dolāyantrasomānalayantracakrarājayantravālukāyantrajalakūrmayantrasthalakūrmayantramūṣāprabhṛtīni jāraṇayantrādīni vidyāt

8.85.2.7

तप्तखल्वे मर्दनं तु सर्वत्र प्राक्कार्यम् एव

taptakhalve mardanaṃ tu sarvatra prākkāryam eva

8.85.2.8

आदिशब्देन षड्बिन्दुकीटसहितमर्दनसृष्टित्रयादिसंग्रहाः

ādiśabdena ṣaḍbindukīṭasahitamardanasṛṣṭitrayādisaṃgrahāḥ

Rasaratnasamuccayaṭīkā