8.65.2.2

स्वेदः काञ्जिकया क्षाराम्ललवणैश्च दोलायन्त्रे स्वेदनम्

svedaḥ kāñjikayā kṣārāmlalavaṇaiśca dolāyantre svedanam

8.65.2.3

आतपयोगः काञ्जिकादिमर्दितरसस्य काचपात्रे सूर्यतापस्थे धारणम्

ātapayogaḥ kāñjikādimarditarasasya kācapātre sūryatāpasthe dhāraṇam

8.65.2.4

आदिशब्देन साग्निकचुल्लीस्थे कटाहे वा पारदस्य तस्य धारणमित्यादि

ādiśabdena sāgnikacullīsthe kaṭāhe vā pāradasya tasya dhāraṇamityādi

8.65.2.5

तेन पारदस्य मूर्छितस्य यच्चाञ्चल्यतेजस्वित्वगौरवविशिष्टत्वरूपम् आत्मरूपं तत्प्रतिप्रापणं तदुत्थापनम् इत्युच्यते

tena pāradasya mūrchitasya yaccāñcalyatejasvitvagauravaviśiṣṭatvarūpam ātmarūpaṃ tatpratiprāpaṇaṃ tadutthāpanam ityucyate

8.67.2.1

अथ पातनसंस्कारस्य लक्षणमाह उक्तौषधैरिति

atha pātanasaṃskārasya lakṣaṇamāha uktauṣadhairiti

8.67.2.2

वक्ष्यमाणपातनविधौ निर्दिष्टत्रिफलादिभेषजैः सह मर्दितपारदस्य तत ऊर्ध्वपातनादियन्त्रस्थितस्य यन्निर्यापणम् ऊर्ध्वाधस्तिर्यक्प्रापणं तत् पातनम् उच्यते

vakṣyamāṇapātanavidhau nirdiṣṭatriphalādibheṣajaiḥ saha marditapāradasya tata ūrdhvapātanādiyantrasthitasya yanniryāpaṇam ūrdhvādhastiryakprāpaṇaṃ tat pātanam ucyate

8.67.2.3

तेन वङ्गनागजा यौगिकदोषा भूजादिसप्तकञ्चुकाश्च सर्वथा नश्यन्ति

tena vaṅganāgajā yaugikadoṣā bhūjādisaptakañcukāśca sarvathā naśyanti

8.68.2.1

रोधनं लक्षयति जलेति

rodhanaṃ lakṣayati jaleti

8.68.2.2

कुम्भे वक्ष्यमाणे घटयन्त्रे

kumbhe vakṣyamāṇe ghaṭayantre

8.68.2.3

आप्यायनी पुष्टिकरी

āpyāyanī puṣṭikarī

8.68.2.4

अत्र सैन्धवमयमूषासंपुटितं कृत्वैकविंशतिदिनपर्यन्तं भूधरपुटनं सृष्ट्यम्बुजैः सह मर्दनं च कृत्वा ततः परम् इति वाक्यशेषो बोध्यः

atra saindhavamayamūṣāsaṃpuṭitaṃ kṛtvaikaviṃśatidinaparyantaṃ bhūdharapuṭanaṃ sṛṣṭyambujaiḥ saha mardanaṃ ca kṛtvā tataḥ param iti vākyaśeṣo bodhyaḥ

8.69.2.1

लब्धवीर्यस्य पारदस्येति शेषः

labdhavīryasya pāradasyeti śeṣaḥ

8.69.2.2

स्वेदः पारदगर्भितमूषां भूमिमध्ये गूढां कृत्वा भूम्युपरि करीषाग्निर् इत्यर्थः

svedaḥ pāradagarbhitamūṣāṃ bhūmimadhye gūḍhāṃ kṛtvā bhūmyupari karīṣāgnir ityarthaḥ

8.70.2.1

अथ दीपनसंस्कारं लक्षयति धातुपाषाणेति

atha dīpanasaṃskāraṃ lakṣayati dhātupāṣāṇeti

8.70.2.2

धातवस्ताम्रपत्रादयः

dhātavastāmrapatrādayaḥ

8.70.2.3

पाषाणाः स्फटिका मयूरतुत्थकासीसादयः

pāṣāṇāḥ sphaṭikā mayūratutthakāsīsādayaḥ

8.70.2.4

मूलानि सर्पाक्ष्यादिमूलिकाः

mūlāni sarpākṣyādimūlikāḥ

8.70.2.5

आद्यशब्देन क्षारलवणोदकादि ग्राह्यम्

ādyaśabdena kṣāralavaṇodakādi grāhyam

8.70.2.6

घटमध्यगो घटयन्त्रमध्यगः पारदस्त्रिदिनपर्यन्तं स्वेद्यो भवति यस्मिन् कर्मणि तद् दीपनम् इति ख्यातम्

ghaṭamadhyago ghaṭayantramadhyagaḥ pāradastridinaparyantaṃ svedyo bhavati yasmin karmaṇi tad dīpanam iti khyātam

8.70.2.7

अथ जारणायाम् अयथाबलम् अयथाक्रमं च ग्रासदानेनाजीर्णदोषात् पारदे विक्रिया स्याद् इति ग्रासमानविचारोऽवश्यं कार्यः

atha jāraṇāyām ayathābalam ayathākramaṃ ca grāsadānenājīrṇadoṣāt pārade vikriyā syād iti grāsamānavicāro'vaśyaṃ kāryaḥ

Rasaratnasamuccayaṭīkā