8.12.1

अथ कृष्टीलक्षणमाह रूप्यमिति

atha kṛṣṭīlakṣaṇamāha rūpyamiti

8.12.2

जातरूप्यं सुवर्णम्

jātarūpyaṃ suvarṇam

8.12.3

आदिशब्देन माक्षिकहिङ्गुलादिपरिग्रहः

ādiśabdena mākṣikahiṅgulādiparigrahaḥ

8.12.4

तैर्मारितं पुनः पुनः पञ्चमित्रसंस्कारेण प्रकृत्यवस्थापन्नं कृतम्

tairmāritaṃ punaḥ punaḥ pañcamitrasaṃskāreṇa prakṛtyavasthāpannaṃ kṛtam

8.12.5

एवं सप्तवारं दशवारं वोत्थापितस्वर्णतारं च क्रमेण हेमकृष्टी तारकृष्टी चाभिधीयते

evaṃ saptavāraṃ daśavāraṃ votthāpitasvarṇatāraṃ ca krameṇa hemakṛṣṭī tārakṛṣṭī cābhidhīyate

8.12.6

रसगन्धादियोगेन मलव्यपोहनाद् उज्ज्वलम् उत्कृष्टं सारूप्यं स्वर्णं तारं चेत्यर्थः

rasagandhādiyogena malavyapohanād ujjvalam utkṛṣṭaṃ sārūpyaṃ svarṇaṃ tāraṃ cetyarthaḥ

8.12.7

तां स्वर्णकृष्टीं द्रुते हीनवर्णस्वर्णे क्षिपेत्

tāṃ svarṇakṛṣṭīṃ drute hīnavarṇasvarṇe kṣipet

8.12.8

तेन क्षेपेण वर्णो न हीयते तत्स्वर्णं हीनवर्णं न दृश्यते

tena kṣepeṇa varṇo na hīyate tatsvarṇaṃ hīnavarṇaṃ na dṛśyate

8.12.9

पूर्णवर्णं दृश्यत इत्यर्थः

pūrṇavarṇaṃ dṛśyata ityarthaḥ

8.12.10

एवमेव हीनवर्णतारे तारकृष्ट्याः क्षेपेणापि तारं पूर्णवर्णं भवतीत्यर्थोऽपि बोध्यः

evameva hīnavarṇatāre tārakṛṣṭyāḥ kṣepeṇāpi tāraṃ pūrṇavarṇaṃ bhavatītyartho'pi bodhyaḥ

8.12.11

कृतं कल्पितं संस्कृतम् इत्यर्थः

kṛtaṃ kalpitaṃ saṃskṛtam ityarthaḥ

8.12.12

बीजं शुद्धं स्वर्णोत्पादकं लोहधात्वादिपारदस्य पीतवर्णत्वकरं भवेत्

bījaṃ śuddhaṃ svarṇotpādakaṃ lohadhātvādipāradasya pītavarṇatvakaraṃ bhavet

8.12.13

रसहृदयेऽष्टमावबोधे पारदस्य कृष्टिमपि पूज्यपादा उदाजह्रुः

rasahṛdaye'ṣṭamāvabodhe pāradasya kṛṣṭimapi pūjyapādā udājahruḥ

8.16.2.1

अथ हेमरक्तीताररक्त्योर् लक्षणं फलं चाह ताम्रमिति

atha hemaraktītāraraktyor lakṣaṇaṃ phalaṃ cāha tāmramiti

8.16.2.2

तीक्ष्णलोहेन समभागेन संयुक्तम् एकीकृतं ताम्रं बहुवारं द्रुतं कृत्वा गन्धकसहिते लकुचरसे निर्वापयेत्

tīkṣṇalohena samabhāgena saṃyuktam ekīkṛtaṃ tāmraṃ bahuvāraṃ drutaṃ kṛtvā gandhakasahite lakucarase nirvāpayet

8.16.2.3

तद्वल्लोहमिति ख्यातं तारस्य रञ्जनी द्रुते तस्मिन्निक्षेपेणेत्यर्थः

tadvallohamiti khyātaṃ tārasya rañjanī drute tasminnikṣepeṇetyarthaḥ

8.16.2.4

ताररक्तीकरणार्थं तु वरलोहेन तारम् एव धमनेनैकीकृत्य रक्तीकृतं कार्यं सापि रूप्यस्य बीजानां च रञ्जनी रक्तवर्णोत्पादिका

tāraraktīkaraṇārthaṃ tu varalohena tāram eva dhamanenaikīkṛtya raktīkṛtaṃ kāryaṃ sāpi rūpyasya bījānāṃ ca rañjanī raktavarṇotpādikā

8.18.2.1

संप्रति तारदलस्य स्वर्णदलस्य च लक्षणमाह मृतेनेति

saṃprati tāradalasya svarṇadalasya ca lakṣaṇamāha mṛteneti

8.18.2.2

मृतेन भस्मीभूतेन पारदेन येन केनचिद्द्रव्येण बद्धो यः पारदस्तेन बद्धपारदेन मृतेन लोहेन वा साधितं संस्कृतम् अन्यलोहं विजातीयं लोहं सितत्वम् उपागतं प्राप्तं श्वेतवर्णविशिष्टम् अथवा पीतत्वम् उपागतं प्राप्तं पीतवर्णविशिष्टं भवेत्

mṛtena bhasmībhūtena pāradena yena kenaciddravyeṇa baddho yaḥ pāradastena baddhapāradena mṛtena lohena vā sādhitaṃ saṃskṛtam anyalohaṃ vijātīyaṃ lohaṃ sitatvam upāgataṃ prāptaṃ śvetavarṇaviśiṣṭam athavā pītatvam upāgataṃ prāptaṃ pītavarṇaviśiṣṭaṃ bhavet

8.18.2.3

तत्क्रमेण चन्द्रदलम् अनलदलं स्वर्णदलं शास्त्रे प्रसिद्धम्

tatkrameṇa candradalam analadalaṃ svarṇadalaṃ śāstre prasiddham

Rasaratnasamuccayaṭīkā