8.5.2.6

सैव कज्जली द्रवं दत्त्वा मर्दिता चेद्रसपङ्कसंज्ञां लभते

saiva kajjalī dravaṃ dattvā marditā cedrasapaṅkasaṃjñāṃ labhate

8.5.2.7

कज्जल्युपयोगश्च रससिन्दूरादिविधानार्थं बोध्यः

kajjalyupayogaśca rasasindūrādividhānārthaṃ bodhyaḥ

8.5.2.8

रसपङ्कोपयोगं त्रैलोक्यसुन्दररसादिविधानार्थं वक्ष्यति

rasapaṅkopayogaṃ trailokyasundararasādividhānārthaṃ vakṣyati

8.7.2.1

अथ पिष्टीलक्षणमाह अर्कांशेति

atha piṣṭīlakṣaṇamāha arkāṃśeti

8.7.2.2

निष्कार्धतुल्यान्निष्कार्धरूपभागमिताद् इत्यर्थः

niṣkārdhatulyānniṣkārdharūpabhāgamitād ityarthaḥ

8.7.2.3

गन्धकाद् अर्कांशतुल्याद् रसतोऽर्कशब्दो द्वादशसंख्याबोधकः

gandhakād arkāṃśatulyād rasato'rkaśabdo dvādaśasaṃkhyābodhakaḥ

8.7.2.4

तत्संख्याका येऽंशा भागा निष्कार्धात्मका भागास्तत्तुल्याद् रसात् पारदात्

tatsaṃkhyākā ye'ṃśā bhāgā niṣkārdhātmakā bhāgāstattulyād rasāt pāradāt

8.7.2.5

निष्कार्धेत्युपलक्षणं

niṣkārdhetyupalakṣaṇaṃ

8.7.2.6

तेन गन्धकस्य यो भागस्ततो द्वादशगुणितः पारदभागोऽत्र ग्राह्य इत्यर्थः

tena gandhakasya yo bhāgastato dvādaśaguṇitaḥ pāradabhāgo'tra grāhya ityarthaḥ

8.7.2.7

यथोक्तभागम् उभयं पृथग्गृहीत्वा तीव्रेऽर्कातपे लोहे खल्वे त्रुटिश ईषन्मानेन पुनः पुनर्दत्त्वा मर्दनान्नवनीतरूपा मृदुला नवनीताख्या च पिष्टी भवति

yathoktabhāgam ubhayaṃ pṛthaggṛhītvā tīvre'rkātape lohe khalve truṭiśa īṣanmānena punaḥ punardattvā mardanānnavanītarūpā mṛdulā navanītākhyā ca piṣṭī bhavati

8.7.2.8

अत्र नवनीताख्यो गन्धको भक्ष्यः पारदश्च भक्षकः

atra navanītākhyo gandhako bhakṣyaḥ pāradaśca bhakṣakaḥ

8.7.2.9

स तु नानारूपपिष्टीषु समान एव

sa tu nānārūpapiṣṭīṣu samāna eva

8.7.2.10

अतो भक्ष्यनाम्ना भेदबोधकेनेयं नवनीताख्येत्यभिधीयते

ato bhakṣyanāmnā bhedabodhakeneyaṃ navanītākhyetyabhidhīyate

8.7.2.11

अस्या नामान्तरं गन्धकपिष्टीति

asyā nāmāntaraṃ gandhakapiṣṭīti

8.9.2.1

अथ पातनपिष्टीलक्षणमाह चतुर्थांशेति

atha pātanapiṣṭīlakṣaṇamāha caturthāṃśeti

8.9.2.2

चतुर्थांशं शुद्धं स्वर्णचूर्णं पारदमध्ये प्रक्षिप्य तप्तलोहखल्वे ऽम्लरसेन जम्बीरादिजेन यामपर्यन्तं द्वियामपर्यन्तं वा मर्दनेन संजाता चूर्णरूपा सा हेमपिष्टिकापि पातनोपयोगेन सिद्धिकरत्वात् पातनपिष्टिर् इत्यभिधीयते

caturthāṃśaṃ śuddhaṃ svarṇacūrṇaṃ pāradamadhye prakṣipya taptalohakhalve 'mlarasena jambīrādijena yāmaparyantaṃ dviyāmaparyantaṃ vā mardanena saṃjātā cūrṇarūpā sā hemapiṣṭikāpi pātanopayogena siddhikaratvāt pātanapiṣṭir ityabhidhīyate

8.9.2.3

तादृशीं पिष्टिं कृत्वा पातनायन्त्रे ऽधस्थपात्रान्तस्तल ऊर्ध्वभाजने वा लिप्त्वा प्रहरचतुष्टयपर्यन्तम् अग्नियोगेनोर्ध्वं पारदं पातयेत्

tādṛśīṃ piṣṭiṃ kṛtvā pātanāyantre 'dhasthapātrāntastala ūrdhvabhājane vā liptvā praharacatuṣṭayaparyantam agniyogenordhvaṃ pāradaṃ pātayet

8.9.2.4

तदनन्तरं पारदात् पृथग्भूत्वाधोभागस्थतत्स्वर्णचूर्णम् ऊर्ध्वलग्नपारदं च यन्त्राद् बहिर्निष्कास्यैकीकृत्य पुनस्तप्तलोहखल्वेऽम्लेन रसेन पूर्ववन्मर्दयित्वा पूर्ववत् पातयेत्

tadanantaraṃ pāradāt pṛthagbhūtvādhobhāgasthatatsvarṇacūrṇam ūrdhvalagnapāradaṃ ca yantrād bahirniṣkāsyaikīkṛtya punastaptalohakhalve'mlena rasena pūrvavanmardayitvā pūrvavat pātayet

8.9.2.5

एवं शतधा पातनेन क्षीणो गतिरहितो निर्दोषः पारदः स्थिरोऽग्निसहो भवति

evaṃ śatadhā pātanena kṣīṇo gatirahito nirdoṣaḥ pāradaḥ sthiro'gnisaho bhavati

8.9.2.6

ततश्च बीजादिजारणक्रमेणाल्पायासेनैव देहलोहकरत्वरूपोत्तमसिद्धिप्रदश्च भवतीत्यर्थः

tataśca bījādijāraṇakrameṇālpāyāsenaiva dehalohakaratvarūpottamasiddhipradaśca bhavatītyarthaḥ

Rasaratnasamuccayaṭīkā