8.36.2.2

क्षारः टङ्कणं लौहशोधकत्वात् अम्लः काञ्जिकादिकं द्रावकः गुञ्जाटङ्कणमध्वाज्यगुडाः द्रावकपञ्चकाः इत्युक्तस्वरूपः तैः

kṣāraḥ ṭaṅkaṇaṃ lauhaśodhakatvāt amlaḥ kāñjikādikaṃ drāvakaḥ guñjāṭaṅkaṇamadhvājyaguḍāḥ drāvakapañcakāḥ ityuktasvarūpaḥ taiḥ

8.36.2.3

आकरकोष्ठिके कोष्ठिकायन्त्रे

ākarakoṣṭhike koṣṭhikāyantre

8.36.2.4

सारः स्थिरांशः प्रसादभाग इति यावत्

sāraḥ sthirāṃśaḥ prasādabhāga iti yāvat

8.37.2.1

एककोलीसकमाह कोष्ठिकेति

ekakolīsakamāha koṣṭhiketi

8.37.2.2

कोष्ठिकायन्त्राग्रभागपर्यन्तम् अङ्गारैरापूर्य ध्मापनवशात् मारणीयद्रव्यैः मूषाकण्ठपर्यन्तमागतैः उपलक्षितो यत् कर्म एककोलीसकाख्यः क्रियाविशेषो मतः

koṣṭhikāyantrāgrabhāgaparyantam aṅgārairāpūrya dhmāpanavaśāt māraṇīyadravyaiḥ mūṣākaṇṭhaparyantamāgataiḥ upalakṣito yat karma ekakolīsakākhyaḥ kriyāviśeṣo mataḥ

8.41.2.1

वरनागलक्षणमाह तीक्ष्णेति

varanāgalakṣaṇamāha tīkṣṇeti

8.41.2.2

अत्र विशेष्यपदोल्लेखाभावे ऽपि वरनाग इति संज्ञाबलादेव तीक्ष्णनीलाञ्जनोपेतमित्यत्र नागमिति विशेष्यपदं शेषः बोध्यः

atra viśeṣyapadollekhābhāve 'pi varanāga iti saṃjñābalādeva tīkṣṇanīlāñjanopetamityatra nāgamiti viśeṣyapadaṃ śeṣaḥ bodhyaḥ

8.41.2.3

तीक्ष्णलौहनीलाञ्जनसंयुक्तं यत् सीसकं बहुवारं दृढम् आध्मातं सत् सुकोमलं कृष्णवर्णं द्रुतद्रावं च स्यात् तत् सीसकं वरनागं बोध्यम्

tīkṣṇalauhanīlāñjanasaṃyuktaṃ yat sīsakaṃ bahuvāraṃ dṛḍham ādhmātaṃ sat sukomalaṃ kṛṣṇavarṇaṃ drutadrāvaṃ ca syāt tat sīsakaṃ varanāgaṃ bodhyam

8.41.2.4

तीक्ष्णमिति पृथक् पाठे नीलाञ्जनं तीक्ष्णलौहं च इत्यर्थः

tīkṣṇamiti pṛthak pāṭhe nīlāñjanaṃ tīkṣṇalauhaṃ ca ityarthaḥ

8.42.1

उत्थापनामाह मृतस्येति

utthāpanāmāha mṛtasyeti

8.42.2

पुनरुद्भूतिः यन्त्रादियोगेन स्वरूपापादनम् इत्यर्थः

punarudbhūtiḥ yantrādiyogena svarūpāpādanam ityarthaḥ

8.49.2.1

धौतमाह भूभुजंगेति

dhautamāha bhūbhujaṃgeti

8.49.2.2

अपहृतम् अपचितं निःसारितमित्यर्थः

apahṛtam apacitaṃ niḥsāritamityarthaḥ

8.49.2.3

रजः पुटनादिकाले तत्संलग्नाङ्गारादिचूर्णम्

rajaḥ puṭanādikāle tatsaṃlagnāṅgārādicūrṇam

8.49.2.4

तत् चपलीभूतं नागं वङ्गं च

tat capalībhūtaṃ nāgaṃ vaṅgaṃ ca

8.49.2.5

भूनागमलरसैः तन्मलमिश्रजलैर्वा परिशोधितमलादिकं कृष्णवर्णं चपलीभूतं नागं वङ्गं च धौतनागं धौतवङ्गं च प्रोक्तम् इति निष्कर्षः

bhūnāgamalarasaiḥ tanmalamiśrajalairvā pariśodhitamalādikaṃ kṛṣṇavarṇaṃ capalībhūtaṃ nāgaṃ vaṅgaṃ ca dhautanāgaṃ dhautavaṅgaṃ ca proktam iti niṣkarṣaḥ

8.50.1

द्वन्द्वानम् आह द्रव्ययोर् इति

dvandvānam āha dravyayor iti

8.50.2

संसृष्टद्रव्यद्वयं मर्दयित्वा ध्मापनेन द्वन्द्वानसंज्ञा जायते

saṃsṛṣṭadravyadvayaṃ mardayitvā dhmāpanena dvandvānasaṃjñā jāyate

8.50.3

द्वन्द्वानम् इत्यत्र बन्धनम् इति पाठान्तरम्

dvandvānam ityatra bandhanam iti pāṭhāntaram

8.51.2.1

भञ्जनीमाह भागादिति

bhañjanīmāha bhāgāditi

Rasaratnasamuccayabodhinī