8.10.2.3

सा उत्थापनक्रिया

sā utthāpanakriyā

8.10.2.4

कृष्टीति

kṛṣṭīti

8.10.2.5

स्वर्णरौप्ययोः सा क्रिया कृष्टीति बोध्यम्

svarṇaraupyayoḥ sā kriyā kṛṣṭīti bodhyam

8.10.2.6

रसादिभिः सह स्वर्णं वा रौप्यं वा केनचिन्मारकद्रव्येण संमर्द्य बहुशः आतपे शोषयेद् अथवा रसगन्धादिभिर्मारितं स्वर्णं रौप्यं वा बहुवारम् ऊर्ध्वपातनयन्त्रेण समुत्थापयेत् सा क्रिया कृष्टी बोध्या

rasādibhiḥ saha svarṇaṃ vā raupyaṃ vā kenacinmārakadravyeṇa saṃmardya bahuśaḥ ātape śoṣayed athavā rasagandhādibhirmāritaṃ svarṇaṃ raupyaṃ vā bahuvāram ūrdhvapātanayantreṇa samutthāpayet sā kriyā kṛṣṭī bodhyā

8.11.1

पूर्वरीत्या कृतया सुवर्णरौप्ययोर् अन्यतरकृष्ट्या सह सुवर्णं संमर्द्य पुटनेन स्वर्णस्य वर्णान्यता न जायते

pūrvarītyā kṛtayā suvarṇaraupyayor anyatarakṛṣṭyā saha suvarṇaṃ saṃmardya puṭanena svarṇasya varṇānyatā na jāyate

8.12.1

बीजं निर्वापणविशेषेण इत्यादिना वक्ष्यमाणलक्षणो धातुविशेषाणां विचित्रसंस्कारविशेषः

bījaṃ nirvāpaṇaviśeṣeṇa ityādinā vakṣyamāṇalakṣaṇo dhātuviśeṣāṇāṃ vicitrasaṃskāraviśeṣaḥ

8.12.2

उक्तप्रकारेणैव कृतस्वर्णकृष्टीनिर्मितं बीजं पारदं रञ्जयेत्

uktaprakāreṇaiva kṛtasvarṇakṛṣṭīnirmitaṃ bījaṃ pāradaṃ rañjayet

8.13.2.1

वरलोहप्रस्तुतप्रकारमाह ताम्रमिति

varalohaprastutaprakāramāha tāmramiti

8.13.2.2

तीक्ष्णसमायुक्तं तीक्ष्णलौहसंयुक्तम्

tīkṣṇasamāyuktaṃ tīkṣṇalauhasaṃyuktam

8.13.2.3

भूरिशः सप्तवारान् इत्यर्थः

bhūriśaḥ saptavārān ityarthaḥ

8.13.2.4

तीक्ष्णलौहं ताम्रं च अग्निसंतापेन द्रवीकृत्य गन्धकचूर्णमिश्रितलकुचरसे निक्षिपेद् घनीभूतं तद्द्वयमुत्तोल्य पुनः द्रावयित्वा पूर्वरसे निक्षिपेद् एवं सप्तवारान्

tīkṣṇalauhaṃ tāmraṃ ca agnisaṃtāpena dravīkṛtya gandhakacūrṇamiśritalakucarase nikṣiped ghanībhūtaṃ taddvayamuttolya punaḥ drāvayitvā pūrvarase nikṣiped evaṃ saptavārān

8.13.2.5

द्रुतमित्यत्र मृतम् इति पाठो मृतं भस्मीभूतम्

drutamityatra mṛtam iti pāṭho mṛtaṃ bhasmībhūtam

8.13.2.6

एवं प्रक्रियया तस्माद् उत्कृष्टलौहं निर्गमिष्यतीति

evaṃ prakriyayā tasmād utkṛṣṭalauhaṃ nirgamiṣyatīti

8.20.2.1

शुल्वनागमाह माक्षिकेणेति

śulvanāgamāha mākṣikeṇeti

8.20.2.2

स्वर्णमाक्षिकेण सह मारितं ताम्रं तथा सीसकं च पृथक् पृथक् दशवारं समुत्थापितं कृत्वा तयोः प्रत्येकं चतुष्पलं आदाय एकीकुर्यात्ततः तदुभयं भूयः नीलाञ्जनेन सह भस्मीकृत्य सप्तवारं समुत्थापयेद् एवं च तयोः शुल्वनाग इति संज्ञा जायते इति

svarṇamākṣikeṇa saha māritaṃ tāmraṃ tathā sīsakaṃ ca pṛthak pṛthak daśavāraṃ samutthāpitaṃ kṛtvā tayoḥ pratyekaṃ catuṣpalaṃ ādāya ekīkuryāttataḥ tadubhayaṃ bhūyaḥ nīlāñjanena saha bhasmīkṛtya saptavāraṃ samutthāpayed evaṃ ca tayoḥ śulvanāga iti saṃjñā jāyate iti

8.24.2.1

चन्द्रार्कसंज्ञामाह भागा इति

candrārkasaṃjñāmāha bhāgā iti

8.24.2.2

भास्वतः ताम्रस्य

bhāsvataḥ tāmrasya

8.24.2.3

एकत्रावर्तिताः एकस्मिन्नेव पात्रे युगपद् द्रवीकृत्य आलोडिताः

ekatrāvartitāḥ ekasminneva pātre yugapad dravīkṛtya āloḍitāḥ

8.24.2.4

तेन तथा आलोडनेन

tena tathā āloḍanena

8.28.2.1

रेखापूर्णलौहलक्षणमाह अङ्गुष्ठेति

rekhāpūrṇalauhalakṣaṇamāha aṅguṣṭheti

Rasaratnasamuccayabodhinī