5.188

कफरोगानशेषांश्च मूत्ररोगांश्च सर्वशः

kapharogānaśeṣāṃśca mūtrarogāṃśca sarvaśaḥ

5.188.2

श्वासं कासं क्षयं पाण्डुं श्वयथुं शीतकज्वरम्

śvāsaṃ kāsaṃ kṣayaṃ pāṇḍuṃ śvayathuṃ śītakajvaram

5.189

ग्रहणीमामदोषं च वह्निमान्द्यं सुदुर्जरम्

grahaṇīmāmadoṣaṃ ca vahnimāndyaṃ sudurjaram

5.189.2

सर्वानुदकदोषांश्च तत्तद्रोगानुपानतः

sarvānudakadoṣāṃśca tattadrogānupānataḥ

5.190

रीतिका काकतुण्डी च द्विविधं पित्तलं भवेत्

rītikā kākatuṇḍī ca dvividhaṃ pittalaṃ bhavet

5.191

संताप्य कांजिके क्षिप्ता ताम्राभा रीतिका मता

saṃtāpya kāṃjike kṣiptā tāmrābhā rītikā matā

5.192

एवं या जायते कृष्णा काकतुण्डीति सा मता

evaṃ yā jāyate kṛṣṇā kākatuṇḍīti sā matā

5.193

रीतिस्तिक्तरसा रूक्षा जन्तुघ्नी सास्रपित्तनुत्

rītistiktarasā rūkṣā jantughnī sāsrapittanut

5.193.2

पाण्डुकुष्ठहरा योगात्सोष्णवीर्या च शीतला

pāṇḍukuṣṭhaharā yogātsoṣṇavīryā ca śītalā

5.194

काकतुण्डी गतस्नेहा तिक्तोष्णा कफपित्तनुत्

kākatuṇḍī gatasnehā tiktoṣṇā kaphapittanut

5.194.2

यकृत्प्लीहहरा शीतवीर्या च परिकीर्तिता

yakṛtplīhaharā śītavīryā ca parikīrtitā

5.195

गुर्वी मृद्वी च पीताभा साराङ्गी ताडनक्षमा

gurvī mṛdvī ca pītābhā sārāṅgī tāḍanakṣamā

5.195.2

सुस्निग्धा मसृणाङ्गी च रीतिरेतादृशी शुभा

susnigdhā masṛṇāṅgī ca rītiretādṛśī śubhā

5.196

पाण्डुपीता खरा रूक्षा बर्बरा ताडनाक्षमा

pāṇḍupītā kharā rūkṣā barbarā tāḍanākṣamā

5.196.2

पूतिगन्धा तथा लघ्वी रीतिर्नेष्टा रसादिषु

pūtigandhā tathā laghvī rītirneṣṭā rasādiṣu

5.197

तप्त्वा क्षिप्त्वा च निर्गुण्डीरसे श्यामारजोऽन्विते

taptvā kṣiptvā ca nirguṇḍīrase śyāmārajo'nvite

5.197.2

पञ्चवारेण संशुद्धिं रीतिरायाति निश्चितम्

pañcavāreṇa saṃśuddhiṃ rītirāyāti niścitam

5.198

निम्बूरसशिलागन्धवेष्टिता पुटिताष्टधा

nimbūrasaśilāgandhaveṣṭitā puṭitāṣṭadhā

5.198.2

रीतिरायाति भस्मत्वं ततो योज्या यथायथम्

rītirāyāti bhasmatvaṃ tato yojyā yathāyatham

5.199

ताम्रवन्मारणं तस्याः कृत्वा सर्वत्र योजयेत्

tāmravanmāraṇaṃ tasyāḥ kṛtvā sarvatra yojayet

Rasaratnasamuccaya