4.6

शंखनाभं शंखवर्णं शुभ्रवर्णं सुमङ्गलम्

śaṃkhanābhaṃ śaṃkhavarṇaṃ śubhravarṇaṃ sumaṅgalam

4.6.2

घनं गुरुं च निविडं शृङ्गाकारं तु शृङ्गिकम्

ghanaṃ guruṃ ca niviḍaṃ śṛṅgākāraṃ tu śṛṅgikam

4.7

मर्कटं कपिवर्णाभं मुस्ताकारं तु मुस्तकम्

markaṭaṃ kapivarṇābhaṃ mustākāraṃ tu mustakam

4.7.2

कर्दमं कर्दमाकारं सितं पीतं च कर्दमम्

kardamaṃ kardamākāraṃ sitaṃ pītaṃ ca kardamam

4.8

पुष्करं पुष्कराकारं शिखि शिखिशिखाप्रभम्

puṣkaraṃ puṣkarākāraṃ śikhi śikhiśikhāprabham

4.8.2

हारिद्रकं हरिद्राभं हरितं हरितं स्मृतम्

hāridrakaṃ haridrābhaṃ haritaṃ haritaṃ smṛtam

4.9

चक्राकारं भवेच्चक्रं नीलवर्णं हलाहलम्

cakrākāraṃ bhaveccakraṃ nīlavarṇaṃ halāhalam

4.9.2

ब्राह्मणः पाण्डुरस्तत्र क्षत्रियो रक्तवर्णकः

brāhmaṇaḥ pāṇḍurastatra kṣatriyo raktavarṇakaḥ

4.10

वैश्यः पीतप्रभः शूद्रः कृष्णाभो निन्दितः स्मृतः

vaiśyaḥ pītaprabhaḥ śūdraḥ kṛṣṇābho ninditaḥ smṛtaḥ

4.10.2

ब्राह्मणो दीयते रोगे क्षत्रियो विषभक्षणे

brāhmaṇo dīyate roge kṣatriyo viṣabhakṣaṇe

4.10.3

वैश्यो व्याधिषु सर्वेषु सर्पदष्टाय शूद्रकम्

vaiśyo vyādhiṣu sarveṣu sarpadaṣṭāya śūdrakam

4.11

समटङ्कणकं पिष्टं तद्विषं मृतमुच्यते

samaṭaṅkaṇakaṃ piṣṭaṃ tadviṣaṃ mṛtamucyate

4.11.2

योजयेत् सर्वरोगेषु न विकारं करोति हि

yojayet sarvarogeṣu na vikāraṃ karoti hi

4.12

विषभागांश्च कणवत् स्थूलान् कृत्वा तु भाजने

viṣabhāgāṃśca kaṇavat sthūlān kṛtvā tu bhājane

4.12.2

ततः गोमूत्रकं क्षिप्त्वा प्रत्यहं नित्यनूतनम्

tataḥ gomūtrakaṃ kṣiptvā pratyahaṃ nityanūtanam

4.13

शोषयेत् त्रिदिनादूर्ध्वं कृत्वा तीव्रातपे ततः

śoṣayet tridinādūrdhvaṃ kṛtvā tīvrātape tataḥ

4.13.2

प्रयोगेषु प्रयुञ्जीत भागमानेन तद्विषम्

prayogeṣu prayuñjīta bhāgamānena tadviṣam

4.14

विषस्य मारणं प्रोक्तमथ सेवां प्रवच्म्यहम्

viṣasya māraṇaṃ proktamatha sevāṃ pravacmyaham

4.15

शरद्ग्रीष्मवसन्तेषु वर्षासु च प्रदापयेत्

śaradgrīṣmavasanteṣu varṣāsu ca pradāpayet

4.15.2

चातुर्मास्ये हरेद् रोगान् कुष्ठलूतादिकानपि

cāturmāsye hared rogān kuṣṭhalūtādikānapi

Rasamañjarī