89.2.15

तथा किंचिद् उदन्नबुभुक्षो जिह्वां चलयति

tathā kiṃcid udannabubhukṣo jihvāṃ calayati

89.2.16

इति स्वेदितरसस्य नियामकसंस्कारोऽष्टमः

iti sveditarasasya niyāmakasaṃskāro'ṣṭamaḥ

92.2.1

काचकुम्पिकायां चिक्कणां मृदं दत्त्वा मध्ये नियामकं रसं क्षिप्त्वा मुखे कोडीयकम्

kācakumpikāyāṃ cikkaṇāṃ mṛdaṃ dattvā madhye niyāmakaṃ rasaṃ kṣiptvā mukhe koḍīyakam

92.2.2

को ऽर्थः लोष्टचातिकां दत्त्वा

ko 'rthaḥ loṣṭacātikāṃ dattvā

92.2.3

उपरिकर्पटं मृत्तिकां च दत्त्वा शोषयेत्

uparikarpaṭaṃ mṛttikāṃ ca dattvā śoṣayet

92.2.4

ततो भूमौ गजप्रमाणां गर्तां कृत्वा तत्र क्षिप्त्वोपरि अष्टाङ्गुलिधूलिं दत्त्वाहोरात्रं कारीषाग्निर्ज्वालनीयः

tato bhūmau gajapramāṇāṃ gartāṃ kṛtvā tatra kṣiptvopari aṣṭāṅgulidhūliṃ dattvāhorātraṃ kārīṣāgnirjvālanīyaḥ

92.2.5

ततः पुनः प्रभाते रक्षां कृत्वा नवं छगणचूर्णं क्षिप्त्वाहोरात्रं च कारीषाग्निर्ज्वालनीयः

tataḥ punaḥ prabhāte rakṣāṃ kṛtvā navaṃ chagaṇacūrṇaṃ kṣiptvāhorātraṃ ca kārīṣāgnirjvālanīyaḥ

92.2.6

एवं सप्तभिर् दिनैः सप्तवारं संस्कृतोऽसौ निरोधको नाम रसो महाबुभुक्षया पीडितो जिह्वां लेलिह्यमानः कुम्पितो ग्राह्यः

evaṃ saptabhir dinaiḥ saptavāraṃ saṃskṛto'sau nirodhako nāma raso mahābubhukṣayā pīḍito jihvāṃ lelihyamānaḥ kumpito grāhyaḥ

92.2.7

इति नियामकस्य निरोधकसंस्कारो नवमः

iti niyāmakasya nirodhakasaṃskāro navamaḥ

110.2.1

सुनिष्पन्नबीजपूरस्य वृन्तम् उत्पाट्य मध्ये उत्कीर्य छिद्रं कृत्वा ततो निरोधकं रसं क्षिप्त्वोपरि लवणं मुक्त्वा पुनस्तेन वृन्तेन छादयित्वा बीजपूरकं वस्त्रे बद्ध्वा त्रिभागेन निम्बुकरसयुक्तकाञ्जिकभृतस्थाली मध्ये दोलायन्त्रेण पूर्वोक्तेन काञ्जिके ब्रुडन्तं बीजपूरकं धृत्वाधो ऽग्निर् ज्वालनीयो ऽहोरात्रम्

suniṣpannabījapūrasya vṛntam utpāṭya madhye utkīrya chidraṃ kṛtvā tato nirodhakaṃ rasaṃ kṣiptvopari lavaṇaṃ muktvā punastena vṛntena chādayitvā bījapūrakaṃ vastre baddhvā tribhāgena nimbukarasayuktakāñjikabhṛtasthālī madhye dolāyantreṇa pūrvoktena kāñjike bruḍantaṃ bījapūrakaṃ dhṛtvādho 'gnir jvālanīyo 'horātram

110.2.2

ततः पुनः प्रभाते नवं बीजपूरकमानीय तथैव मध्ये रसं क्षिप्त्वा दोलायन्त्रेणाहोरात्रं रसः संस्कार्यः

tataḥ punaḥ prabhāte navaṃ bījapūrakamānīya tathaiva madhye rasaṃ kṣiptvā dolāyantreṇāhorātraṃ rasaḥ saṃskāryaḥ

110.2.3

एवं सप्तभिर् दिनैः सप्तवारं नवनवैर् मातुलुङ्गैः संस्कृतो रसो धान्याभ्रकादीनां ग्रसनाय प्रसारितमुखो विधिना दत्तं सर्वं ग्रासं जीर्यति

evaṃ saptabhir dinaiḥ saptavāraṃ navanavair mātuluṅgaiḥ saṃskṛto raso dhānyābhrakādīnāṃ grasanāya prasāritamukho vidhinā dattaṃ sarvaṃ grāsaṃ jīryati

110.2.4

इति निरोधकरसस्य मुखप्रसारणसंस्कारो दशमः

iti nirodhakarasasya mukhaprasāraṇasaṃskāro daśamaḥ

116.2.1

इति दीप्तो विशुद्धः प्रबलतरविद्युच्छटासहस्राभः सुतरां

iti dīpto viśuddhaḥ prabalataravidyucchaṭāsahasrābhaḥ sutarāṃ

116.2.2

रसेन्द्रो द्रव्येऽपि रसायने योज्यः

rasendro dravye'pi rasāyane yojyaḥ

116.2.3

इति दीपनग्रन्थाः

iti dīpanagranthāḥ

120.2.1

काचकुम्पिकामध्ये प्रसारितमुखं रसं पलम् एकं मध्ये मुक्त्वा कुम्पिकामुखे चातिकां दत्त्वोपरि कर्पटमृत्तिकया लिप्त्वा शोषयेत्

kācakumpikāmadhye prasāritamukhaṃ rasaṃ palam ekaṃ madhye muktvā kumpikāmukhe cātikāṃ dattvopari karpaṭamṛttikayā liptvā śoṣayet

120.2.2

ततः पृथुलमुखायां कुण्डिकायां वालुकां क्षिप्त्वोपरि अङ्गुलचतुःपञ्चप्रमाणां धूलिं दत्त्वा कुण्डिकाया अधो ऽष्टयामान् हठाग्निं ज्वालयित्वा धान्याभ्रकपलं जारणीयम्

tataḥ pṛthulamukhāyāṃ kuṇḍikāyāṃ vālukāṃ kṣiptvopari aṅgulacatuḥpañcapramāṇāṃ dhūliṃ dattvā kuṇḍikāyā adho 'ṣṭayāmān haṭhāgniṃ jvālayitvā dhānyābhrakapalaṃ jāraṇīyam

120.2.3

अत्र त्व् अयमाम्नायः

atra tv ayamāmnāyaḥ

120.2.4

कुण्डिकायां तथा वालुका क्षेप्या यथा तस्या उपरि कुम्पिकायां मुक्तायां तदुपरि अङ्गुलचतुःपञ्चप्रमाणायां वालुकायां क्षिप्तायां कुण्डिका पूर्णा भवति

kuṇḍikāyāṃ tathā vālukā kṣepyā yathā tasyā upari kumpikāyāṃ muktāyāṃ tadupari aṅgulacatuḥpañcapramāṇāyāṃ vālukāyāṃ kṣiptāyāṃ kuṇḍikā pūrṇā bhavati

Rasādhyāyaṭīkā