419.2.3

यथान्यत्र न याति ततः पुनः श्वेतधान्याभ्रकगद्याणद्वयं मध्यक्षिप्तं दुग्धं पाय्यते एवं बहुभिर् दिनैः पुनः पुनस्तस्य पाने सेहुलकेन यत्पुरीषं मुक्तं भवति तत्सर्वं तोलयित्वा चतुर्थभागेन मध्ये टङ्कक्षारं क्षिप्त्वा घृतमधुभ्यां पिष्ट्वा लेपसदृशं कृत्वा तेन लेपेन पूर्वकथिततुम्बीनलयंत्रमूलं लिप्त्वा लीहालकैर् वङ्कनालीधमण्या सोऽधोमुखं कुम्पको यंत्रो

yathānyatra na yāti tataḥ punaḥ śvetadhānyābhrakagadyāṇadvayaṃ madhyakṣiptaṃ dugdhaṃ pāyyate evaṃ bahubhir dinaiḥ punaḥ punastasya pāne sehulakena yatpurīṣaṃ muktaṃ bhavati tatsarvaṃ tolayitvā caturthabhāgena madhye ṭaṅkakṣāraṃ kṣiptvā ghṛtamadhubhyāṃ piṣṭvā lepasadṛśaṃ kṛtvā tena lepena pūrvakathitatumbīnalayaṃtramūlaṃ liptvā līhālakair vaṅkanālīdhamaṇyā so'dhomukhaṃ kumpako yaṃtro

419.2.4

ततः स लेपो द्रुतिरूपो भवति

tataḥ sa lepo drutirūpo bhavati

419.2.5

इति द्वितीयपरिणा धान्याभ्रकद्रुतिः

iti dvitīyapariṇā dhānyābhrakadrutiḥ

426.2.1

स्वेच्छया मृतः शशको भ्रमद्भिर्यदि दृश्यते तदा तस्य मस्तकमध्यान्मेचकं गृहीत्वा धान्याभ्रकस्य गद्याणान् ४० गाढं पेषयित्वा तन्मध्यान् मेचकमात्रं चूर्णं मेचकमध्ये क्षिप्त्वा द्वयं मृदित्वा पिण्डं च कृत्वा घृतेन तैलेन वा लिप्तस्थालिकामध्ये तं पिण्डं क्षिप्त्वा उपरि प्रध्वरां ढंकणीं दत्त्वा पार्श्वेषु सर्वत्र वस्त्रमृत्तिकाभिर् निश्छिद्रीकृत्य सा स्थाली कणकोष्टमध्ये क्षिप्त्वा २१ दिनानि स्थाप्या तावता च मेचकमध्ये ये कृमयो जायन्ते तेऽभ्रकं भक्षयित्वा पश्चाद्बुभुक्षया

svecchayā mṛtaḥ śaśako bhramadbhiryadi dṛśyate tadā tasya mastakamadhyānmecakaṃ gṛhītvā dhānyābhrakasya gadyāṇān 40 gāḍhaṃ peṣayitvā tanmadhyān mecakamātraṃ cūrṇaṃ mecakamadhye kṣiptvā dvayaṃ mṛditvā piṇḍaṃ ca kṛtvā ghṛtena tailena vā liptasthālikāmadhye taṃ piṇḍaṃ kṣiptvā upari pradhvarāṃ ḍhaṃkaṇīṃ dattvā pārśveṣu sarvatra vastramṛttikābhir niśchidrīkṛtya sā sthālī kaṇakoṣṭamadhye kṣiptvā 21 dināni sthāpyā tāvatā ca mecakamadhye ye kṛmayo jāyante te'bhrakaṃ bhakṣayitvā paścādbubhukṣayā

426.2.2

ततस्तेषु कृमिषु मृतेषु यत्तत्र शेषं मुहुरति सा धान्याभ्रकद्रुतिः

tatasteṣu kṛmiṣu mṛteṣu yattatra śeṣaṃ muhurati sā dhānyābhrakadrutiḥ

426.2.3

इति तृतीयपरिणा धान्याभ्रकद्रुतिः

iti tṛtīyapariṇā dhānyābhrakadrutiḥ

426.2.4

द्रुतिकरणेऽभ्रकस्यैत एव त्रयो भेदाः

drutikaraṇe'bhrakasyaita eva trayo bhedāḥ

426.2.5

अथामीषां कर्माणि वक्ष्यन्ते

athāmīṣāṃ karmāṇi vakṣyante

438.2.1

शुद्धरसस्य दश गद्याणान् वज्रमूषामध्ये प्रक्षिप्य तां मूषां वालुकायन्त्रे चटाय्य दिनमेकं मृद्वग्निं ज्वालयेत्

śuddharasasya daśa gadyāṇān vajramūṣāmadhye prakṣipya tāṃ mūṣāṃ vālukāyantre caṭāyya dinamekaṃ mṛdvagniṃ jvālayet

438.2.2

उपरि भूनागसत्वस्य बिन्दुं बिन्दुं पुनः पुनः क्षिपेत्

upari bhūnāgasatvasya binduṃ binduṃ punaḥ punaḥ kṣipet

438.2.3

ततो रसस्य मुखं जायते

tato rasasya mukhaṃ jāyate

438.2.4

सर्वदत्तं जीर्यते

sarvadattaṃ jīryate

438.2.5

ततो निसाहामतिसूक्ष्मां चिल्हां प्रपिष्य वस्त्रेण निश्चोत्य रसो ग्राह्यः

tato nisāhāmatisūkṣmāṃ cilhāṃ prapiṣya vastreṇa niścotya raso grāhyaḥ

438.2.6

ततो यस्मिञ्जले पलं माति तावन्मात्रं कान्तपात्रमाकण्ठं पूरयित्वा कान्तपात्रं वालुकायन्त्रे चटायित्वाधो मृदुरग्निः पुनः पुनरहोरात्रं ज्वालनीयः

tato yasmiñjale palaṃ māti tāvanmātraṃ kāntapātramākaṇṭhaṃ pūrayitvā kāntapātraṃ vālukāyantre caṭāyitvādho mṛduragniḥ punaḥ punarahorātraṃ jvālanīyaḥ

438.2.7

ततोऽभ्रकद्रुतिसूतयोर् ऐक्येण वाभ्रषोटो जायते

tato'bhrakadrutisūtayor aikyeṇa vābhraṣoṭo jāyate

438.2.8

ततस्तं षोटं वज्रमूषायां प्रक्षिप्य गद्याणान् २० मध्ये प्रक्षिप्य गाढं गालयित्वा

tatastaṃ ṣoṭaṃ vajramūṣāyāṃ prakṣipya gadyāṇān 20 madhye prakṣipya gāḍhaṃ gālayitvā

438.2.9

ततोऽयमक्षयो निर्मलस्तेजोवान् गदीयाणः क्षिप्यते

tato'yamakṣayo nirmalastejovān gadīyāṇaḥ kṣipyate

438.2.10

सर्वोत्तमं रूप्यं भवति

sarvottamaṃ rūpyaṃ bhavati

438.2.11

असौ वंगे शतमध्ये वेधको रसः तथा यः सदा प्रभाते रतिमात्रं षोटं करोति

asau vaṃge śatamadhye vedhako rasaḥ tathā yaḥ sadā prabhāte ratimātraṃ ṣoṭaṃ karoti

438.2.12

स षड्भिर्मासैरक्षयनीरोगदेहो जायते इति त्रिविधाभ्रकद्रुतिकर्माणि

sa ṣaḍbhirmāsairakṣayanīrogadeho jāyate iti trividhābhrakadrutikarmāṇi

Rasādhyāyaṭīkā