269.2.3

इति षड्लोहद्रुतिकरणं तृतीयम्

iti ṣaḍlohadrutikaraṇaṃ tṛtīyam

269.2.4

एवं लोहद्रुतिकरणस्य त्रयो भेदाः

evaṃ lohadrutikaraṇasya trayo bhedāḥ

271.2.1

मनःशिलया नागं हरितालेन वङ्गं हिङ्गुलेन लोहं शुद्धगन्धकेन ताम्रं तिलमाक्षिकेण रूप्यं नागेन सुवर्णं च म्रियते

manaḥśilayā nāgaṃ haritālena vaṅgaṃ hiṅgulena lohaṃ śuddhagandhakena tāmraṃ tilamākṣikeṇa rūpyaṃ nāgena suvarṇaṃ ca mriyate

271.2.2

ततो येन विधिनेति

tato yena vidhineti

275.2.1

ताम्रस्य पत्त्रं वा चूर्णं कृत्वा ततस्ताम्रं द्विगुणं शुद्धं गन्धकचूर्णं कुमारीरसे नागो दुग्धेन वा गाढं मृदित्वा पूपाद्वयं च कृत्वा मध्ये पूर्वकृतताम्रपत्त्रचूर्णं वा क्षिप्त्वा पूपाद्वयं शरावसम्पुटे मुक्त्वा संधौ वस्त्रमृत्तिकया लिप्त्वा सर्वतो मृत्तिकया लिप्त्वा कटाहमध्ये शरावसम्पुटे क्षिप्त्वा छाणकैश्च कटाहं भृत्वा निर्ज्वालनीयः

tāmrasya pattraṃ vā cūrṇaṃ kṛtvā tatastāmraṃ dviguṇaṃ śuddhaṃ gandhakacūrṇaṃ kumārīrase nāgo dugdhena vā gāḍhaṃ mṛditvā pūpādvayaṃ ca kṛtvā madhye pūrvakṛtatāmrapattracūrṇaṃ vā kṣiptvā pūpādvayaṃ śarāvasampuṭe muktvā saṃdhau vastramṛttikayā liptvā sarvato mṛttikayā liptvā kaṭāhamadhye śarāvasampuṭe kṣiptvā chāṇakaiśca kaṭāhaṃ bhṛtvā nirjvālanīyaḥ

275.2.2

ततो ज्वलित्वा शीतले जाते सति ताम्रं मृतं ग्राह्यम्

tato jvalitvā śītale jāte sati tāmraṃ mṛtaṃ grāhyam

275.2.3

इति ताम्रमारणविधिः

iti tāmramāraṇavidhiḥ

275.2.4

येन विधिना गन्धकेनात्र ताम्रं मारितं तेनैव विधिना नागादीनि पञ्च लोहानि कार्ये सति मारणीयानि

yena vidhinā gandhakenātra tāmraṃ māritaṃ tenaiva vidhinā nāgādīni pañca lohāni kārye sati māraṇīyāni

275.2.5

इति षड्लोहमारणविधिः

iti ṣaḍlohamāraṇavidhiḥ

287.2.1

बीजपूरस्य वृन्तम् उत्पाट्य मध्ये उत्कीर्य रन्ध्रं कृत्वा तत्र हीरकं जात्यं क्षिप्त्वोपरि वृन्तेनाच्छाद्य वस्त्रमृत्तिकया समग्रं बीजपूरकं वेष्टयित्वा ततो हस्तमात्रं दीर्घा हस्तमात्रं पृथुला हस्तमात्रं चाध एवं गर्तां कृत्वा स्थापितैः छाणकैः पूरयित्वा तत्र बीजपूरकं मुक्त्वोपरि मुखे कर्परं दत्त्वा छाणकेषु वह्निर् देयः

bījapūrasya vṛntam utpāṭya madhye utkīrya randhraṃ kṛtvā tatra hīrakaṃ jātyaṃ kṣiptvopari vṛntenācchādya vastramṛttikayā samagraṃ bījapūrakaṃ veṣṭayitvā tato hastamātraṃ dīrghā hastamātraṃ pṛthulā hastamātraṃ cādha evaṃ gartāṃ kṛtvā sthāpitaiḥ chāṇakaiḥ pūrayitvā tatra bījapūrakaṃ muktvopari mukhe karparaṃ dattvā chāṇakeṣu vahnir deyaḥ

287.2.1.2

ततो ज्वलित्वा शीतलीभूते वीडापूर्वं ततः पुनर्द्वितीयं बीजपूरमानीय पूर्ववत्सर्वं कृत्वा गर्तायां हीरकबीजपूरे क्षिप्त्वा छाणकानि ज्वालयित्वा शीतलीभूते सति बीजपूरमध्याद्धीरको

tato jvalitvā śītalībhūte vīḍāpūrvaṃ tataḥ punardvitīyaṃ bījapūramānīya pūrvavatsarvaṃ kṛtvā gartāyāṃ hīrakabījapūre kṣiptvā chāṇakāni jvālayitvā śītalībhūte sati bījapūramadhyāddhīrako

287.2.1.3

एवं नवनववारं नवनवैर् बीजपूरैः स एव हीरकः पचनीयः

evaṃ navanavavāraṃ navanavair bījapūraiḥ sa eva hīrakaḥ pacanīyaḥ

287.2.1.4

ततो वडवाइकानिसाहायां वर्तयित्वा तत् पिण्डं कृत्वा तत्र मध्ये स एव हीरकः क्षेप्यः

tato vaḍavāikānisāhāyāṃ vartayitvā tat piṇḍaṃ kṛtvā tatra madhye sa eva hīrakaḥ kṣepyaḥ

287.2.1.5

ततस्तं पिण्डं शरावसम्पुटान्तः क्षिप्त्वा सर्वतो वस्त्रमृत्तिकया लिप्त्वा पूर्वतः कृतगर्तां छाणकैः भृत्वा तस्यां गर्तायां शरावसम्पुटं मध्ये मुक्त्वाग्निर् ज्वालनीयः

tatastaṃ piṇḍaṃ śarāvasampuṭāntaḥ kṣiptvā sarvato vastramṛttikayā liptvā pūrvataḥ kṛtagartāṃ chāṇakaiḥ bhṛtvā tasyāṃ gartāyāṃ śarāvasampuṭaṃ madhye muktvāgnir jvālanīyaḥ

287.2.1.6

ततः शीतलीभूते पुनरन्यासां वडवाइकानां पिण्डमध्ये तमेव हीरकं क्षिप्त्वा तथैव ज्वालयित्वा हीरको ग्राह्यः

tataḥ śītalībhūte punaranyāsāṃ vaḍavāikānāṃ piṇḍamadhye tameva hīrakaṃ kṣiptvā tathaiva jvālayitvā hīrako grāhyaḥ

287.2.1.7

एवं नववारं नवनवाभिर् वडवाइकाभिः स एव पचनीयः राजबदर्याः किसलयरूपां कोमलां शाखामानीय तस्यां छिद्रं कृत्वा नेसहिङ्गुं तत्राध ऊर्ध्वं च दत्त्वा छिद्रमध्ये तमेव हीरकं क्षिप्त्वा वस्त्रमृत्तिकया निच्छाद्य पूर्वं छाणकपूर्णगर्तायां पचेत्

evaṃ navavāraṃ navanavābhir vaḍavāikābhiḥ sa eva pacanīyaḥ rājabadaryāḥ kisalayarūpāṃ komalāṃ śākhāmānīya tasyāṃ chidraṃ kṛtvā nesahiṅguṃ tatrādha ūrdhvaṃ ca dattvā chidramadhye tameva hīrakaṃ kṣiptvā vastramṛttikayā nicchādya pūrvaṃ chāṇakapūrṇagartāyāṃ pacet

287.2.2

ततः पुनर्बदरीशाखाकिसलयच्छिद्रे हीरकं क्षिप्त्वा तथैव गर्तायां पचनीयः

tataḥ punarbadarīśākhākisalayacchidre hīrakaṃ kṣiptvā tathaiva gartāyāṃ pacanīyaḥ

287.2.3

एवं नववारं नवनवो राजबदरीशाखाकिसलयैः स एव हीरकः पचनीयः

evaṃ navavāraṃ navanavo rājabadarīśākhākisalayaiḥ sa eva hīrakaḥ pacanīyaḥ

287.2.4

ततो महतो नेसहिङ्गुखोटस्य मध्ये रन्ध्रं कृत्वा तमेव हीरकं क्षिप्त्वा मुखं च नेसहिङ्गुना आच्छाद्योपरि माषपीठीं दद्यात् ततस्तैलपूर्णे पात्रे तं हिङ्गुखोटं क्षिप्त्वाधो ऽग्निर् ज्वालनीयः

tato mahato nesahiṅgukhoṭasya madhye randhraṃ kṛtvā tameva hīrakaṃ kṣiptvā mukhaṃ ca nesahiṅgunā ācchādyopari māṣapīṭhīṃ dadyāt tatastailapūrṇe pātre taṃ hiṅgukhoṭaṃ kṣiptvādho 'gnir jvālanīyaḥ

287.2.5

ततः पुनरपि नवे हिङ्गुखोटे तथैव

tataḥ punarapi nave hiṅgukhoṭe tathaiva

Rasādhyāyaṭīkā