195.2.4

तद्यथा जार्यं वस्तु जारयित्वा रसो वस्त्रेण गाल्यते ततो यदि किंचिद्वस्त्रे शेषं विगाल्य तिष्ठति तदा ज्ञेयोऽसौ गर्भ इति

tadyathā jāryaṃ vastu jārayitvā raso vastreṇa gālyate tato yadi kiṃcidvastre śeṣaṃ vigālya tiṣṭhati tadā jñeyo'sau garbha iti

195.2.5

ततः पुनरपि सरश् चरुभ्यते तदेव खरले क्षिप्त्वा यथा विडेन

tataḥ punarapi saraś carubhyate tadeva kharale kṣiptvā yathā viḍena

195.2.6

अयं भावो जारणा येन विधिना पूर्वं भणितास्ति सा तेन विधिना जार्यौषधं विनैवानुमानेन तप्त्वा पुनर्वस्त्रेण रसो गालनीयः

ayaṃ bhāvo jāraṇā yena vidhinā pūrvaṃ bhaṇitāsti sā tena vidhinā jāryauṣadhaṃ vinaivānumānena taptvā punarvastreṇa raso gālanīyaḥ

195.2.7

ततो यदि वस्त्रात्पूर्वो ऽपि निःसरति ननु किंचिल् लगति परं तोलितः स तु निजतौल्याधिको भवति तदा ज्ञेयोऽसौ पिण्ड इति

tato yadi vastrātpūrvo 'pi niḥsarati nanu kiṃcil lagati paraṃ tolitaḥ sa tu nijataulyādhiko bhavati tadā jñeyo'sau piṇḍa iti

195.2.8

अद्यापि सर्वथा न जीर्णमौषधमित्यर्थः

adyāpi sarvathā na jīrṇamauṣadhamityarthaḥ

195.2.9

ततः पुनरपि यथा भणितास्ति तथैव जार्यौषधोपक्षेपेण विनैव विधापुनर् नववस्त्रेण रसो

tataḥ punarapi yathā bhaṇitāsti tathaiva jāryauṣadhopakṣepeṇa vinaiva vidhāpunar navavastreṇa raso

195.2.10

यदि वस्त्रान्निःसृतो गालितः सन्निजतौल्ये तिष्ठति तदा ज्ञेयोऽसौ परिणामक इति

yadi vastrānniḥsṛto gālitaḥ sannijataulye tiṣṭhati tadā jñeyo'sau pariṇāmaka iti

195.2.11

रसेनौषधसर्वथाजीर्ण इत्यर्थः

rasenauṣadhasarvathājīrṇa ityarthaḥ

195.2.12

अत्राद्यम् एतद् द्वयमेव शुद्धकृतो यो भेदः शुद्धः

atrādyam etad dvayameva śuddhakṛto yo bhedaḥ śuddhaḥ

195.2.13

इति जार्याणां जीर्णलक्षणाधिकारः

iti jāryāṇāṃ jīrṇalakṣaṇādhikāraḥ

195.2.14

इति सारणसमाप्तः

iti sāraṇasamāptaḥ

195.2.15

इत्येवम् अष्टभिः संस्कारैर् एकादशो जारणासंस्कारः

ityevam aṣṭabhiḥ saṃskārair ekādaśo jāraṇāsaṃskāraḥ

202.2.1

इह कुम्भस्य तले छिद्रम् अङ्गुलिप्रवेशयोग्यं कृत्वा तत्र दवरकं क्षिप्त्वा मध्ये बहिरपि च दवरके ग्रन्थिं दत्त्वा तथा कार्यं यथा सत्कुम्भो गलद्घटी भवति

iha kumbhasya tale chidram aṅgulipraveśayogyaṃ kṛtvā tatra davarakaṃ kṣiptvā madhye bahirapi ca davarake granthiṃ dattvā tathā kāryaṃ yathā satkumbho galadghaṭī bhavati

202.2.2

तत्र क्षिप्तौषधरसो गलतीत्यर्थः

tatra kṣiptauṣadharaso galatītyarthaḥ

202.2.3

ततः स्थालिकामध्ये जीर्णदोरकं पारदं क्षिप्त्वा उपरि सच्छिद्रा प्रध्वरा ढङ्कणी दीयते

tataḥ sthālikāmadhye jīrṇadorakaṃ pāradaṃ kṣiptvā upari sacchidrā pradhvarā ḍhaṅkaṇī dīyate

202.2.4

तस्याश्चोपरि गलद्घटी कुम्भोमुमुत्का महोडाकमूलानां श्रीषण्डेन सकुम्भो

tasyāścopari galadghaṭī kumbhomumutkā mahoḍākamūlānāṃ śrīṣaṇḍena sakumbho

202.2.5

ततः स्थालिकाया अधस्ताच् चतुरो यामान् हठाग्निर् ज्वालनीयः

tataḥ sthālikāyā adhastāc caturo yāmān haṭhāgnir jvālanīyaḥ

202.2.6

एवं च यथा यथा कुम्भमध्याड्ढङ्कणी छिद्रेण दवरकाद् गलित्वा तुषरसः पारदे पतति तथा तथाग्निदग्धः पारदः श्वेतभस्म भवति

evaṃ ca yathā yathā kumbhamadhyāḍḍhaṅkaṇī chidreṇa davarakād galitvā tuṣarasaḥ pārade patati tathā tathāgnidagdhaḥ pāradaḥ śvetabhasma bhavati

202.2.7

ततश्च तत्सूतभस्म मध्वाज्यटङ्कणैः साकं बन्धमूषायां क्षिप्त्वा ध्मायते

tataśca tatsūtabhasma madhvājyaṭaṅkaṇaiḥ sākaṃ bandhamūṣāyāṃ kṣiptvā dhmāyate

202.2.8

ततः पारदो ध्मातः सन् बध्यते

tataḥ pārado dhmātaḥ san badhyate

Rasādhyāyaṭīkā