2.8

क्षेत्रभेदं प्रवक्ष्यामि शिवेनाख्यातम् अञ्जसा

kṣetrabhedaṃ pravakṣyāmi śivenākhyātam añjasā

2.8.2

ब्राह्मं क्षात्रं च वैश्यीयं शौद्रं चेति यथाक्रमात्

brāhmaṃ kṣātraṃ ca vaiśyīyaṃ śaudraṃ ceti yathākramāt

2.9

तत्र क्षेत्रे ब्रह्मभूमीरुहाढ्यं वारिस्फारं यत् कुशाङ्कूरकीर्णम्

tatra kṣetre brahmabhūmīruhāḍhyaṃ vārisphāraṃ yat kuśāṅkūrakīrṇam

2.9.2

रम्यं यच् च श्वेतमृत्स्नासमेतं तद् व्याचष्टे ब्राह्मम् इत्य् अष्टमूर्तिः

ramyaṃ yac ca śvetamṛtsnāsametaṃ tad vyācaṣṭe brāhmam ity aṣṭamūrtiḥ

2.10

ताम्रभूमिवलयं विभूधरं यन् मृगेन्द्रमुखसंकुलं कुलम्

tāmrabhūmivalayaṃ vibhūdharaṃ yan mṛgendramukhasaṃkulaṃ kulam

2.10.2

घोरघोषि खदिरादिदुर्गमं क्षात्रम् एतद् उदितं पिनाकिना

ghoraghoṣi khadirādidurgamaṃ kṣātram etad uditaṃ pinākinā

2.11

शातकुम्भनिभभूमिभास्वरं स्वर्णरेणुनिचितं विधानवत्

śātakumbhanibhabhūmibhāsvaraṃ svarṇareṇunicitaṃ vidhānavat

2.11.2

सिद्धकिंनरसुपर्वसेवितं वैश्यम् आख्यद् इदम् इन्दुशेखरः

siddhakiṃnarasuparvasevitaṃ vaiśyam ākhyad idam induśekharaḥ

2.12

श्यामस्थलाढ्यं बहुशस्यभूतिदं लसत्तृणैर् बब्बुलवृक्षवृद्धिदम्

śyāmasthalāḍhyaṃ bahuśasyabhūtidaṃ lasattṛṇair babbulavṛkṣavṛddhidam

2.12.2

धान्योद्भवैः कर्षकलोकहर्षदं जगाद शौद्रं जगतौ वृषध्वजः

dhānyodbhavaiḥ karṣakalokaharṣadaṃ jagāda śaudraṃ jagatau vṛṣadhvajaḥ

2.13

द्रव्यं क्षेत्राद् उदितम् अनघं ब्राह्म तत् सिद्धिदायि क्षत्राद् उत्थं वलिपलितजिद् विश्वरोगापहारि

dravyaṃ kṣetrād uditam anaghaṃ brāhma tat siddhidāyi kṣatrād utthaṃ valipalitajid viśvarogāpahāri

2.13.2

वैश्याज् जातं प्रभवतितरां धातुलोहादिसिद्धौ शौद्राद् एतज् जनितम् अखिलव्याधिविद्रावकं द्राक्

vaiśyāj jātaṃ prabhavatitarāṃ dhātulohādisiddhau śaudrād etaj janitam akhilavyādhividrāvakaṃ drāk

2.14

ब्रह्मा शक्रः किंनरेशस् तथा भूर् इत्य् एतेषां देवताः स्युः क्रमेण

brahmā śakraḥ kiṃnareśas tathā bhūr ity eteṣāṃ devatāḥ syuḥ krameṇa

2.14.2

प्रोक्तास् तत्र प्राग् उमावल्लभेन प्रत्येकं ते पञ्च भूतानि वक्ष्ये

proktās tatra prāg umāvallabhena pratyekaṃ te pañca bhūtāni vakṣye

2.15

पीतस्फुरद्वलयशर्करिलाश्मरम्यं पीतं यद् उत्तममृगं चतुरस्रभूतम्

pītasphuradvalayaśarkarilāśmaramyaṃ pītaṃ yad uttamamṛgaṃ caturasrabhūtam

2.15.2

प्रायश् च पीतकुसुमान्वितवीरुदादि तत् पार्थिवं कठिनम् उद्यद् अशेषतस् तु

prāyaś ca pītakusumānvitavīrudādi tat pārthivaṃ kaṭhinam udyad aśeṣatas tu

2.16

अर्धचन्द्राकृतिश्वेतं कमलाभं दृषच्चितम्

ardhacandrākṛtiśvetaṃ kamalābhaṃ dṛṣaccitam

2.16.2

नदीनदजलाकीर्णम् आप्यं तत् क्षेत्रम् उच्यते

nadīnadajalākīrṇam āpyaṃ tat kṣetram ucyate

2.17

खदिरादिद्रुमाकीर्णं भूरिचित्रकवेणुकम्

khadirādidrumākīrṇaṃ bhūricitrakaveṇukam

2.17.2

त्रिकोणं रक्तपाषाणं क्षेत्रं तैजसम् उत्तमम्

trikoṇaṃ raktapāṣāṇaṃ kṣetraṃ taijasam uttamam

Rājanighaṇṭu