Sattvādivarga.85

यदा तुलायां मेषे च सूर्यसंक्रमणं क्रमात्

yadā tulāyāṃ meṣe ca sūryasaṃkramaṇaṃ kramāt

Sattvādivarga.85.2

तदा विषुवती स्यातां विषुवे अपि ते स्मृते

tadā viṣuvatī syātāṃ viṣuve api te smṛte

Sattvādivarga.86

कालज्ञैः षष्टिराख्याता वत्सराः प्रभवादयः

kālajñaiḥ ṣaṣṭirākhyātā vatsarāḥ prabhavādayaḥ

Sattvādivarga.86.2

शरत्संवत्सरोऽब्दश्च हायनो वत्सरः समाः

śaratsaṃvatsaro'bdaśca hāyano vatsaraḥ samāḥ

Sattvādivarga.87

वसन्ते दक्षिणो वातो भवेद्वर्षासु पश्चिमः

vasante dakṣiṇo vāto bhavedvarṣāsu paścimaḥ

Sattvādivarga.87.2

उत्तरः शारदे काले पूर्वो हैमन्तशैशिरे

uttaraḥ śārade kāle pūrvo haimantaśaiśire

Sattvādivarga.88

पूर्वस्तु मधुरो वातः स्निग्धः कटुरसान्वितः

pūrvastu madhuro vātaḥ snigdhaḥ kaṭurasānvitaḥ

Sattvādivarga.88.2

गुरुर्विदाहशमनो वातदः पित्तनाशनः

gururvidāhaśamano vātadaḥ pittanāśanaḥ

Sattvādivarga.89

दक्षिणः षड्रसो वायुश्चक्षुष्यो बलवर्धनः

dakṣiṇaḥ ṣaḍraso vāyuścakṣuṣyo balavardhanaḥ

Sattvādivarga.89.2

रक्तपित्तप्रशमनः सौख्यकान्तिबलप्रदः

raktapittapraśamanaḥ saukhyakāntibalapradaḥ

Sattvādivarga.90

पश्चिमो मारुतस्तीक्ष्णः कफमेदोविशोषणः

paścimo mārutastīkṣṇaḥ kaphamedoviśoṣaṇaḥ

Sattvādivarga.90.2

सद्यः प्राणापहो दुष्टः शोषकारी शरीरिणाम्

sadyaḥ prāṇāpaho duṣṭaḥ śoṣakārī śarīriṇām

Sattvādivarga.91

उत्तरः पवनः स्निग्धो मृदुर् मधुर एव च

uttaraḥ pavanaḥ snigdho mṛdur madhura eva ca

Sattvādivarga.91.2

सकषायरसः शीतो दोषाणां च प्रकोपणः

sakaṣāyarasaḥ śīto doṣāṇāṃ ca prakopaṇaḥ

Sattvādivarga.92

कृत्वैकम् अवधिं तस्माद् इदं पूर्वं च पश्चिमम्

kṛtvaikam avadhiṃ tasmād idaṃ pūrvaṃ ca paścimam

Sattvādivarga.92.2

इति देशौ निदिश्येते यया सा दिगिति स्मृता

iti deśau nidiśyete yayā sā digiti smṛtā

Sattvādivarga.93

दिगाशा च हरित्काष्ठा ककुप्सा च निदेशिनी

digāśā ca haritkāṣṭhā kakupsā ca nideśinī

Sattvādivarga.93.2

सा च देशविभागेन दशधा परिकल्प्यते

sā ca deśavibhāgena daśadhā parikalpyate

Sattvādivarga.94

ज्योतींषि तपनादीनि ज्योतिश्चक्रभ्रमीक्रमात्

jyotīṃṣi tapanādīni jyotiścakrabhramīkramāt

Sattvādivarga.94.2

यतो नित्यम् उदीयन्ते सा पूर्वाख्या दिगुच्यते

yato nityam udīyante sā pūrvākhyā digucyate

Rājanighaṇṭu