Rogādivarga.84.2

अतिसेवनतो जरां च पित्तं सितिमानं च ददाति कुष्ठकारी

atisevanato jarāṃ ca pittaṃ sitimānaṃ ca dadāti kuṣṭhakārī

Rogādivarga.85

तिक्तो जन्तून् हन्ति कुष्ठं ज्वरार्तिं कासं दाहं दीपनो रोचनश्च

tikto jantūn hanti kuṣṭhaṃ jvarārtiṃ kāsaṃ dāhaṃ dīpano rocanaśca

Rogādivarga.85.2

मर्त्यैर् गाढं प्रत्यहं सेवितश्चेत्तीव्रं दत्ते राजयक्ष्माणमेषः

martyair gāḍhaṃ pratyahaṃ sevitaścettīvraṃ datte rājayakṣmāṇameṣaḥ

Rogādivarga.86

कषायनामा निरुणद्धि शोफं वर्णं तनोर्

niruṇaddhi śophaṃ varṇaṃ tanor dīpanapācanaśca

Rogādivarga.86.2

सत्त्वापहोऽसौ शिथिलत्वकारी निषेवितः पाण्डु करोति गात्रम्

sattvāpaho'sau śithilatvakārī niṣevitaḥ pāṇḍu karoti gātram

Rogādivarga.87

अम्लाभिधः प्रीतिकरो रुचिप्रदः प्रपाचनो ऽग्नेः पटुतां च यच्छति

amlābhidhaḥ prītikaro rucipradaḥ prapācano 'gneḥ paṭutāṃ ca yacchati

Rogādivarga.87.2

भ्रान्तिं च कुष्ठं कफपाण्डुतां च कार्ष्ण्यं च कासं कुरुतेऽतिसेवितः

bhrāntiṃ ca kuṣṭhaṃ kaphapāṇḍutāṃ ca kārṣṇyaṃ ca kāsaṃ kurute'tisevitaḥ

Rogādivarga.88

कटुः कफं कण्ठजदोषशोफमन्दानलश्वित्रगदान् निहन्ति

kaṭuḥ kaphaṃ kaṇṭhajadoṣaśophamandānalaśvitragadān nihanti

Rogādivarga.88.2

एषोऽपि दत्ते बहुसेवितश्चेत् क्षयावहो वीर्यबलक्षयं च

eṣo'pi datte bahusevitaścet kṣayāvaho vīryabalakṣayaṃ ca

Rogādivarga.89

कटुः कषायश्च कफापहारिणौ माधुर्यतिक्ताव् अपि पित्तनाशनौ

kaṭuḥ kaṣāyaśca kaphāpahāriṇau mādhuryatiktāv api pittanāśanau

Rogādivarga.89.2

पट्वम्लसंज्ञौ च रसौ मरुद्धरौ इत्थं द्विशोऽमी सकलामयापहाः

paṭvamlasaṃjñau ca rasau maruddharau itthaṃ dviśo'mī sakalāmayāpahāḥ

Rogādivarga.90

अन्योन्यं मधुराम्लौ लवणाम्लौ कटुतिक्तकौ च रसौ

anyonyaṃ madhurāmlau lavaṇāmlau kaṭutiktakau ca rasau

Rogādivarga.90.2

कटुलवणौ च स्यातां मिश्ररसौ तिक्तलवणौ च

kaṭulavaṇau ca syātāṃ miśrarasau tiktalavaṇau ca

Rogādivarga.91

लवणमधुरौ विरुद्धाव् अथ कटुमधुरौ च तिक्तमधुरौ च

lavaṇamadhurau viruddhāv atha kaṭumadhurau ca tiktamadhurau ca

Rogādivarga.91.2

साधारणः कषायः सर्वत्र समानतां धत्ते

sādhāraṇaḥ kaṣāyaḥ sarvatra samānatāṃ dhatte

Rogādivarga.92

संधत्ते मधुरो ऽम्लतां च लवणो धत्ते यथावत् स्थितिं तिक्ताख्यः कटुतां तथा मधुरतां धत्ते कषायाह्वयः

saṃdhatte madhuro 'mlatāṃ ca lavaṇo dhatte yathāvat sthitiṃ tiktākhyaḥ kaṭutāṃ tathā madhuratāṃ dhatte kaṣāyāhvayaḥ

Rogādivarga.92.2

अम्लस्तिक्तरुचिं ददाति कटुको यात्य् अन्ततस् तिक्तताम् इत्येषां स्वविपाकतो ऽपि कथिता षण्णां रसानां स्थितिः

amlastiktaruciṃ dadāti kaṭuko yāty antatas tiktatām ityeṣāṃ svavipākato 'pi kathitā ṣaṇṇāṃ rasānāṃ sthitiḥ

Rogādivarga.93

मधुरोऽम्लः कटुस्तिक्तः पटुस्तुवर इत्यमी

madhuro'mlaḥ kaṭustiktaḥ paṭustuvara ityamī

Rogādivarga.93.2

क्रमाद् अन्योन्यसंकीर्णा नानात्वं यान्ति षड्रसाः

kramād anyonyasaṃkīrṇā nānātvaṃ yānti ṣaḍrasāḥ

Rogādivarga.94

आद्याद्यो मधुरादिश्चेदेकैकेनोत्तरेण युक्

ādyādyo madhurādiścedekaikenottareṇa yuk

Rājanighaṇṭu