Kṣīrādivarga.128

विषस्य तैलस्य न किंचिद् अन्तरं मृतस्य सुप्तस्य न किंचिद् अन्तरम्

viṣasya tailasya na kiṃcid antaraṃ mṛtasya suptasya na kiṃcid antaram

Kṣīrādivarga.128.2

तृणस्य दासस्य न किंचिद् अन्तरं मूर्खस्य काष्ठस्य न किंचिद् अन्तरम्

tṛṇasya dāsasya na kiṃcid antaraṃ mūrkhasya kāṣṭhasya na kiṃcid antaram

Kṣīrādivarga.129

इत्थं गवादिकपयःप्रभृतिप्रपञ्चप्रस्ताववर्णिततिलादिकतैलजातम्

itthaṃ gavādikapayaḥprabhṛtiprapañcaprastāvavarṇitatilādikatailajātam

Kṣīrādivarga.129.2

वर्गं निसर्गललितोज्ज्वलशब्दसर्गं बुद्ध्वा भिषक्पतिर् अशङ्कतया भिषज्येत्

vargaṃ nisargalalitojjvalaśabdasargaṃ buddhvā bhiṣakpatir aśaṅkatayā bhiṣajyet

Kṣīrādivarga.130

पातारम् आत्मनः किल यान्ति प्रत्युपचिकीर्षया यानि

pātāram ātmanaḥ kila yānti pratyupacikīrṣayā yāni

Kṣīrādivarga.130.2

तेषाम् एव निवासः परिकथितः पेयवर्ग इति कृतिभिः

teṣām eva nivāsaḥ parikathitaḥ peyavarga iti kṛtibhiḥ

Kṣīrādivarga.131

पायं पायं मधुरविमलां शीतलां यस्य कीर्तिस्रोतोधारां जहति सुजना

pāyaṃ pāyaṃ madhuravimalāṃ śītalāṃ yasya kīrtisrotodhārāṃ jahati sujanā

Kṣīrādivarga.131.2

वर्गस्तस्य व्रजति नृहरेर् नामनिर्माणनाम्नश् चूडारत्ने खलु तिथिमितः क्षीरकादिः समाप्तिम्

vargastasya vrajati nṛharer nāmanirmāṇanāmnaś cūḍāratne khalu tithimitaḥ kṣīrakādiḥ samāptim

Śālyādivarga.1

धान्यं भोग्यं च भोगार्हमन्नाद्यं जीवसाधनम्

dhānyaṃ bhogyaṃ ca bhogārhamannādyaṃ jīvasādhanam

Śālyādivarga.1.2

तच्च तावत् त्रिधा ज्ञेयं शूकशिम्बीतृणाह्वयम्

tacca tāvat tridhā jñeyaṃ śūkaśimbītṛṇāhvayam

Śālyādivarga.2

व्रीह्यादिकं यदिह शूकसमन्वितं स्यात् तच्छूकधान्यम् अथ मुद्गमकुष्टकादि

vrīhyādikaṃ yadiha śūkasamanvitaṃ syāt tacchūkadhānyam atha mudgamakuṣṭakādi

Śālyādivarga.2.2

शिम्बीनिगूढम् इति तत् प्रवदन्ति शिम्बीधान्यं तृणोद्भवतया तृणधान्यम् अन्यत्

śimbīnigūḍham iti tat pravadanti śimbīdhānyaṃ tṛṇodbhavatayā tṛṇadhānyam anyat

Śālyādivarga.3

वातादिदोषशमनं लघु शूकधान्यं तेजोबलातिशयवीर्यविवृद्धिदायि

vātādidoṣaśamanaṃ laghu śūkadhānyaṃ tejobalātiśayavīryavivṛddhidāyi

Śālyādivarga.3.2

शिम्बीभवं गुरु हिमं च विबन्धदायि वातूलकं तु शिशिरं तृणधान्यम् आहुः

śimbībhavaṃ guru himaṃ ca vibandhadāyi vātūlakaṃ tu śiśiraṃ tṛṇadhānyam āhuḥ

Śālyādivarga.4

देशे देशे शूकधान्येषु संख्या ज्ञातुं शक्या नैव तद्दैवतैर्वा

deśe deśe śūkadhānyeṣu saṃkhyā jñātuṃ śakyā naiva taddaivatairvā

Śālyādivarga.4.2

तस्माद् एषां येषु भोगोपयोगास् तान्यस्माभिर् व्याक्रियन्ते कियन्ति

tasmād eṣāṃ yeṣu bhogopayogās tānyasmābhir vyākriyante kiyanti

Śālyādivarga.5

शालयः कलमा रुच्या व्रीहिश्रेष्ठा नृपप्रियाः

śālayaḥ kalamā rucyā vrīhiśreṣṭhā nṛpapriyāḥ

Śālyādivarga.5.2

धान्योत्तमाश् च विज्ञेयाः कैदाराः सुकुमारकाः

dhānyottamāś ca vijñeyāḥ kaidārāḥ sukumārakāḥ

Śālyādivarga.6

राजान्नषष्टिकसिततररक्तमुण्डस्थूलाणुगन्धनिरपादिकशालिसंज्ञाः

rājānnaṣaṣṭikasitatararaktamuṇḍasthūlāṇugandhanirapādikaśālisaṃjñāḥ

Śālyādivarga.6.2

व्रीहिस् तथेति दशधा भुवि शालयस्तु तेषां क्रमेण गुणनामगणं ब्रवीमि

vrīhis tatheti daśadhā bhuvi śālayastu teṣāṃ krameṇa guṇanāmagaṇaṃ bravīmi

Rājanighaṇṭu