Kṣīrādivarga.47.2

निहन्ति कटुकं स्वादु किंचिद् अम्लरसं दधि

nihanti kaṭukaṃ svādu kiṃcid amlarasaṃ dadhi

Kṣīrādivarga.48

विपाके मधुरं बल्यम् अम्लं संतर्पणं गुरु

vipāke madhuraṃ balyam amlaṃ saṃtarpaṇaṃ guru

Kṣīrādivarga.48.2

चक्षुष्यं ग्रहदोषघ्नं दधि स्त्रीस्तन्यसम्भवम्

cakṣuṣyaṃ grahadoṣaghnaṃ dadhi strīstanyasambhavam

Kṣīrādivarga.49

दध्यम्लं गुरु वातदोषशमनं संग्राहि मूत्रावहं बल्यं शोफकरं च रुच्यशमनं वह्नेश्च शान्तिप्रदम्

dadhyamlaṃ guru vātadoṣaśamanaṃ saṃgrāhi mūtrāvahaṃ balyaṃ śophakaraṃ ca rucyaśamanaṃ vahneśca śāntipradam

Kṣīrādivarga.49.2

कासश्वाससुपीनसेषु विषमे शीतज्वरे स्याद्धितं रक्तोद्रेककरं करोति सततं शुक्रस्य वृद्धिं पराम्

kāsaśvāsasupīnaseṣu viṣame śītajvare syāddhitaṃ raktodrekakaraṃ karoti satataṃ śukrasya vṛddhiṃ parām

Kṣīrādivarga.50

दधि मधुरमीषदम्लं मधुराम्लं वा हितं न चात्युष्णम्

dadhi madhuramīṣadamlaṃ madhurāmlaṃ vā hitaṃ na cātyuṣṇam

Kṣīrādivarga.50.2

यावद्यावन्मधुरं दोषहरं तावद् उक्तम् इदम्

yāvadyāvanmadhuraṃ doṣaharaṃ tāvad uktam idam

Kṣīrādivarga.51

लवणमरिचसर्पिःशर्करामुद्गधात्रीकुसुमरसविहीनं नैतद् अश्नन्ति नित्यम्

lavaṇamaricasarpiḥśarkarāmudgadhātrīkusumarasavihīnaṃ naitad aśnanti nityam

Kṣīrādivarga.51.2

न च शरदि वसन्ते नोष्णकाले न रात्रौ न दधि कफविकारे पित्तदोषे ऽपि नाद्यात्

na ca śaradi vasante noṣṇakāle na rātrau na dadhi kaphavikāre pittadoṣe 'pi nādyāt

Kṣīrādivarga.52

त्रिकटुकयुतमेतद्राजिकाचूर्णमिश्रं कफहरम् अनिलघ्नं वह्निसंधुक्षणं च

trikaṭukayutametadrājikācūrṇamiśraṃ kaphaharam anilaghnaṃ vahnisaṃdhukṣaṇaṃ ca

Kṣīrādivarga.52.2

तुहिनशिशिरकाले सेवितं चातिपथ्यं रचयति तनुदार्ढ्यं कान्तिमत्त्वं च नॄणाम्

tuhinaśiśirakāle sevitaṃ cātipathyaṃ racayati tanudārḍhyaṃ kāntimattvaṃ ca nṝṇām

Kṣīrādivarga.53

उष्णाम्लं रुचिपक्तिदं क्लमहरं बल्यं कषायं सरं भुक्तिच्छेदकरं तृषोदरगदप्लीहार्शसां नाशनम्

uṣṇāmlaṃ rucipaktidaṃ klamaharaṃ balyaṃ kaṣāyaṃ saraṃ bhukticchedakaraṃ tṛṣodaragadaplīhārśasāṃ nāśanam

Kṣīrādivarga.53.2

स्रोतःशुद्धिकरं कफानिलहरं विष्टम्भशूलापहं पाण्डुश्वासविकारगुल्मशमनं मस्तु प्रशस्तं लघु

srotaḥśuddhikaraṃ kaphānilaharaṃ viṣṭambhaśūlāpahaṃ pāṇḍuśvāsavikāragulmaśamanaṃ mastu praśastaṃ laghu

Kṣīrādivarga.54

उक्तं श्लेष्मसमीरहारि मथितं तत् श्लेष्मपित्तापहं रुच्यं प्राहुर् उदश्विदाख्यम् अधिकं तक्रं त्रिदोषापहम्

uktaṃ śleṣmasamīrahāri mathitaṃ tat śleṣmapittāpahaṃ rucyaṃ prāhur udaśvidākhyam adhikaṃ takraṃ tridoṣāpaham

Kṣīrādivarga.54.2

मन्दाग्नाव् अरुचौ विदाहविषमश्वासार्तिकासादिषु श्रेष्ठं पथ्यतमं वदन्ति सुधियस् तक्रत्रयं ह्य् उत्तमम्

mandāgnāv arucau vidāhaviṣamaśvāsārtikāsādiṣu śreṣṭhaṃ pathyatamaṃ vadanti sudhiyas takratrayaṃ hy uttamam

Kṣīrādivarga.55

तक्रं त्रिदोषशमनं रुचिदीपनीयं रुच्यं वमिश्रमहरं क्लमहारि मस्तु

takraṃ tridoṣaśamanaṃ rucidīpanīyaṃ rucyaṃ vamiśramaharaṃ klamahāri mastu

Kṣīrādivarga.55.2

बल्यप्रदं पवननाशम् उदश्विदाख्यं शस्तं कफश्रममरुद्वमनेषु घोलम्

balyapradaṃ pavananāśam udaśvidākhyaṃ śastaṃ kaphaśramamarudvamaneṣu gholam

Kṣīrādivarga.56

अम्लेन वातं मधुरेण पित्तं कफं कषायेण निहन्ति सद्यः

amlena vātaṃ madhureṇa pittaṃ kaphaṃ kaṣāyeṇa nihanti sadyaḥ

Kṣīrādivarga.56.2

यथा सुराणाम् अमृतं हिताय तथा नराणाम् इह तक्रमाहुः

yathā surāṇām amṛtaṃ hitāya tathā narāṇām iha takramāhuḥ

Kṣīrādivarga.57

आमातिसारे च विषूचिकायां वातज्वरे पाण्डुषु कामलेषु

āmātisāre ca viṣūcikāyāṃ vātajvare pāṇḍuṣu kāmaleṣu

Rājanighaṇṭu