Pānīyādivarga.88.2

पित्तदाहहरो वृष्यस्तेजोबलविवर्धनः

pittadāhaharo vṛṣyastejobalavivardhanaḥ

Pānīyādivarga.89

कृष्णेक्षुरिक्षुरः प्रोक्तः श्यामेक्षुः कोकिलाक्षकः

kṛṣṇekṣurikṣuraḥ proktaḥ śyāmekṣuḥ kokilākṣakaḥ

Pānīyādivarga.89.2

श्यामवंशः श्यामलेक्षुः कोकिलेक्षुश्च कथ्यते

śyāmavaṃśaḥ śyāmalekṣuḥ kokilekṣuśca kathyate

Pānīyādivarga.90

कृष्णेक्षुर् उक्तो मधुरश् च पाके स्वादुः सुहृद्यः कटुको रसाढ्यः

kṛṣṇekṣur ukto madhuraś ca pāke svāduḥ suhṛdyaḥ kaṭuko rasāḍhyaḥ

Pānīyādivarga.90.2

त्रिदोषहारी शमवीर्यदश्च सुबल्यदायी बहुवीर्यदायी

tridoṣahārī śamavīryadaśca subalyadāyī bahuvīryadāyī

Pānīyādivarga.91

रक्तेक्षुः सूक्ष्मपत्त्रश्च शोणो लोहित उत्कटः

raktekṣuḥ sūkṣmapattraśca śoṇo lohita utkaṭaḥ

Pānīyādivarga.91.2

मधुरो ह्रस्वमूलश्च लोहितेक्षुश्च कीर्तितः

madhuro hrasvamūlaśca lohitekṣuśca kīrtitaḥ

Pānīyādivarga.92

लोहितेक्षुश्च मधुरः पाके स्याच्छीतलो मृदुः

lohitekṣuśca madhuraḥ pāke syācchītalo mṛduḥ

Pānīyādivarga.92.2

पित्तदाहहरो वृष्यस्तेजोबलविवर्धनः

pittadāhaharo vṛṣyastejobalavivardhanaḥ

Pānīyādivarga.93

इक्षुमूलं त्विक्षुनेत्रं तच्च मोरटकं तथा

ikṣumūlaṃ tvikṣunetraṃ tacca moraṭakaṃ tathā

Pānīyādivarga.93.2

वंशनेत्रं वंशमूलं मोरटं वंशपूरकम्

vaṃśanetraṃ vaṃśamūlaṃ moraṭaṃ vaṃśapūrakam

Pānīyādivarga.94

मूलाद् ऊर्ध्वं तु मधुरा मध्ये ऽतिमधुरास् तथा

mūlād ūrdhvaṃ tu madhurā madhye 'timadhurās tathā

Pānīyādivarga.94.2

इक्षवस्तेऽग्रभागेषु क्रमाल्लवणनीरसाः

ikṣavaste'grabhāgeṣu kramāllavaṇanīrasāḥ

Pānīyādivarga.95

अभुक्ते पित्तहाश् चैते भुक्ते वातप्रकोपणाः

abhukte pittahāś caite bhukte vātaprakopaṇāḥ

Pānīyādivarga.95.2

भुक्तमध्ये गुरुतरा इतीक्षूणां गुणास् त्रयः

bhuktamadhye gurutarā itīkṣūṇāṃ guṇās trayaḥ

Pānīyādivarga.96

वृष्यो रक्तास्रपित्तश्रमशमनपटुः शीतलः श्लेष्मदो ऽल्पः स्निग्धो हृद्यश् च रुच्यो रचयति च मुदं सूत्रशुद्धिं विधत्ते

vṛṣyo raktāsrapittaśramaśamanapaṭuḥ śītalaḥ śleṣmado 'lpaḥ snigdho hṛdyaś ca rucyo racayati ca mudaṃ sūtraśuddhiṃ vidhatte

Pānīyādivarga.96.2

कान्तिं देहस्य दत्ते बलमति कुरुते बृंहणं तृप्तिदायी दन्तैर् निष्पीड्य काण्डं मृदुयतिरसितो मोहनश् चेक्षुदण्डः

kāntiṃ dehasya datte balamati kurute bṛṃhaṇaṃ tṛptidāyī dantair niṣpīḍya kāṇḍaṃ mṛduyatirasito mohanaś cekṣudaṇḍaḥ

Pānīyādivarga.97

पीयूषोपमितं त्रिदोषशमनं स्याद् दन्तनिष्पीडितं तद्वच्चेद् गृहयन्त्रजं तदपरं श्लेष्मानिलघ्नं कियत्

pīyūṣopamitaṃ tridoṣaśamanaṃ syād dantaniṣpīḍitaṃ tadvacced gṛhayantrajaṃ tadaparaṃ śleṣmānilaghnaṃ kiyat

Pānīyādivarga.97.2

एतद् वातहरं तु वातजननं जाड्यप्रतिश्यायदं प्रोक्तं पर्युषितं कफानिलकरं पानीयम्

etad vātaharaṃ tu vātajananaṃ jāḍyapratiśyāyadaṃ proktaṃ paryuṣitaṃ kaphānilakaraṃ pānīyam

Pānīyādivarga.98

मधुरं लवणक्षारं स्निग्धं सोष्णं रुचिप्रदम्

madhuraṃ lavaṇakṣāraṃ snigdhaṃ soṣṇaṃ rucipradam

Rājanighaṇṭu