13.213

राजावर्तः कटुः स्निग्धः शिशिरः पित्तनाशनः

rājāvartaḥ kaṭuḥ snigdhaḥ śiśiraḥ pittanāśanaḥ

13.213.2

सौभाग्यं कुरुते नॄणां भूषणेषु प्रयोजितः

saubhāgyaṃ kurute nṝṇāṃ bhūṣaṇeṣu prayojitaḥ

13.214

निर्गारम् असितमसृणं नीलं गुरु निर्मलं बहुछायम्

nirgāram asitamasṛṇaṃ nīlaṃ guru nirmalaṃ bahuchāyam

13.214.2

शिखिकण्ठसमं सौम्यं राजावर्तं वदन्ति जात्यमणिम्

śikhikaṇṭhasamaṃ saumyaṃ rājāvartaṃ vadanti jātyamaṇim

13.215

पेरोजं हरिताश्मं च भस्माङ्गं हरितं द्विधा

perojaṃ haritāśmaṃ ca bhasmāṅgaṃ haritaṃ dvidhā

13.215.2

पेरोजं सुकषायं स्यान्मधुरं दीपनं परम्

perojaṃ sukaṣāyaṃ syānmadhuraṃ dīpanaṃ param

13.216

स्थावरं जङ्गमं चैव संयोगाच् च यथा विषम्

sthāvaraṃ jaṅgamaṃ caiva saṃyogāc ca yathā viṣam

13.216.2

तत्सर्वं नाशयेत् शीघ्रं शूलं भूतादिदोषजम्

tatsarvaṃ nāśayet śīghraṃ śūlaṃ bhūtādidoṣajam

13.217

सिद्धाः पारदम् अभ्रकं च विविधान् धातूंश् च लोहानि च प्राहुः किंच मणीनपीह सकलान् संस्कारतः सिद्धिदान्

siddhāḥ pāradam abhrakaṃ ca vividhān dhātūṃś ca lohāni ca prāhuḥ kiṃca maṇīnapīha sakalān saṃskārataḥ siddhidān

13.217.2

यत् संस्कारविहीनम् एषु हि भवेद् यच्चान्यथा संस्कृतं तन्मर्त्यं विषवन् निहन्ति तदिह ज्ञेया बुधैः संस्क्रियाः

yat saṃskāravihīnam eṣu hi bhaved yaccānyathā saṃskṛtaṃ tanmartyaṃ viṣavan nihanti tadiha jñeyā budhaiḥ saṃskriyāḥ

13.218

यान् संस्कृतान् शुभगुणान् अथ चान्यथा चेद् दोषांश् च यान् अपि दिशन्ति रसादयो ऽमी

yān saṃskṛtān śubhaguṇān atha cānyathā ced doṣāṃś ca yān api diśanti rasādayo 'mī

13.218.2

याश् चेह सन्ति खलु संस्कृतयस् तदेतन् नात्राभ्यधायि

yāś ceha santi khalu saṃskṛtayas tadetan nātrābhyadhāyi

13.219

इति लोहधातुरसरत्नतद्भिदाद्यभिधागुणप्रकटनस्फुटाक्षरम्

iti lohadhāturasaratnatadbhidādyabhidhāguṇaprakaṭanasphuṭākṣaram

13.219.2

अवधार्य वर्गम् इमम् आद्यवैद्यकप्रगुणप्रयोगकुशलो भवेद् बुधः

avadhārya vargam imam ādyavaidyakapraguṇaprayogakuśalo bhaved budhaḥ

13.220

कुर्वन्ति ये निजगुणेन रसाध्वगेन नॄणां जरन्त्यपि वपूंषि पुनर्नवानि

kurvanti ye nijaguṇena rasādhvagena nṝṇāṃ jarantyapi vapūṃṣi punarnavāni

13.220.2

तेषामयं निवसतिः कनकादिकानां वर्गः प्रसिध्यति रसायनवर्गनाम्ना

teṣāmayaṃ nivasatiḥ kanakādikānāṃ vargaḥ prasidhyati rasāyanavarganāmnā

13.221

नित्यं यस्य गुणाः किलान्तरलसत्कल्याणभूयस् तथा चित्ताकर्षणचञ्चवस् त्रिभुवनं भूम्ना परिकुर्वते

nityaṃ yasya guṇāḥ kilāntaralasatkalyāṇabhūyas tathā cittākarṣaṇacañcavas tribhuvanaṃ bhūmnā parikurvate

13.221.2

तेनात्रैष कृते नृसिंहकृतिना नामादिचूडामणौ संस्थामेति मितस् त्रयोदशतया वर्गः सुवर्णादिकः

tenātraiṣa kṛte nṛsiṃhakṛtinā nāmādicūḍāmaṇau saṃsthāmeti mitas trayodaśatayā vargaḥ suvarṇādikaḥ

Pānīyādivarga.1

पानीयजीवनवनामृतपुष्कराम्भःपाथोऽम्बुशम्बरपयःसलिलोदकानि

pānīyajīvanavanāmṛtapuṣkarāmbhaḥpātho'mbuśambarapayaḥsalilodakāni

Pānīyādivarga.1.2

आपः कवारुणकबन्धजलानि नीरकीलालवारिकमलानि विषार्णसी च

āpaḥ kavāruṇakabandhajalāni nīrakīlālavārikamalāni viṣārṇasī ca

Rājanighaṇṭu