12.52.2

याप्सु न्यस्ता नैव वैवर्ण्यम् ईयात् कस्तूरी सा राजभोग्याप्रशस्ता

yāpsu nyastā naiva vaivarṇyam īyāt kastūrī sā rājabhogyāpraśastā

12.53

या गन्धं केतकीनाम् अपहरति मदं सिन्धुराणां च वर्णे स्वादे तिक्ता कटुर् वा लघुर् अथ तुलिता मर्दिता चिक्कणा स्यात्

yā gandhaṃ ketakīnām apaharati madaṃ sindhurāṇāṃ ca varṇe svāde tiktā kaṭur vā laghur atha tulitā marditā cikkaṇā syāt

12.53.2

दाहं या नैति वह्नौ शिमिशिमिति चिरं चर्मगन्धा हुताशे सा कस्तूरी प्रशस्ता वरमृगतनुजा राजते

dāhaṃ yā naiti vahnau śimiśimiti ciraṃ carmagandhā hutāśe sā kastūrī praśastā varamṛgatanujā rājate

12.54

बाले जरति च हरिणे क्षीणे रोगिणि च मन्दगन्धयुता

bāle jarati ca hariṇe kṣīṇe rogiṇi ca mandagandhayutā

12.54.2

कामातुरे च तरुणे कस्तूरी बहुलपरिमला भवति

kāmāture ca taruṇe kastūrī bahulaparimalā bhavati

12.55

या स्निग्धा धूमगन्धा वहति विनिहिता पीततां पाथसो ऽन्तर् निःशेषं या निविष्टा भवति हुतवहे भस्मसाद् एव सद्यः

yā snigdhā dhūmagandhā vahati vinihitā pītatāṃ pāthaso 'ntar niḥśeṣaṃ yā niviṣṭā bhavati hutavahe bhasmasād eva sadyaḥ

12.55.2

या च न्यस्ता तुलायां कलयति गुरुतां मर्दिता रूक्षतां च ज्ञेया कस्तूरिकेयं खलु कृतमतिभिः कृत्रिमा नैव सेव्या

yā ca nyastā tulāyāṃ kalayati gurutāṃ marditā rūkṣatāṃ ca jñeyā kastūrikeyaṃ khalu kṛtamatibhiḥ kṛtrimā naiva sevyā

12.56

शुद्धो वा मलिनो ऽस्तु वा मृगमदः किं जातम् एतावता को ऽप्य् अस्यानवधिश् चमत्कृतिनिधिः सौरभ्यम् एको गुणः

śuddho vā malino 'stu vā mṛgamadaḥ kiṃ jātam etāvatā ko 'py asyānavadhiś camatkṛtinidhiḥ saurabhyam eko guṇaḥ

12.56.2

येनासौ स्मरमण्डनैकवसतिर् भाले कपोले गले दोर्मूले कुचमण्डले च कुरुते सङ्गं कुरङ्गीदृशाम्

yenāsau smaramaṇḍanaikavasatir bhāle kapole gale dormūle kucamaṇḍale ca kurute saṅgaṃ kuraṅgīdṛśām

12.57

गोरोचना रुचिः शोभा रुचिरा शोभना शुभा

gorocanā ruciḥ śobhā rucirā śobhanā śubhā

12.57.2

गौरी च रोचना पिङ्गा मङ्गल्या पिङ्गला शिवा

gaurī ca rocanā piṅgā maṅgalyā piṅgalā śivā

12.58

पीता च गौतमी गव्या वन्दनीया च काञ्चनी

pītā ca gautamī gavyā vandanīyā ca kāñcanī

12.58.2

मेध्या मनोरमा श्यामा रामा भूमिकराह्वया

medhyā manoramā śyāmā rāmā bhūmikarāhvayā

12.59

गोरोचना च शिशिरा विषदोषहन्त्री रुच्या च पाचनकरी क्रिमिकुष्ठहन्त्री

gorocanā ca śiśirā viṣadoṣahantrī rucyā ca pācanakarī krimikuṣṭhahantrī

12.59.2

भूतग्रहोपशमनं कुरुते च पथ्या शृङ्गारमङ्गलकरी जनमोहिनी च

bhūtagrahopaśamanaṃ kurute ca pathyā śṛṅgāramaṅgalakarī janamohinī ca

12.60

कर्पूरो घनसारकः सितकरः शीतः शशाङ्कः शिला शीतांशुर् हिमवालुका हिमकरः शीतप्रभः शाम्भवः

karpūro ghanasārakaḥ sitakaraḥ śītaḥ śaśāṅkaḥ śilā śītāṃśur himavālukā himakaraḥ śītaprabhaḥ śāmbhavaḥ

12.60.2

शुभ्रांशुः स्फटिकाभ्रसारमिहिकाताराभ्रचन्द्रेन्दवश् चन्द्रालोकतुषारगौरकुमुदान्य् एकादशाह्वा द्विशः

śubhrāṃśuḥ sphaṭikābhrasāramihikātārābhracandrendavaś candrālokatuṣāragaurakumudāny ekādaśāhvā dviśaḥ

12.61

पोतासो भीमसेनस् तदनु सितकरः शंकरावाससंज्ञः प्रांशुः पिञ्जो ऽब्दसारस् तदनु हिमयुता वालुका जूटिका च

potāso bhīmasenas tadanu sitakaraḥ śaṃkarāvāsasaṃjñaḥ prāṃśuḥ piñjo 'bdasāras tadanu himayutā vālukā jūṭikā ca

12.61.2

पश्चाद् अस्यास् तुषारस् तदुपरि सहिमः शीतलः पक्विकान्या कर्पूरस्येति भेदा गुणरसमहसां वैद्यदृश्येन दृश्याः

paścād asyās tuṣāras tadupari sahimaḥ śītalaḥ pakvikānyā karpūrasyeti bhedā guṇarasamahasāṃ vaidyadṛśyena dṛśyāḥ

12.62

कर्पूरो नूतनस् तिक्तः स्निग्धश् चोष्णो ऽस्रदाहदः

karpūro nūtanas tiktaḥ snigdhaś coṣṇo 'sradāhadaḥ

Rājanighaṇṭu