2.13.1.5.3

त्रिंशद्भागं तु विप्राणां कृषिं कुर्वन्न दोषभाक्

triṃśadbhāgaṃ tu viprāṇāṃ kṛṣiṃ kurvanna doṣabhāk

2.13.1.6

इति

iti

2.13.1.7

विप्रस्य सेतिकर्त्तव्यां कृषिमुक्त्वा वर्णान्तराणामपि तामाह

viprasya setikarttavyāṃ kṛṣimuktvā varṇāntarāṇāmapi tāmāha

2.14.1.1

इति

iti

2.14.1.2

यद्यपि वैश्यस्य कृषिः पूर्वाध्याये विहिता तथाप्यत्र इतिकर्तव्यताविधानाय पुनरुपन्यासः

yadyapi vaiśyasya kṛṣiḥ pūrvādhyāye vihitā tathāpyatra itikartavyatāvidhānāya punarupanyāsaḥ

2.14.1.3

तथा कुर्यात् इत्यतिदेशेन ब्राह्मणस्य कृषौ विहितेतिकर्तव्यता सर्वाप्यत्र विहिता भवति

tathā kuryāt ityatideśena brāhmaṇasya kṛṣau vihitetikartavyatā sarvāpyatra vihitā bhavati

2.14.1.4

कृषिवत् वाणिज्यशिल्पयोरपि कलौ वर्णचतुष्टयसाधारण्यं दर्शयितुं वाणिज्यशिल्पकम् इत्युक्तम्

kṛṣivat vāṇijyaśilpayorapi kalau varṇacatuṣṭayasādhāraṇyaṃ darśayituṃ vāṇijyaśilpakam ityuktam

2.14.1.5

इति

iti

2.14.1.6

यदि शूद्रस्यापि कृष्यादिकम् अभ्युपगम्येत तर्हि तेनैव जीवनसिद्धेः कलौ द्विजशुश्रूषा परित्याज्येत्याशङ्क्याह

yadi śūdrasyāpi kṛṣyādikam abhyupagamyeta tarhi tenaiva jīvanasiddheḥ kalau dvijaśuśrūṣā parityājyetyāśaṅkyāha

2.15.1.1

इति

iti

2.15.1.2

लाभाधिक्येन विशिष्टजीवनहेतुत्वात् कृष्यादिकं विकर्मेत्युच्यते

lābhādhikyena viśiṣṭajīvanahetutvāt kṛṣyādikaṃ vikarmetyucyate

2.15.1.3

द्विजशुश्रूषया तु जीर्णवस्त्रादिकम् एव लभ्यते इति न लाभाधिक्यम्

dvijaśuśrūṣayā tu jīrṇavastrādikam eva labhyate iti na lābhādhikyam

2.15.1.4

अतो ऽधिकलिप्सया कृष्यादिकमेव कुर्वन्तो यदि द्विजशुश्रूषां परित्यजेयुस्तदा तेषामैहिकम् आमुष्मिकं च हीयेत

ato 'dhikalipsayā kṛṣyādikameva kurvanto yadi dvijaśuśrūṣāṃ parityajeyustadā teṣāmaihikam āmuṣmikaṃ ca hīyeta

2.15.1.5

इत्थं वर्णचतुष्टयसाधारणं जीवनहेतुं धर्मं प्रतिपाद्य निगमयति

itthaṃ varṇacatuṣṭayasādhāraṇaṃ jīvanahetuṃ dharmaṃ pratipādya nigamayati

2.15.2.1

अतीतेष्वपि कलियुगेषु विप्रादीनां कृष्यादिकम् अस्तीति सूचयितुं सनातनः इत्युक्तम्

atīteṣvapi kaliyugeṣu viprādīnāṃ kṛṣyādikam astīti sūcayituṃ sanātanaḥ ityuktam

2.15.2.2

यद्यपि स्मृत्यन्तरेष्विवात्रापि वर्णधर्मानन्तरम् आश्रमधर्मा वक्तुमुचिताः तथापि व्यासेनापृष्टत्वाद् आचार्येणोपेक्षिताः

yadyapi smṛtyantareṣvivātrāpi varṇadharmānantaram āśramadharmā vaktumucitāḥ tathāpi vyāsenāpṛṣṭatvād ācāryeṇopekṣitāḥ

2.15.2.3

अस्माभिस्तु श्रोतृहितार्थाय तेऽपि वर्ण्यन्ते

asmābhistu śrotṛhitārthāya te'pi varṇyante

2.15.2.4

न च पूर्वाध्याय एव कुतो न वर्णिता इति मन्तव्यम्

na ca pūrvādhyāya eva kuto na varṇitā iti mantavyam

2.15.2.5

तत्र प्रसङ्गाभावात्

tatra prasaṅgābhāvāt

2.15.2.6

अत्र तु चातुर्वर्ण्याश्रमागतम् इत्याश्रमशब्देन तेषां बुद्धिस्थत्वादस्ति प्रसङ्गः

atra tu cāturvarṇyāśramāgatam ityāśramaśabdena teṣāṃ buddhisthatvādasti prasaṅgaḥ

Parāśarasmṛtiṭīkā