2.2.1.1

अतः परं चातुर्वर्ण्यसाधारणधर्मसङ्क्षेपकथनाद् उत्तरस्मिन् काले स एव विस्तरकथनस्योचितो ऽवसरः

ataḥ paraṃ cāturvarṇyasādhāraṇadharmasaṅkṣepakathanād uttarasmin kāle sa eva vistarakathanasyocito 'vasaraḥ

2.2.1.2

बहुग्रन्थपाठे शक्तिरहितान् मन्दप्रज्ञान् प्रति सङ्क्षेपेणाभिहिते सति समर्थानाम् उत्तमप्रज्ञानां बुद्धिस्थत्वात् तान् प्रति विस्तरेण कथयितुम् उचितत्वात्

bahugranthapāṭhe śaktirahitān mandaprajñān prati saṅkṣepeṇābhihite sati samarthānām uttamaprajñānāṃ buddhisthatvāt tān prati vistareṇa kathayitum ucitatvāt

2.2.1.3

अत एवाहुराचार्याः

ata evāhurācāryāḥ

2.2.1.3.2

सङ्क्षेपविस्तराभ्यां हि मन्दोत्तमधियां नृणाम्

saṅkṣepavistarābhyāṃ hi mandottamadhiyāṃ nṛṇām

2.2.1.3.3

वस्तूच्यमानम् एत्य् अन्तःकरणं तेन वर्ण्यते

vastūcyamānam ety antaḥkaraṇaṃ tena varṇyate

2.2.1.4

इति

iti

2.2.1.5

यद्वा अतः परं आमुष्मिकप्रधानधर्मकथनाद् अनन्तरम्

yadvā ataḥ paraṃ āmuṣmikapradhānadharmakathanād anantaram

2.2.1.6

षट्कर्माभिरतः सन्ध्यास्नानम् इत्यादिना ह्यामुष्मिकफले धर्मे ऽभिहिते सति ऐहिकफलस्य कृष्यादिधर्मस्य बुद्धिस्थत्वात् तदभिधानस्य यदुक्तो ऽवसरः

ṣaṭkarmābhirataḥ sandhyāsnānam ityādinā hyāmuṣmikaphale dharme 'bhihite sati aihikaphalasya kṛṣyādidharmasya buddhisthatvāt tadabhidhānasya yadukto 'vasaraḥ

2.2.1.7

वक्ष्यमाणस्य कृष्यादिधर्मस्य ब्रह्मचारिवनस्थयतिष्व् असम्भवम् अभिप्रेत्य तद्योग्यम् आश्रमिणं दर्शयति गृहस्थस्य इति कृतत्रेताद्वापरेषु वैश्यस्यैव कृष्यादावधिकारो न तु गृहस्थमात्रस्य विप्रादेः अतो विशिनष्टि कलौ युगे इति

vakṣyamāṇasya kṛṣyādidharmasya brahmacārivanasthayatiṣv asambhavam abhipretya tadyogyam āśramiṇaṃ darśayati gṛhasthasya iti kṛtatretādvāpareṣu vaiśyasyaiva kṛṣyādāvadhikāro na tu gṛhasthamātrasya viprādeḥ ato viśinaṣṭi kalau yuge iti

2.2.1.8

कर्मशब्दो लोके व्यापारमात्रे प्रयुज्यते

karmaśabdo loke vyāpāramātre prayujyate

2.2.1.9

आचारशब्दश्च धर्मरूपे शास्त्रीये व्यापारे कृष्यादेस्तु युगान्तरेषु कर्मत्वम्

ācāraśabdaśca dharmarūpe śāstrīye vyāpāre kṛṣyādestu yugāntareṣu karmatvam

2.2.1.10

कलावाचारत्वम् इत्युभयरूपत्वम् अस्ति

kalāvācāratvam ityubhayarūpatvam asti

2.2.1.11

तथैवाश्रमान्तरेषु कर्मत्वं गार्हस्थ्यस्य चोक्ताचारत्वम् इत्युभयरूपता

tathaivāśramāntareṣu karmatvaṃ gārhasthyasya coktācāratvam ityubhayarūpatā

2.2.1.12

तद्विवक्षया कर्माचारमित्युक्तम्

tadvivakṣayā karmācāramityuktam

2.2.1.13

कलौ गृहस्थस्य याजनादीनां दुर्लभत्वाज्जीवनहेतुतया कृष्यादिविधानाद् आचारत्वम् उपपन्नम्

kalau gṛhasthasya yājanādīnāṃ durlabhatvājjīvanahetutayā kṛṣyādividhānād ācāratvam upapannam

2.2.1.14

कृष्यादेः साधारणधर्मत्वम् उपपादयति चातुर्वर्ण्याश्रमागतम् इति

kṛṣyādeḥ sādhāraṇadharmatvam upapādayati cāturvarṇyāśramāgatam iti

2.2.1.15

चतुर्वर्णा एव चातुर्वर्ण्यम्

caturvarṇā eva cāturvarṇyam

2.2.1.16

तच्च सर्वत्र प्रसिद्धम्

tacca sarvatra prasiddham

2.2.1.17

आश्रमो गार्हस्थ्यरूपः

āśramo gārhasthyarūpaḥ

2.2.1.18

सन्ति हि शूद्रस्यापि विवाहपञ्चमहायज्ञादयो गृहस्थधर्माः

santi hi śūdrasyāpi vivāhapañcamahāyajñādayo gṛhasthadharmāḥ

Parāśarasmṛtiṭīkā