6.4.12

तस्माद् यत्रैषा यातयामा क्रियते तत् प्रजा अशनायवो भवन्ति

tasmād yatraiṣā yātayāmā kriyate tat prajā aśanāyavo bhavanti

6.4.13

साम देवानाम् अन्नं सामन्य् एव तद् देवेभ्यो ऽन्न ऊर्जं दधाति स एव तद् ऊर्जि श्रितः प्रजाभ्य ऊर्जं विभजति

sāma devānām annaṃ sāmany eva tad devebhyo 'nna ūrjaṃ dadhāti sa eva tad ūrji śritaḥ prajābhya ūrjaṃ vibhajati

6.4.14

उदङ्ङ् आसीन उद्गायत्य् उदीचीं तद् दिशम् ऊर्जा भाजयति प्रत्यङ्ङ् आसीनः प्रस्तौति प्रतीचीं तद् दिशम् ऊर्जा भाजयति दक्षिणासीनः प्रतिहरति दक्षिणां तद् दिशम् ऊर्जा भाजयति प्राञ्चो ऽन्य ऋत्विज आर्त्विज्यं कुर्वन्ति तस्माद् एषा दिशां वीर्यवत्तमैतां हि भूयिष्ठाः प्रीणन्ति

udaṅṅ āsīna udgāyaty udīcīṃ tad diśam ūrjā bhājayati pratyaṅṅ āsīnaḥ prastauti pratīcīṃ tad diśam ūrjā bhājayati dakṣiṇāsīnaḥ pratiharati dakṣiṇāṃ tad diśam ūrjā bhājayati prāñco 'nya ṛtvija ārtvijyaṃ kurvanti tasmād eṣā diśāṃ vīryavattamaitāṃ hi bhūyiṣṭhāḥ prīṇanti

6.4.15

ब्रह्मवादिनो वदन्ति कस्मात् सत्यात् प्राञ्चो ऽन्य ऋत्विज आर्त्विज्यं कुर्वन्तीति विपरिक्रम्योद्गातार इति दिशाम् अभीष्ट्यै दिशाम् अभिप्रीत्या इति ब्रूयात् तस्मात् सर्वासु दिक्ष्व् अन्नं विद्यते सर्वा ह्य् अभीष्टाः प्रीताः

brahmavādino vadanti kasmāt satyāt prāñco 'nya ṛtvija ārtvijyaṃ kurvantīti viparikramyodgātāra iti diśām abhīṣṭyai diśām abhiprītyā iti brūyāt tasmāt sarvāsu dikṣv annaṃ vidyate sarvā hy abhīṣṭāḥ prītāḥ

6.5.1

प्रजापतिर् अकामयत बहु स्यां प्रजायेयेति सो ऽशोचत् तस्य शोचत आदित्यो मूर्ध्नो ऽसृज्यत सो ऽस्य मूर्धानम् उदहन् स द्रोणकलशो ऽभवत् तस्मिन् देवाः शुक्रम् अगृह्णत तां वै स आयुषार्तिम् अत्यजीवत्

prajāpatir akāmayata bahu syāṃ prajāyeyeti so 'śocat tasya śocata ādityo mūrdhno 'sṛjyata so 'sya mūrdhānam udahan sa droṇakalaśo 'bhavat tasmin devāḥ śukram agṛhṇata tāṃ vai sa āyuṣārtim atyajīvat

6.5.2

आयुषार्तिम् अतिजीवति य एवं वेद

āyuṣārtim atijīvati ya evaṃ veda

6.5.3

तं प्रोहेद् वानस्पत्यो ऽसि बार्हस्पत्यो ऽसि प्राजापत्यो ऽसि प्रजापतेर् मूर्धास्य् अत्यायुपात्रम् असीदम् अहं मां प्राञ्चं प्रोहामि तेजसे ब्रह्मवर्चसायेति

taṃ prohed vānaspatyo 'si bārhaspatyo 'si prājāpatyo 'si prajāpater mūrdhāsy atyāyupātram asīdam ahaṃ māṃ prāñcaṃ prohāmi tejase brahmavarcasāyeti

6.5.4

यद् आह वानस्पत्य इति सत्येनैवैनं तत् प्रोहति

yad āha vānaspatya iti satyenaivainaṃ tat prohati

6.5.5

यद् आह बार्हस्पत्य इति बृहस्पतिर् वै देवानाम् उद्गाता तम् एव तद् युनक्ति

yad āha bārhaspatya iti bṛhaspatir vai devānām udgātā tam eva tad yunakti

6.5.6

यद् आह प्राजापत्य इति प्राजापत्यो ह्य् एष देवताया यद् द्रोणकलशो यद् आह प्रजापतेर् मूर्धेति प्रजापतेर् ह्य् एष मूर्ध्न उदहन्यत

yad āha prājāpatya iti prājāpatyo hy eṣa devatāyā yad droṇakalaśo yad āha prajāpater mūrdheti prajāpater hy eṣa mūrdhna udahanyata

6.5.7

यद् आहात्यायुपात्रम् इत्य् अति ह्य् एतद् अन्यानि पात्राणि यद् द्रोणकलशो देवपात्रं द्रोणकलशः

yad āhātyāyupātram ity ati hy etad anyāni pātrāṇi yad droṇakalaśo devapātraṃ droṇakalaśaḥ

6.5.8

देवपात्री भवति य एवं वेद

devapātrī bhavati ya evaṃ veda

6.5.9

ब्राह्मणं पात्रे न मीमांसेत यं ब्राह्मणम् इव मन्यते प्र देवपात्रम् आप्नोति न मनुष्यपात्राच् छिद्यते

brāhmaṇaṃ pātre na mīmāṃseta yaṃ brāhmaṇam iva manyate pra devapātram āpnoti na manuṣyapātrāc chidyate

6.5.10

वाग् वै देवेभ्यो ऽपक्रामत् सापः प्राविशत् तां देवाः पुनर् अयाचंस् ता अब्रुवन् यत् पुनर् दद्याम किं नस् ततः स्याद् इति यत् कामयध्व इत्य् अब्रुवंस् ता अब्रुवन् यद् एवास्मासु मनुष्या अपूतं प्रवेशयांस् तेनासंसृष्टा असामेति

vāg vai devebhyo 'pakrāmat sāpaḥ prāviśat tāṃ devāḥ punar ayācaṃs tā abruvan yat punar dadyāma kiṃ nas tataḥ syād iti yat kāmayadhva ity abruvaṃs tā abruvan yad evāsmāsu manuṣyā apūtaṃ praveśayāṃs tenāsaṃsṛṣṭā asāmeti

6.5.11

शुद्धा अस्मा आपः पूता भवन्ति य एवं वेद

śuddhā asmā āpaḥ pūtā bhavanti ya evaṃ veda

6.5.12

सा पुनर्त्तात्यक्रामत् सा वनस्पतीन् प्राविशत् तान् देवाः पुनर् अयाचंस् तां न पुनर् अददुस् तान् अशपन् स्वेन वः किष्कुणा वज्रेण वृश्चान् इति तस्माद् वनस्पतीन् स्वेन किष्कुणा वज्रेण वृश्चन्ति देवशप्ता हि

sā punarttātyakrāmat sā vanaspatīn prāviśat tān devāḥ punar ayācaṃs tāṃ na punar adadus tān aśapan svena vaḥ kiṣkuṇā vajreṇa vṛścān iti tasmād vanaspatīn svena kiṣkuṇā vajreṇa vṛścanti devaśaptā hi

6.5.13

तां वनस्पतयश् चतुर्धा वाचं विन्यदधुर् दुन्दुभौ वीणायाम् अक्षे तूणवे तस्माद् एषा वदिष्ठैषा वल्गुतमा वाग् या वनस्पतीनां देवानां ह्य् एषा वाग् आसीत्

tāṃ vanaspatayaś caturdhā vācaṃ vinyadadhur dundubhau vīṇāyām akṣe tūṇave tasmād eṣā vadiṣṭhaiṣā valgutamā vāg yā vanaspatīnāṃ devānāṃ hy eṣā vāg āsīt

6.5.14

अधो ऽधो ऽक्षं द्रोणकलशं प्रोहन्ति तस्या वाचो ऽवरुद्ध्या उपर्युपर्य् अक्षं पवित्रं प्रयच्छन्त्य् उभयत एव वाचं परिगृह्णन्ति

adho 'dho 'kṣaṃ droṇakalaśaṃ prohanti tasyā vāco 'varuddhyā uparyupary akṣaṃ pavitraṃ prayacchanty ubhayata eva vācaṃ parigṛhṇanti

6.5.15

यस्य कामयेतासुर्यम् अस्य यज्ञं कुर्यां वाचं वृञ्जीयेति द्रोणकलशं प्रोहन् बाहुभ्याम् अक्षम् उपस्पृशेद् असुर्यम् अस्य यज्ञं करोति वाचं वृङ्क्ते यो ऽस्य प्रियः स्याद् अनुपस्पृशन्न् अक्षं प्रोहेत् प्राणा वै द्रोणकलशः प्राणान् एवास्य कल्पयति

yasya kāmayetāsuryam asya yajñaṃ kuryāṃ vācaṃ vṛñjīyeti droṇakalaśaṃ prohan bāhubhyām akṣam upaspṛśed asuryam asya yajñaṃ karoti vācaṃ vṛṅkte yo 'sya priyaḥ syād anupaspṛśann akṣaṃ prohet prāṇā vai droṇakalaśaḥ prāṇān evāsya kalpayati

6.5.16

यन् न्व् इत्य् आहुर् वाचान्यान् ऋत्विजो वृणते कस्माद् उद्गातारो ऽवृता आर्त्विज्यं कुर्वन्तीति

yan nv ity āhur vācānyān ṛtvijo vṛṇate kasmād udgātāro 'vṛtā ārtvijyaṃ kurvantīti

Pañcaviṃśabrāhmaṇa