2.23.24

सम्भावनान्यत्वाच् चापुनरुक्तोऽयं नमस्कारो द्रष्टव्यः

sambhāvanānyatvāc cāpunarukto'yaṃ namaskāro draṣṭavyaḥ

2.23.25

आह अथ स्थानशरीरेन्द्रियविषयादीनां किमेष भगवान् प्रभुः कर्ता भवति नेति

āha atha sthānaśarīrendriyaviṣayādīnāṃ kimeṣa bhagavān prabhuḥ kartā bhavati neti

2.23.26

उच्यते प्रभुः कर्तैव

ucyate prabhuḥ kartaiva

2.23.27

यस्मादाह

yasmādāha

2.24.1

अत्र कला नाम कार्यकरणाख्याः कलाः

atra kalā nāma kāryakaraṇākhyāḥ kalāḥ

2.24.2

तत्र कार्याख्याः पृथिव्यापस्तेजो वायुराकाशः

tatra kāryākhyāḥ pṛthivyāpastejo vāyurākāśaḥ

2.24.3

आकाशः शब्दगुणः

ākāśaḥ śabdaguṇaḥ

2.24.4

शब्दस्पर्शगुणो वायुस्तौ च रूपं च तेजसि

śabdasparśaguṇo vāyustau ca rūpaṃ ca tejasi

2.24.4.2

ते रसश्च जले ज्ञेयास्ते च गन्धः क्षिताव् अपि

te rasaśca jale jñeyāste ca gandhaḥ kṣitāv api

2.24.5

शब्दस्पर्शरूपरसगन्धाः

śabdasparśarūparasagandhāḥ

2.24.6

तथा करणाख्याः श्रोत्रं त्वक् चक्षुः जिह्वा घ्राणं पादः पायुः उपस्थः हस्तः वाक् मनः अहंकारः बुद्धिर् इति

tathā karaṇākhyāḥ śrotraṃ tvak cakṣuḥ jihvā ghrāṇaṃ pādaḥ pāyuḥ upasthaḥ hastaḥ vāk manaḥ ahaṃkāraḥ buddhir iti

2.24.7

तासां विकरणो भगवानीश्वरः

tāsāṃ vikaraṇo bhagavānīśvaraḥ

2.24.8

कस्मात्

kasmāt

2.24.9

दृक्क्रियाशक्त्योरप्रतीघातात्

dṛkkriyāśaktyorapratīghātāt

2.24.10

विकरणत्वं नाम स्थानशरीरेन्द्रियविषयादिसंनिवेशेन विस्तरविभागविशेषतश्च कार्यकरणाख्याभिः कलाभिर् धर्मज्ञानवैराग्यैश्वर्याधर्माज्ञानावैराग्यानैश्वर्यादिभिश्च क्षेत्रज्ञसंयोजनमित्येतद् भगवत्य् अभ्यधिकत्वं शेषेषु च पुरुषेषु न्यूनत्वं ज्ञात्वा युक्तं वक्तुं कलविकरणाय

vikaraṇatvaṃ nāma sthānaśarīrendriyaviṣayādisaṃniveśena vistaravibhāgaviśeṣataśca kāryakaraṇākhyābhiḥ kalābhir dharmajñānavairāgyaiśvaryādharmājñānāvairāgyānaiśvaryādibhiśca kṣetrajñasaṃyojanamityetad bhagavaty abhyadhikatvaṃ śeṣeṣu ca puruṣeṣu nyūnatvaṃ jñātvā yuktaṃ vaktuṃ kalavikaraṇāya

2.24.11

अत्रापि कलविकरणाय इति चतुर्थी

atrāpi kalavikaraṇāya iti caturthī

2.24.11.2

नम इत्यात्मप्रदाने पूजायां च

nama ityātmapradāne pūjāyāṃ ca

2.24.12

सम्भावनान्यत्वाच् चापुनरुक्तोऽयं नमःशदः

sambhāvanānyatvāc cāpunarukto'yaṃ namaḥśadaḥ

2.24.13

आह कालनविकरणत्वाद् अवान्तरसृष्ट्यां कर्मक्षये वृत्तिलाभे चापेक्षते नेति

āha kālanavikaraṇatvād avāntarasṛṣṭyāṃ karmakṣaye vṛttilābhe cāpekṣate neti

2.24.14

धर्मज्ञानवैराग्यैश्वर्यादीनां वा किमेष भगवान् प्रभुर्भवति नेति

dharmajñānavairāgyaiśvaryādīnāṃ vā kimeṣa bhagavān prabhurbhavati neti

Pañcārthabhāṣya