2.23.5

काल्यान् कलयते यस्मात् कलाभ्यः कालपर्ययात्

kālyān kalayate yasmāt kalābhyaḥ kālaparyayāt

2.23.5.2

कलनात् कालनाच् चापि काल इत्यभिधीयते

kalanāt kālanāc cāpi kāla ityabhidhīyate

2.23.6

एवं कालो हि भगवान्

evaṃ kālo hi bhagavān

2.23.7

काल्याः क्षेत्रज्ञाः

kālyāḥ kṣetrajñāḥ

2.23.8

स्थानानि तु ब्रह्मेन्द्रदेवपित्रादिवचनाद् ब्राह्मं प्राजापत्यं सौम्यम् ऐन्द्रं गान्धर्वं याक्षं राक्षसं पैशाचमिति

sthānāni tu brahmendradevapitrādivacanād brāhmaṃ prājāpatyaṃ saumyam aindraṃ gāndharvaṃ yākṣaṃ rākṣasaṃ paiśācamiti

2.23.9

तथा ब्राह्मणशूद्रगोमृगसर्वभूतकृतान्नादिवचनात् तथा मानुषपशुमृगपक्षिसरीसृपस्थावरादीनां

tathā brāhmaṇaśūdragomṛgasarvabhūtakṛtānnādivacanāt tathā mānuṣapaśumṛgapakṣisarīsṛpasthāvarādīnāṃ

2.23.10

तथा योगेश्वरा देवेष्वन्तर्भूताः

tathā yogeśvarā deveṣvantarbhūtāḥ

2.23.11

कस्मात्

kasmāt

2.23.12

धर्मबाहुल्यात्

dharmabāhulyāt

2.23.13

तथा नारकास् तिर्यक्ष्व् अन्तर्भूताः

tathā nārakās tiryakṣv antarbhūtāḥ

2.23.14

कस्मात्

kasmāt

2.23.15

अधर्मबाहुल्यात्

adharmabāhulyāt

2.23.16

एवं स्थानतश्चतुर्दशकः संसार इत्युपचर्यते

evaṃ sthānataścaturdaśakaḥ saṃsāra ityupacaryate

2.23.17

एतेषु कलादिवचनान् महेश्वरो निमित्तम्

eteṣu kalādivacanān maheśvaro nimittam

2.23.18

कस्मात्

kasmāt

2.23.19

पूर्वोत्तरशरीरेषु भोगलोपाभिव्यक्तिमात्रत्वात्

pūrvottaraśarīreṣu bhogalopābhivyaktimātratvāt

2.23.20

आदिमान् संसारो द्रष्टव्यः

ādimān saṃsāro draṣṭavyaḥ

2.23.21

तत्फलभोक्तृत्वात् कार्यकरणयोर् अनादित्वाद् अनादिर् अकृताभ्यागमाद् इत्येतद् भगवत्यभ्यधिकत्वं शेषेषु च पुरुषेषु न्यूनत्वं ज्ञात्वा युक्तं वक्तुं कालाय नमः

tatphalabhoktṛtvāt kāryakaraṇayor anāditvād anādir akṛtābhyāgamād ityetad bhagavatyabhyadhikatvaṃ śeṣeṣu ca puruṣeṣu nyūnatvaṃ jñātvā yuktaṃ vaktuṃ kālāya namaḥ

2.23.22

अत्रापि कालाय इति चतुर्थी

atrāpi kālāya iti caturthī

2.23.23

नम इत्यात्मप्रदाने पूजायां च

nama ityātmapradāne pūjāyāṃ ca

Pañcārthabhāṣya