1.9.95

तन्मूला हीतरेषां प्रवृत्तिर्भवति

tanmūlā hītareṣāṃ pravṛttirbhavati

1.9.96

कथम्

katham

1.9.97

जिह्वेन्द्रियविषये उपस्थेन्द्रियविषये वा सक्तः त्रयोदशभिः प्रवर्तते

jihvendriyaviṣaye upasthendriyaviṣaye vā saktaḥ trayodaśabhiḥ pravartate

1.9.98

अत एतदुक्तं विशेषेण जिह्वोपस्थयोरिति

ata etaduktaṃ viśeṣeṇa jihvopasthayoriti

1.9.99

जिह्वोपस्थनिमित्तं हि पतनं सर्वदेहिनाम्

jihvopasthanimittaṃ hi patanaṃ sarvadehinām

1.9.99.2

तस्माद् अमित्रवत् पश्येज् जिह्वोपस्थं हि मानवः

tasmād amitravat paśyej jihvopasthaṃ hi mānavaḥ

1.9.100

अथवा मनःपूर्वकत्वात् सर्ववृत्तीनां तन्निग्रहात् सर्ववृत्तीनां निग्रहः कृतो भवति

athavā manaḥpūrvakatvāt sarvavṛttīnāṃ tannigrahāt sarvavṛttīnāṃ nigrahaḥ kṛto bhavati

1.9.101

उक्तं हि

uktaṃ hi

1.9.101.2

मनो हि मूलं सर्वेषामिन्द्रियाणां प्रवर्तने

mano hi mūlaṃ sarveṣāmindriyāṇāṃ pravartane

1.9.101.3

शुभाशुभास्ववस्थासु तच् च मे सुव्यवस्थितम्

śubhāśubhāsvavasthāsu tac ca me suvyavasthitam

1.9.102

पुनरप्युक्तम्

punarapyuktam

1.9.102.2

इन्द्रियैः प्रसृतैर् दुःखमिन्द्रियैर् निभृतैः सुखम्

indriyaiḥ prasṛtair duḥkhamindriyair nibhṛtaiḥ sukham

1.9.102.3

तस्माद् इन्द्रियरूपेभ्यो यच्छेद् आत्मानमात्मना

tasmād indriyarūpebhyo yacched ātmānamātmanā

1.9.103

इन्द्रियाणि हि तत् सर्वं यत् स्वर्गनरकाव् उभौ

indriyāṇi hi tat sarvaṃ yat svarganarakāv ubhau

1.9.103.2

निगृहीतविसृष्टानि स्वर्गाय नरकाय च

nigṛhītavisṛṣṭāni svargāya narakāya ca

1.9.104

अतो जन्म अतो दुःखमतो मृत्युभयं तथा

ato janma ato duḥkhamato mṛtyubhayaṃ tathā

1.9.104.2

इन्द्रियाणां प्रसङ्गाद् वै तस्माद् एतान् जयामहे

indriyāṇāṃ prasaṅgād vai tasmād etān jayāmahe

1.9.105

इन्द्रियाणां प्रसङ्गेन दोषम् ऋच्छत्यसंशयम्

indriyāṇāṃ prasaṅgena doṣam ṛcchatyasaṃśayam

1.9.105.2

संनियम्य तु तान्येव ततः सिद्धिं नियच्छति

saṃniyamya tu tānyeva tataḥ siddhiṃ niyacchati

1.9.106

रज्जुरेषा निबन्धाय या स्त्रीषु रमते मतिः

rajjureṣā nibandhāya yā strīṣu ramate matiḥ

Pañcārthabhāṣya