5.39.58

न तु कार्यकरणानि

na tu kāryakaraṇāni

5.39.59

कस्मात्

kasmāt

5.39.60

अचेतनत्वाद् अभोक्तृत्वाद् अतन्मयत्वाच् च

acetanatvād abhoktṛtvād atanmayatvāc ca

5.39.61

उक्तं हि

uktaṃ hi

5.39.61.2

गर्भे प्रविशन् दुःखं निवसन् दुःखं विनिष्क्रमन् दुःखम्

garbhe praviśan duḥkhaṃ nivasan duḥkhaṃ viniṣkraman duḥkham

5.39.61.3

जातश्च दुःखम् ऋच्छति तस्मादपुनर्भवः श्रेयान्

jātaśca duḥkham ṛcchati tasmādapunarbhavaḥ śreyān

5.39.62

इति

iti

5.39.63

तथान्यदपि पञ्चविधं दुःखं भवति

tathānyadapi pañcavidhaṃ duḥkhaṃ bhavati

5.39.64

तद्यथा इहलोकभयं परलोकभयम् अहितसंप्रयोगः हितविप्रयोगः इच्छाव्याघातश्चेति

tadyathā ihalokabhayaṃ paralokabhayam ahitasaṃprayogaḥ hitaviprayogaḥ icchāvyāghātaśceti

5.39.65

तथान्यदपि त्रिविधं दुःखं भवति

tathānyadapi trividhaṃ duḥkhaṃ bhavati

5.39.66

आध्यात्मिकमज्ञानं पुरुषे आधिभौतिकं विषयित्वम् आधिदैविकं च पशुत्वं त्रिविधम् अपरं प्राहुः

ādhyātmikamajñānaṃ puruṣe ādhibhautikaṃ viṣayitvam ādhidaivikaṃ ca paśutvaṃ trividham aparaṃ prāhuḥ

5.39.67

इत्येवमादीनि बाधनाया अप्रीतिफलाया जन्मनिमित्तत्वाद् दुःखानीत्युपचर्यन्ते

ityevamādīni bādhanāyā aprītiphalāyā janmanimittatvād duḥkhānītyupacaryante

5.39.68

आह चरणाधिकारे ऽनतिप्रसादाद् अशिवत्वसंज्ञके सर्वाण्य् अनतिप्रसादबीजत्वात् कुतो नात्यन्तनिवृत्तानि भवन्ति

āha caraṇādhikāre 'natiprasādād aśivatvasaṃjñake sarvāṇy anatiprasādabījatvāt kuto nātyantanivṛttāni bhavanti

5.39.69

कस्मात्

kasmāt

5.39.70

संहारं प्राप्तस्य निगडमुक्ताधिकारवन् मुक्ताव् अतिशयितगुणप्राप्त्यर्थम् उच्यते गच्छेद् दुःखानामन्तम्

saṃhāraṃ prāptasya nigaḍamuktādhikāravan muktāv atiśayitaguṇaprāptyartham ucyate gacched duḥkhānāmantam

5.39.71

दुःखानाम् अत्यन्तं परमापोहो गुणावाप्तिश्च परं भवतीति

duḥkhānām atyantaṃ paramāpoho guṇāvāptiśca paraṃ bhavatīti

5.39.72

तदुभयमपि इत एव भवतीति

tadubhayamapi ita eva bhavatīti

5.39.73

तदाह ईशप्रसादात्

tadāha īśaprasādāt

5.39.74

अत्रेश इत्येतद् भगवतो नामधेयम्

atreśa ityetad bhagavato nāmadheyam

5.39.75

ईशः कस्मात्

īśaḥ kasmāt

Pañcārthabhāṣya