5.34.18

कामार्जनादिमूलत्वात्

kāmārjanādimūlatvāt

5.34.19

यस्मादुक्तम्

yasmāduktam

5.34.19.2

कामः क्रोधस्तथा लोभो भयं स्वप्नश्च पञ्चमः

kāmaḥ krodhastathā lobho bhayaṃ svapnaśca pañcamaḥ

5.34.19.3

रागो द्वेषश्च मोहश्च

rāgo dveṣaśca mohaśca

5.34.20

तथा अर्जनरक्षणक्षयसङ्गहिंसादयो दोषाः

tathā arjanarakṣaṇakṣayasaṅgahiṃsādayo doṣāḥ

5.34.21

अर्जनं नाम प्रतिग्रहजयक्रयविक्रयनिर्वेश्यादिषु वर्णिनां विषयार्जनोपायाः

arjanaṃ nāma pratigrahajayakrayavikrayanirveśyādiṣu varṇināṃ viṣayārjanopāyāḥ

5.34.22

एतेषु च विषयाणामर्जने वर्ततात्मपीडा परपीडा वा अवर्जनीये भवतः

eteṣu ca viṣayāṇāmarjane vartatātmapīḍā parapīḍā vā avarjanīye bhavataḥ

5.34.23

तत्र यद्यात्मानं पीडयति तेन इहैव लोके दुःखी भवति

tatra yadyātmānaṃ pīḍayati tena ihaiva loke duḥkhī bhavati

5.34.24

स्यात् परं पीडयति तत्राप्यस्याधर्मो दुःखादिफलः संचीयते

syāt paraṃ pīḍayati tatrāpyasyādharmo duḥkhādiphalaḥ saṃcīyate

5.34.25

तच् च दुःखं नान्योऽनुभवति कर्तैवानुभवति

tac ca duḥkhaṃ nānyo'nubhavati kartaivānubhavati

5.34.26

अपि च किम्पाकफलोपमा विषयाः

api ca kimpākaphalopamā viṣayāḥ

5.34.27

तद्यथा श्रूयते लवणसागरसंनिकर्षे कालयवनद्वीपे किम्पाका नाम विषवृक्षाः

tadyathā śrūyate lavaṇasāgarasaṃnikarṣe kālayavanadvīpe kimpākā nāma viṣavṛkṣāḥ

5.34.28

तत्फलान्य् आस्वादेनामृतोपमानि च केचिदज्ञानाद् गुडवद् भक्षयन्ति

tatphalāny āsvādenāmṛtopamāni ca kecidajñānād guḍavad bhakṣayanti

5.34.29

भक्षितानि च तानि मूर्छां छर्दिं च जनयन्ति

bhakṣitāni ca tāni mūrchāṃ chardiṃ ca janayanti

5.34.30

तत्तीव्रदुःखाभिभूताः पञ्चत्वमापुः

tattīvraduḥkhābhibhūtāḥ pañcatvamāpuḥ

5.34.31

श्रुत्वा तु सुहृदां वाक्यं यो नरो ह्य् अवमन्यते

śrutvā tu suhṛdāṃ vākyaṃ yo naro hy avamanyate

5.34.31.2

स दह्यते विपाकान्ते किम्पाकैरिव भक्षितैः

sa dahyate vipākānte kimpākairiva bhakṣitaiḥ

5.34.32

एवं किम्पाकफलोपमा विषयाः सेव्यमानाः सुखं जनयन्ति

evaṃ kimpākaphalopamā viṣayāḥ sevyamānāḥ sukhaṃ janayanti

5.34.33

परिणामे संसारे जन्मनिमित्तत्वाद् दुःखानि प्रतिपद्यन्ते

pariṇāme saṃsāre janmanimittatvād duḥkhāni pratipadyante

5.34.34

इत्येवं विषयाणामर्जने दोषं ज्ञात्वा विरज्यते शतानां सहस्राणां वा यदि कश्चित्

ityevaṃ viṣayāṇāmarjane doṣaṃ jñātvā virajyate śatānāṃ sahasrāṇāṃ vā yadi kaścit

Pañcārthabhāṣya