5.29.4

इहावस्थानाद् अवस्थानं प्राप्य ब्राह्मणस्य सर्वत्र वसत्यर्थवृत्तिबलक्रियालाभादयो ऽयुतसिद्धा वक्तव्याः

ihāvasthānād avasthānaṃ prāpya brāhmaṇasya sarvatra vasatyarthavṛttibalakriyālābhādayo 'yutasiddhā vaktavyāḥ

5.29.5

तत्रादिधर्मा अप्यस्य तावदायतने वसत्यर्थः वृत्तिर्भैक्ष्यं बलमष्टाङ्गं ब्रह्मचर्यं क्रियाः स्थानहसिताद्याः स्नानं कलुषापोहः शुद्धिः ज्ञानावाप्तिः अकलुषत्वं च लाभा इति

tatrādidharmā apyasya tāvadāyatane vasatyarthaḥ vṛttirbhaikṣyaṃ balamaṣṭāṅgaṃ brahmacaryaṃ kriyāḥ sthānahasitādyāḥ snānaṃ kaluṣāpohaḥ śuddhiḥ jñānāvāptiḥ akaluṣatvaṃ ca lābhā iti

5.29.6

तथा असन्मानपरिभवोपदेशाद् आयतने वसत्यर्थः वृत्तिरुत्सृष्टं बलमकलुषत्वम् इन्द्रियद्वारपिधानं च क्रिया इन्द्रियाणि पिधाय उन्मत्तवदवस्थानं पापक्षयाच् छुद्धिः लाभस्तु कृत्स्नो धर्मस् तुल्येन्द्रियजये वर्तते

tathā asanmānaparibhavopadeśād āyatane vasatyarthaḥ vṛttirutsṛṣṭaṃ balamakaluṣatvam indriyadvārapidhānaṃ ca kriyā indriyāṇi pidhāya unmattavadavasthānaṃ pāpakṣayāc chuddhiḥ lābhastu kṛtsno dharmas tulyendriyajaye vartate

5.29.7

तथा वसत्यर्थः शून्यागारगुहा वृत्तिर्भैक्ष्यं बलं गोमृगयोः सहधर्मित्वं क्रिया अध्ययनध्यानाद्या अजितेन्द्रियवृत्तितापोहः शुद्धिः लाभस्तु देवनित्यता जितेन्द्रियत्वं चेति

tathā vasatyarthaḥ śūnyāgāraguhā vṛttirbhaikṣyaṃ balaṃ gomṛgayoḥ sahadharmitvaṃ kriyā adhyayanadhyānādyā ajitendriyavṛttitāpohaḥ śuddhiḥ lābhastu devanityatā jitendriyatvaṃ ceti

5.29.8

तथेहापि श्मशाने वसत्यर्थः वसन् धर्मात्मा

tathehāpi śmaśāne vasatyarthaḥ vasan dharmātmā

5.29.9

यथालब्धमिति वृत्तिः क्रिया स्मृतिः अस्मृत्यपोहः शुद्धिः लाभस्तु सायुज्यम्

yathālabdhamiti vṛttiḥ kriyā smṛtiḥ asmṛtyapohaḥ śuddhiḥ lābhastu sāyujyam

5.29.10

तथोत्तरत्र ऋषिर् इति वसत्यर्थः बलमप्रमादः प्रसाद उपायः दुःखापोहः शुद्धिः गुणावाप्तिश्च लाभ इति

tathottaratra ṛṣir iti vasatyarthaḥ balamapramādaḥ prasāda upāyaḥ duḥkhāpohaḥ śuddhiḥ guṇāvāptiśca lābha iti

5.29.11

तथोक्तं च

tathoktaṃ ca

5.29.11.2

पञ्च लाभान् मलान् पञ्च पञ्चोपायान् विशेषतः

pañca lābhān malān pañca pañcopāyān viśeṣataḥ

5.29.11.3

यस्तु बुध्यति पञ्चार्थे स विद्वान् नात्र संशयः

yastu budhyati pañcārthe sa vidvān nātra saṃśayaḥ

5.29.12

प्रथमो विद्यालाभस्तपसो लाभोऽथ देवनित्यत्वम्

prathamo vidyālābhastapaso lābho'tha devanityatvam

5.29.12.2

योगो गुणप्रवृत्तिर्लाभाः पञ्चेह विज्ञेयाः

yogo guṇapravṛttirlābhāḥ pañceha vijñeyāḥ

5.29.13

अज्ञानमधर्मश्च विषयाभ्यासः स्थितेरलाभश्च

ajñānamadharmaśca viṣayābhyāsaḥ sthiteralābhaśca

5.29.13.2

अनैश्वर्यं च मला विज्ञेयाः पञ्च पञ्चार्थे

anaiśvaryaṃ ca malā vijñeyāḥ pañca pañcārthe

5.29.14

वासो ध्यानम् अखिलकरणनिरोधस्तथा स्मृतिश्चैव

vāso dhyānam akhilakaraṇanirodhastathā smṛtiścaiva

5.29.14.2

प्रसाद इति चोपाया विज्ञेयाः पञ्च पञ्चार्थे

prasāda iti copāyā vijñeyāḥ pañca pañcārthe

5.29.15

वासार्थो लोकश्च शून्यागारं तथा श्मशानं च

vāsārtho lokaśca śūnyāgāraṃ tathā śmaśānaṃ ca

5.29.15.2

रुद्रश्च पञ्च देशा नियतं सिद्ध्यर्थमाख्याताः

rudraśca pañca deśā niyataṃ siddhyarthamākhyātāḥ

5.29.16

तस्माद्युक्तमुक्तम्

tasmādyuktamuktam

5.29.17

स एव प्रागुक्तः सम्बन्धः श्मशानवासी इति

sa eva prāguktaḥ sambandhaḥ śmaśānavāsī iti

Pañcārthabhāṣya