6.32.2.130

सांख्यदृशा सुखदुःखस्वभावो रसः

sāṃkhyadṛśā sukhaduḥkhasvabhāvo rasaḥ

6.32.2.131

तस्यां च सामग्र्यां दलस्थानीया विभावाः

tasyāṃ ca sāmagryāṃ dalasthānīyā vibhāvāḥ

6.32.2.132

संस्कारकाः अनुभावव्यभिचारिणः

saṃskārakāḥ anubhāvavyabhicāriṇaḥ

6.32.2.133

स्थायिनस्तु तत्सामग्रीजन्या आन्तराः सुखदुःखस्वभावा इति

sthāyinastu tatsāmagrījanyā āntarāḥ sukhaduḥkhasvabhāvā iti

6.32.2.134

तेन स्थायिभावान् रसत्वम् इत्यादावुपचारमङ्गीकुर्वता ग्रन्थविरोधं स्वयमेव बुध्यमानेन दूषणाविष्करणमौर्ख्यात् प्रामाणिको जनः परिरक्षित इति किमस्योच्यते

tena sthāyibhāvān rasatvam ityādāvupacāramaṅgīkurvatā granthavirodhaṃ svayameva budhyamānena dūṣaṇāviṣkaraṇamaurkhyāt prāmāṇiko janaḥ parirakṣita iti kimasyocyate

6.32.2.135

यत्त्वत्यन्तं नः प्रतीतिवैषम्यप्रसङ्गादि तत्किं यदत्रोच्यताम्

yattvatyantaṃ naḥ pratītivaiṣamyaprasaṅgādi tatkiṃ yadatrocyatām

6.32.2.136

भट्टनायकस्त्वाह रसो न प्रतीयते

bhaṭṭanāyakastvāha raso na pratīyate

6.32.2.137

नोत्पद्यते

notpadyate

6.32.2.138

नाभिव्यज्यते

nābhivyajyate

6.32.2.139

स्वगतत्वेन हि प्रतीतौ करुणे दुःखित्वं स्यात्

svagatatvena hi pratītau karuṇe duḥkhitvaṃ syāt

6.32.2.140

न च सा प्रतीतिर्युक्ता

na ca sā pratītiryuktā

6.32.2.141

सीतादेरविभावत्वात् स्वकान्तास्मृत्यसंवेदनात्

sītāderavibhāvatvāt svakāntāsmṛtyasaṃvedanāt

6.32.2.142

देवतादौ साधारणीकरणायोग्यत्वात्

devatādau sādhāraṇīkaraṇāyogyatvāt

6.32.2.143

समुद्रलङ्घनादेर् असाधारण्यात्

samudralaṅghanāder asādhāraṇyāt

6.32.2.144

न च तद्वतो रामस्य स्मृतिः

na ca tadvato rāmasya smṛtiḥ

6.32.2.145

अनुपलब्धत्वात्

anupalabdhatvāt

6.32.2.146

न च शब्दानुमानादिभ्यः तत्प्रतीतौ लोकस्य सरसता प्रयुक्ता प्रत्यक्षादिव

na ca śabdānumānādibhyaḥ tatpratītau lokasya sarasatā prayuktā pratyakṣādiva

6.32.2.147

नायकयुगलकावभासे हि प्रत्युत लज्जा जुगुप्सास्पृहादिस्वोचितचित्तवृत्त्यन्तरोदयव्यग्रतयाकाशरसत्वम् अथापि स्यात्

nāyakayugalakāvabhāse hi pratyuta lajjā jugupsāspṛhādisvocitacittavṛttyantarodayavyagratayākāśarasatvam athāpi syāt

6.32.2.148

तन्न प्रतीतिरनुभवस्मृत्यादिरूपा रसस्य युक्ता

tanna pratītiranubhavasmṛtyādirūpā rasasya yuktā

6.32.2.149

उत्पत्तावपि तुल्यमेतद्दूषणम्

utpattāvapi tulyametaddūṣaṇam

Nāṭyaśāstravivṛti