6.32.2.90

तेन विरुद्धबुद्धिसंभेदाद् इत्यसत्

tena viruddhabuddhisaṃbhedād ityasat

6.32.2.91

नर्तकान्तरेऽपि च रामोऽयमिति प्रतिपत्तिरस्ति

nartakāntare'pi ca rāmo'yamiti pratipattirasti

6.32.2.92

ततश्च रामत्वं सामान्यरूपमित्यायातम्

tataśca rāmatvaṃ sāmānyarūpamityāyātam

6.32.2.93

यच्चोच्यते विभावाः काव्याद् अनुसंधीयन्ते इति तदपि न विद्मः

yaccocyate vibhāvāḥ kāvyād anusaṃdhīyante iti tadapi na vidmaḥ

6.32.2.94

न हि ममेयं सीता काचित् इति स्वात्मीयत्वेन प्रतिपत्तिर्नटस्य

na hi mameyaṃ sītā kācit iti svātmīyatvena pratipattirnaṭasya

6.32.2.95

अथ सामाजिकस्य तथा प्रतीतियोग्याः क्रियन्त इत्येतदेवानुसंधानम् उच्यते तर्हि स्थायिनि सुतराम् अनुसंधानं स्यात्

atha sāmājikasya tathā pratītiyogyāḥ kriyanta ityetadevānusaṃdhānam ucyate tarhi sthāyini sutarām anusaṃdhānaṃ syāt

6.32.2.96

तस्यैव हि मुख्यत्वेन अस्मिन्नयम् इति सामाजिकानां प्रतिपत्तिः

tasyaiva hi mukhyatvena asminnayam iti sāmājikānāṃ pratipattiḥ

6.32.2.97

यत्तु वाग्वाचिकम् इत्यादिना भेदाभिधानसंरम्भगर्भमहीयान् अभिनयरूपताविवेकः कृतः स उत्तरत्र स्वावसरे चर्चयिष्यते

yattu vāgvācikam ityādinā bhedābhidhānasaṃrambhagarbhamahīyān abhinayarūpatāvivekaḥ kṛtaḥ sa uttaratra svāvasare carcayiṣyate

6.32.2.98

तस्मात् सामाजिकप्रतीत्यनुसारेण स्थाय्यनुकरणं रस इत्यसत्

tasmāt sāmājikapratītyanusāreṇa sthāyyanukaraṇaṃ rasa ityasat

6.32.2.99

न चापि नटस्येत्थं प्रतिपत्तिः

na cāpi naṭasyetthaṃ pratipattiḥ

6.32.2.100

रामं तच्चित्तवृत्तिं वानुकरोमि इति

rāmaṃ taccittavṛttiṃ vānukaromi iti

6.32.2.101

सदृशकरणं हि तावदनुकरणमनुपलब्धप्रकृतिना न शक्यं कर्तुम्

sadṛśakaraṇaṃ hi tāvadanukaraṇamanupalabdhaprakṛtinā na śakyaṃ kartum

6.32.2.102

अथ पश्चात्करणमनुकरणं तल्लोके ऽप्य् अनुकरणात्मतातिप्रसक्ता

atha paścātkaraṇamanukaraṇaṃ talloke 'py anukaraṇātmatātiprasaktā

6.32.2.103

अथ न नियतस्य कस्यचिदनुकारः अपि तूत्तमप्रकृतेः शोकमनुकरोति तर्हि केनेति चिन्त्यम्

atha na niyatasya kasyacidanukāraḥ api tūttamaprakṛteḥ śokamanukaroti tarhi keneti cintyam

6.32.2.104

न तावच्छोकेन तस्य तदभावात्

na tāvacchokena tasya tadabhāvāt

6.32.2.105

न चाश्रुपातादिना शोकस्यानुकारः तद्वैलक्षण्यादित्युक्तम्

na cāśrupātādinā śokasyānukāraḥ tadvailakṣaṇyādityuktam

6.32.2.106

इयत्तु स्यात् उत्तमप्रकृतेर्ये शोकानुभावाः ताननुकरोमीति

iyattu syāt uttamaprakṛterye śokānubhāvāḥ tānanukaromīti

6.32.2.107

तत्रापि कस्योत्तमप्रकृतेः

tatrāpi kasyottamaprakṛteḥ

6.32.2.108

यस्य कस्यचिदिति चेत्सोऽपि विशिष्टतां विना कथं बुद्धावारोपयितुं शक्यः

yasya kasyaciditi cetso'pi viśiṣṭatāṃ vinā kathaṃ buddhāvāropayituṃ śakyaḥ

6.32.2.109

य एवं रोदितीति चेत्स्वात्मापि मध्ये नटस्यानुप्रविष्ट इति गलितोऽनुकार्यानुकर्तृभावः

ya evaṃ roditīti cetsvātmāpi madhye naṭasyānupraviṣṭa iti galito'nukāryānukartṛbhāvaḥ

Nāṭyaśāstravivṛti