18.16.2.1

तारे विशेषमाह नाग इत्यादि

tāre viśeṣamāha nāga ityādi

18.16.2.2

नागः सीसकस् तारे निर्व्यूढो मृदुतां कोमलत्वं करोति

nāgaḥ sīsakas tāre nirvyūḍho mṛdutāṃ komalatvaṃ karoti

18.16.2.3

पुनः रविस्ताम्रं निर्व्यूढं सत् तां मृदुतां च पुनः रक्ततां लोहितनिभां करोति

punaḥ ravistāmraṃ nirvyūḍhaṃ sat tāṃ mṛdutāṃ ca punaḥ raktatāṃ lohitanibhāṃ karoti

18.16.2.4

च पुनस्तीक्ष्णं तारनिर्व्यूढं तां रक्ततां पीततां च करोति

ca punastīkṣṇaṃ tāranirvyūḍhaṃ tāṃ raktatāṃ pītatāṃ ca karoti

18.16.2.5

पुनः काचः प्रतीतो लोके स कालिकविनाशं करोतीति तारे निर्व्यूढ इति संबन्धः

punaḥ kācaḥ pratīto loke sa kālikavināśaṃ karotīti tāre nirvyūḍha iti saṃbandhaḥ

18.17.2.1

हेम्नो विशेषमाह कनकारुणेत्यादि

hemno viśeṣamāha kanakāruṇetyādi

18.17.2.2

कनकं हेम अरुणं ताम्रं समं तुल्यभागं माक्षिकं ताप्यं अयं गणः करञ्जतैलप्लुतो ध्मातः कार्यः

kanakaṃ hema aruṇaṃ tāmraṃ samaṃ tulyabhāgaṃ mākṣikaṃ tāpyaṃ ayaṃ gaṇaḥ karañjatailapluto dhmātaḥ kāryaḥ

18.17.2.3

पुनः पाते पाते वारंवारं निक्षेपे सति दश दश गुणोत्कर्षं विदन्ति ध्मात इत्यध्याहारः

punaḥ pāte pāte vāraṃvāraṃ nikṣepe sati daśa daśa guṇotkarṣaṃ vidanti dhmāta ityadhyāhāraḥ

18.17.2.4

हि निश्चितम्

hi niścitam

18.17.2.5

कियत्कालं यावत्कोटिसंख्यां विन्दति

kiyatkālaṃ yāvatkoṭisaṃkhyāṃ vindati

18.18.2.1

विशेषमाह स इत्यादि

viśeṣamāha sa ityādi

18.18.2.2

सः करञ्जतैलप्लुतो योगो बहुशो वारंवारं कङ्गुणीतैलेन सेचितो यथा स्यात्तथायं अति विलीनः सन् माक्षिकरविनिवापां पुनः कार्य एवंविधं च कनकं शतांशेन शतविभागेन विध्यति सितकनकम् इति

saḥ karañjatailapluto yogo bahuśo vāraṃvāraṃ kaṅguṇītailena secito yathā syāttathāyaṃ ati vilīnaḥ san mākṣikaravinivāpāṃ punaḥ kārya evaṃvidhaṃ ca kanakaṃ śatāṃśena śatavibhāgena vidhyati sitakanakam iti

18.19.2.1

विशेषमाह शुल्बेत्यादि

viśeṣamāha śulbetyādi

18.19.2.2

शुल्बहतं शुल्बेन सह हतं रसगन्धं सूतगन्धं तेन आहतं पञ्चत्वम् आपन्नं यत्खगपीतं पीतकासीसं एतदौषधसमुच्चयं सुदृढं यथा स्यात्तथा मर्दितं कुर्यात् पुनस्तत् निर्व्यूढं दशांशेन विध्यति सितकनकं कुरुते स्वर्णमिति विशेषः

śulbahataṃ śulbena saha hataṃ rasagandhaṃ sūtagandhaṃ tena āhataṃ pañcatvam āpannaṃ yatkhagapītaṃ pītakāsīsaṃ etadauṣadhasamuccayaṃ sudṛḍhaṃ yathā syāttathā marditaṃ kuryāt punastat nirvyūḍhaṃ daśāṃśena vidhyati sitakanakaṃ kurute svarṇamiti viśeṣaḥ

18.20.2.1

अन्यच्चाह रसकेत्यादि

anyaccāha rasaketyādi

18.20.2.2

ततोऽनन्तरं अर्कचन्द्रलेपेन कनकं रसकसमं ध्मातं कुर्यात् पुनरेतदौषधं भुक्त्वा कनकं स्यात् पुनर्माक्षिकसत्त्वं हेम्ना सह जीर्णं रसं शतांशेन विध्यतीत्यर्थः

tato'nantaraṃ arkacandralepena kanakaṃ rasakasamaṃ dhmātaṃ kuryāt punaretadauṣadhaṃ bhuktvā kanakaṃ syāt punarmākṣikasattvaṃ hemnā saha jīrṇaṃ rasaṃ śatāṃśena vidhyatītyarthaḥ

18.21.2.1

अन्यच्चाह अष्टगुणेत्यादि

anyaccāha aṣṭaguṇetyādi

18.21.2.2

अष्टगुणं मृतशुल्बं अरिवर्गेण सह हतं यत् शुल्बं ताम्रं ततः कलधौतेन षोडशांशेन जीर्णं शतार्धेन पञ्चाशद्विभागेन तारं विध्यति कनकं करोतीत्यर्थः

aṣṭaguṇaṃ mṛtaśulbaṃ arivargeṇa saha hataṃ yat śulbaṃ tāmraṃ tataḥ kaladhautena ṣoḍaśāṃśena jīrṇaṃ śatārdhena pañcāśadvibhāgena tāraṃ vidhyati kanakaṃ karotītyarthaḥ

18.22.2.1

अन्यच्चाह आवृत्येत्यादि

anyaccāha āvṛtyetyādi

18.22.2.2

कनककरिणौ समहेमनागौ आवृत्य गालयित्वा शिलया मनोह्वया प्रतिवापितौ ततोऽनन्तरं दोलायन्त्रे कनककरिणौ भुक्त्वा गन्धकजीर्णो यो रसः स तारे दशांशवेधी स्यात् दशांशेन विध्यतीत्यर्थः

kanakakariṇau samahemanāgau āvṛtya gālayitvā śilayā manohvayā prativāpitau tato'nantaraṃ dolāyantre kanakakariṇau bhuktvā gandhakajīrṇo yo rasaḥ sa tāre daśāṃśavedhī syāt daśāṃśena vidhyatītyarthaḥ

Mugdhāvabodhinī