17.1.2.6

एवंविधोऽपि क्रामणारहितः क्रामणवर्जितो लोहं न विशति लोहान्तःप्रवेशं न करोति ततो हेतोर् लोहं धातुं संवेष्ट्य परिवेष्टनं कृत्वा तिष्ठति बाह्यरागदायी स्यादिति

evaṃvidho'pi krāmaṇārahitaḥ krāmaṇavarjito lohaṃ na viśati lohāntaḥpraveśaṃ na karoti tato hetor lohaṃ dhātuṃ saṃveṣṭya pariveṣṭanaṃ kṛtvā tiṣṭhati bāhyarāgadāyī syāditi

17.2.2.1

देहलोहयोः सादृश्यमाह अन्नमित्यादि

dehalohayoḥ sādṛśyamāha annamityādi

17.2.2.2

यथेति सादृश्ये

yatheti sādṛśye

17.2.2.3

अन्नं गोधूमादिकं वा द्रव्यं औषधं अनुपानेन सह जलादिना सार्धं धातुषु मांसादिषु सप्तसु क्रमते व्याप्नोति तथा अमुना वक्ष्यमाणविधानेन क्रामणयोगात् क्रामणाय योगः कुनटीमाक्षिकविषादिस् ततः सूतराजो लोहरूप्यादिषु विशति बाह्याभ्यन्तरं विध्यतीत्यर्थः

annaṃ godhūmādikaṃ vā dravyaṃ auṣadhaṃ anupānena saha jalādinā sārdhaṃ dhātuṣu māṃsādiṣu saptasu kramate vyāpnoti tathā amunā vakṣyamāṇavidhānena krāmaṇayogāt krāmaṇāya yogaḥ kunaṭīmākṣikaviṣādis tataḥ sūtarājo loharūpyādiṣu viśati bāhyābhyantaraṃ vidhyatītyarthaḥ

17.5.2.1

क्रामणयोगमाह कान्तविषेत्यादि

krāmaṇayogamāha kāntaviṣetyādi

17.5.2.2

कान्तं चुम्बकं विषं कन्दजं विषं कन्दविषाणि कालकूटादीनि त्रयोदश दरदं हिङ्गुलं तैः च पुनः रक्ततैलेन्द्रगोपाद्यैः रक्तो रक्तकवर्गः तैलं कङ्गुण्यादेः इन्द्रगोपो जीवविशेषः इत्याद्याः क्रामणोचितास् तच्च

kāntaṃ cumbakaṃ viṣaṃ kandajaṃ viṣaṃ kandaviṣāṇi kālakūṭādīni trayodaśa daradaṃ hiṅgulaṃ taiḥ ca punaḥ raktatailendragopādyaiḥ rakto raktakavargaḥ tailaṃ kaṅguṇyādeḥ indragopo jīvaviśeṣaḥ ityādyāḥ krāmaṇocitās tacca

17.5.2.3

एतत् श्रेष्ठं सर्वोत्तमं क्रामणं अनेन सूतः क्रामति विशति लोहेष्विति व्याप्तिः तत्क्रामणं कथितम्

etat śreṣṭhaṃ sarvottamaṃ krāmaṇaṃ anena sūtaḥ krāmati viśati loheṣviti vyāptiḥ tatkrāmaṇaṃ kathitam

17.5.2.4

तल्लेपे क्षेपे च योज्यमित्यर्थः

tallepe kṣepe ca yojyamityarthaḥ

17.6.2.1

अन्यच्चाह शिलयेत्यादि

anyaccāha śilayetyādi

17.6.2.2

नागः सीसकः शिलया मनोह्वया निहतो मारितः पुनः वङ्गं शुद्धेन दोषवर्जितेन तालेन निहतं क्रमशः क्रमेण पीते हेमकर्मणि शुक्ले रूप्यकर्मणि एतत्क्रामणं समुद्दिष्टं सम्यक् प्रकाशितं पीतकर्मणि नागः शुक्लकर्मणि वङ्गं च नियोजितव्यम् इत्यर्थः

nāgaḥ sīsakaḥ śilayā manohvayā nihato māritaḥ punaḥ vaṅgaṃ śuddhena doṣavarjitena tālena nihataṃ kramaśaḥ krameṇa pīte hemakarmaṇi śukle rūpyakarmaṇi etatkrāmaṇaṃ samuddiṣṭaṃ samyak prakāśitaṃ pītakarmaṇi nāgaḥ śuklakarmaṇi vaṅgaṃ ca niyojitavyam ityarthaḥ

17.7.2.1

अन्यच्चाह तीक्ष्णमित्यादि

anyaccāha tīkṣṇamityādi

17.7.2.2

दरदेन हिङ्गुलेन हतं मारितं तीक्ष्णं सारो विधिना अरिवर्गविधानेन ताप्येन स्वर्णमाक्षिकेन मारितं शुल्बं ताम्रं एतदपि क्रामणं कथितं वा कान्तमुखं कान्तं लोहजाति उक्तं ग्रन्थादौ तत् मुखं प्रधानं यस्य तत् माक्षिकैर्वा मारितं नियोज्यं इति शेषः

daradena hiṅgulena hataṃ māritaṃ tīkṣṇaṃ sāro vidhinā arivargavidhānena tāpyena svarṇamākṣikena māritaṃ śulbaṃ tāmraṃ etadapi krāmaṇaṃ kathitaṃ vā kāntamukhaṃ kāntaṃ lohajāti uktaṃ granthādau tat mukhaṃ pradhānaṃ yasya tat mākṣikairvā māritaṃ niyojyaṃ iti śeṣaḥ

17.8.2.1

विशेषविधानमाह माक्षिकसत्त्वम् इत्यादि

viśeṣavidhānamāha mākṣikasattvam ityādi

17.8.2.2

माक्षिकसत्त्वं ताप्यसारं नागः सीसकः तं विहाय नान्यत्किमप्यस्ति क्रामणं न क्रामणमिति भावः

mākṣikasattvaṃ tāpyasāraṃ nāgaḥ sīsakaḥ taṃ vihāya nānyatkimapyasti krāmaṇaṃ na krāmaṇamiti bhāvaḥ

17.8.2.3

खल्विति जिज्ञासायाम्

khalviti jijñāsāyām

17.8.2.4

दलसिद्धे विधौ संस्कारैः पूर्णतां नीते सति असौ विधिः सफलः

dalasiddhe vidhau saṃskāraiḥ pūrṇatāṃ nīte sati asau vidhiḥ saphalaḥ

18.1.2.1

व्यवायिभेषजोपेते द्रव्ये क्षिप्तो रसः खलु

vyavāyibheṣajopete dravye kṣipto rasaḥ khalu

18.1.2.1.2

वेध इत्युच्यते तज्ज्ञैः स च नैकविधः स्मृतः

vedha ityucyate tajjñaiḥ sa ca naikavidhaḥ smṛtaḥ

18.1.2.1.3

इति परिभाषा

iti paribhāṣā

18.1.2.2

क्रामणसंस्काराधिकारमाह अनयेत्यादि

krāmaṇasaṃskārādhikāramāha anayetyādi

Mugdhāvabodhinī