14.17.2.2

वङ्गं त्रपु रसः सूतः गन्धको बलिः तालं हरितालं एतच्चतुष्टयं खटिकाया योगतः खटिका चित्रकरजस्तस्या योगतः सुपर्पटिकां पूर्वोक्तां लोहपर्पटिकां रञ्जयति सूतेन विनापि किमुत रसमिलितेन तालसत्त्वेनेति व्यक्तिः

vaṅgaṃ trapu rasaḥ sūtaḥ gandhako baliḥ tālaṃ haritālaṃ etaccatuṣṭayaṃ khaṭikāyā yogataḥ khaṭikā citrakarajastasyā yogataḥ suparpaṭikāṃ pūrvoktāṃ lohaparpaṭikāṃ rañjayati sūtena vināpi kimuta rasamilitena tālasattveneti vyaktiḥ

14.18.2.1

महाबीजानां बीजानां च विशेषविधानमाह एवमित्यादि

mahābījānāṃ bījānāṃ ca viśeṣavidhānamāha evamityādi

14.18.2.2

एवम् उक्तविधानेन बीजं विधाय रञ्जनविधिना रञ्जनविधानेन सुरञ्जनं कार्यम्

evam uktavidhānena bījaṃ vidhāya rañjanavidhinā rañjanavidhānena surañjanaṃ kāryam

14.18.2.3

तत्कार्ये रसस्य सूतस्य त्रिगुणं हेम संयोज्यं पुनस् तस्य हेम्नः त्रिगुणं वरबीजं योज्यं इति विशेषविधिः

tatkārye rasasya sūtasya triguṇaṃ hema saṃyojyaṃ punas tasya hemnaḥ triguṇaṃ varabījaṃ yojyaṃ iti viśeṣavidhiḥ

15.1.2.1

भारती भरतखण्डमण्डिता

bhāratī bharatakhaṇḍamaṇḍitā

15.1.2.1.2

कस्तया न रसमलं कुतो जया वक्रपद्ममधिस्थया

kastayā na rasamalaṃ kuto jayā vakrapadmamadhisthayā

15.1.2.2

बाह्यद्रुतिप्रशंसामाह वक्ष्य इत्यादि

bāhyadrutipraśaṃsāmāha vakṣya ityādi

15.1.2.3

अहं कविः अभ्रकसत्त्वाद्गगनसारतो विमलद्रुतिं पक्षे विमला चासौ द्रुतिश्चेति विग्रहः

ahaṃ kaviḥ abhrakasattvādgaganasārato vimaladrutiṃ pakṣe vimalā cāsau drutiśceti vigrahaḥ

15.1.2.4

किंविशिष्टां अखिलगुणगणाधाराम् अखिलाश्च ते गुणगणाश्च गुणपटलाश्च तेषां या आधारा तां बहवो गुणास् तिष्ठन्त्यस्यामिति

kiṃviśiṣṭāṃ akhilaguṇagaṇādhārām akhilāśca te guṇagaṇāśca guṇapaṭalāśca teṣāṃ yā ādhārā tāṃ bahavo guṇās tiṣṭhantyasyāmiti

15.1.2.5

सा रसभूता द्रुतिः रसं सूतां निबध्नाति निश्चयेन बध्नातीत्यर्थः

sā rasabhūtā drutiḥ rasaṃ sūtāṃ nibadhnāti niścayena badhnātītyarthaḥ

15.1.2.6

किंभूता सती

kiṃbhūtā satī

15.1.2.7

मिलिता सती तुल्यमिश्रिता सती पुनः द्रुतिः सुखेन मिलति पत्रादेर् दुर्मिलापत्वात्

militā satī tulyamiśritā satī punaḥ drutiḥ sukhena milati patrāder durmilāpatvāt

15.2.2.1

द्रुतिविधानमाह वज्रवल्ल्या इत्यादि

drutividhānamāha vajravallyā ityādi

15.2.2.2

वज्रवल्ल्याः स्वरसेन स्वकीयेन रसेन गगनमभ्रसत्त्वं सौवर्चलान्वितं रुचकसहितं पिष्टं कुर्यात् इति शेषः

vajravallyāḥ svarasena svakīyena rasena gaganamabhrasattvaṃ sauvarcalānvitaṃ rucakasahitaṃ piṣṭaṃ kuryāt iti śeṣaḥ

15.2.2.3

किंविशिष्टं गगनं निचुलपुटैर् वेतसद्रवभावनाभिः पक्वं वह्निपुटितं तत्पक्वं सन् निर्लेपं संपर्कवर्जितं रसरूपं भवति पारदस्य रूपमित्यर्थः

kiṃviśiṣṭaṃ gaganaṃ niculapuṭair vetasadravabhāvanābhiḥ pakvaṃ vahnipuṭitaṃ tatpakvaṃ san nirlepaṃ saṃparkavarjitaṃ rasarūpaṃ bhavati pāradasya rūpamityarthaḥ

15.3.2.1

विध्यन्तरमाह अजेत्यादि

vidhyantaramāha ajetyādi

15.3.2.2

द्रुजातरभ्रकसत्त्वं अभ्रकसत्वं गगनसारं मूषायां वज्रसंज्ञायां द्रुतं सत् रससंनिभं भवति पारदभूतम्

abhrakasatvaṃ gaganasāraṃ mūṣāyāṃ vajrasaṃjñāyāṃ drutaṃ sat rasasaṃnibhaṃ bhavati pāradabhūtam ityarthaḥ

15.3.2.3

केन अजजलशतपरिभावितकपितिन्दुकचूर्णवापमात्रेण अजः छागस्तस्य जलेन मूत्रेण शतं शतवारं परिभावितं घर्मपुटितं यत्कपितिन्दुकचूर्णं तस्य वापमात्रेण द्रुतेऽभ्रसत्त्वे वापे

kena ajajalaśataparibhāvitakapitindukacūrṇavāpamātreṇa ajaḥ chāgastasya jalena mūtreṇa śataṃ śatavāraṃ paribhāvitaṃ gharmapuṭitaṃ yatkapitindukacūrṇaṃ tasya vāpamātreṇa drute'bhrasattve vāpe

15.4.2.1

अभ्रकसत्त्वं वह्नियोगेन द्रुतं आस्ते द्रवरूपमेवावतिष्ठते

abhrakasattvaṃ vahniyogena drutaṃ āste dravarūpamevāvatiṣṭhate

15.4.2.2

किंविशिष्टं सत्त्वं निजरसशतपरिभावितेत्यादि निजरसेन स्वकीयद्रवेण परिभावितं यत्कञ्चुकिकन्दोत्थचूर्णं तस्य आवापेन यथा शतभावितकञ्चुकिकन्दोत्थचूर्णेन सत्त्वं द्रुतमास्ते तद्वत्सर्वाणि लोहानि द्रुतानि तिष्ठन्ति

kiṃviśiṣṭaṃ sattvaṃ nijarasaśataparibhāvitetyādi nijarasena svakīyadraveṇa paribhāvitaṃ yatkañcukikandotthacūrṇaṃ tasya āvāpena yathā śatabhāvitakañcukikandotthacūrṇena sattvaṃ drutamāste tadvatsarvāṇi lohāni drutāni tiṣṭhanti

Mugdhāvabodhinī