1.5.2.2

कविनानेनानुमानेन लोकप्रतीतः क्रियते

kavinānenānumānena lokapratītaḥ kriyate

1.5.2.3

यः पूर्वोक्तः सूतराजस् तस्य को ऽप्यनिर्वचनीयः स सर्वदेशीयत्वेन शांकरः प्रादुर्भावः शमयतीति दुःखमुपशमयतीति शं प्रसादः शं करोतीति शंकरः तस्यायं शांकरः दुःखोपशमायायं प्रादुर्भवतीति तात्पर्यार्थः

yaḥ pūrvoktaḥ sūtarājas tasya ko 'pyanirvacanīyaḥ sa sarvadeśīyatvena śāṃkaraḥ prādurbhāvaḥ śamayatīti duḥkhamupaśamayatīti śaṃ prasādaḥ śaṃ karotīti śaṃkaraḥ tasyāyaṃ śāṃkaraḥ duḥkhopaśamāyāyaṃ prādurbhavatīti tātparyārthaḥ

1.5.2.4

दुःखमाधिव्याध्यात्मकेन द्विविधं पुनर् आधिभौतिकाधिदैविकाध्यात्मिकभेदाच्च त्रिविधम्

duḥkhamādhivyādhyātmakena dvividhaṃ punar ādhibhautikādhidaivikādhyātmikabhedācca trividham

1.5.2.5

स पुनरस्य सूतराजस्य स्वयं स्फुरति प्रकाशत इति

sa punarasya sūtarājasya svayaṃ sphurati prakāśata iti

1.5.2.6

अन्यथा अन्यप्रकारेण शांकरप्रादुर्भावं विना पापरुजं कुष्ठं सुरगुरुगोद्विजहिंसापापकलापोद्भवं कथं शमयति

anyathā anyaprakāreṇa śāṃkaraprādurbhāvaṃ vinā pāparujaṃ kuṣṭhaṃ suragurugodvijahiṃsāpāpakalāpodbhavaṃ kathaṃ śamayati

1.5.2.7

कुतः विलसन्मात्रात् दृष्टिगोचरत्वात्

kutaḥ vilasanmātrāt dṛṣṭigocaratvāt

1.5.2.8

रसेन्द्रमङ्गले यथा

rasendramaṅgale yathā

1.5.2.8.2

शताश्वमेधेन कृतेन पुण्यं गोकोटिदानेन गजेन्द्रकोटिभिः

śatāśvamedhena kṛtena puṇyaṃ gokoṭidānena gajendrakoṭibhiḥ

1.5.2.8.3

सुवर्णभूदानसमानधर्मे नरो लभेत् सूतकदर्शनेन इति

suvarṇabhūdānasamānadharme naro labhet sūtakadarśanena iti

1.6.2.1

मूर्छितबद्धमृतस्यावस्थया त्रिविधं सूतराजस्य बन्धनं प्रशंसति कविः रस इत्यादि

mūrchitabaddhamṛtasyāvasthayā trividhaṃ sūtarājasya bandhanaṃ praśaṃsati kaviḥ rasa ityādi

1.6.2.2

भो जनाः रसबन्धः पारदबन्धनं धन्यः यस्य प्रारम्भे सततं निरन्तरं करुणा जायत इति शेषः

bho janāḥ rasabandhaḥ pāradabandhanaṃ dhanyaḥ yasya prārambhe satataṃ nirantaraṃ karuṇā jāyata iti śeṣaḥ

1.6.2.3

किंरूपा अहं गोविन्दनामा रसे सिद्धे सति सम्यग्बन्धनत्वं प्राप्ते सति महीं मेदिनीं निर्जरामरणं यथा तथा करिष्ये

kiṃrūpā ahaṃ govindanāmā rase siddhe sati samyagbandhanatvaṃ prāpte sati mahīṃ medinīṃ nirjarāmaraṇaṃ yathā tathā kariṣye

1.6.2.4

अतिसामीप्याद्वर्तमान एव

atisāmīpyādvartamāna eva

1.6.2.5

निर्जरामरणमिति क्रियाविशेषणम्

nirjarāmaraṇamiti kriyāviśeṣaṇam

1.6.2.6

जरा पालित्यं मरणं प्राणत्याग आभ्यां रहितं यथा मह्यां जरामरणं न युक्तम्

jarā pālityaṃ maraṇaṃ prāṇatyāga ābhyāṃ rahitaṃ yathā mahyāṃ jarāmaraṇaṃ na yuktam

1.6.2.7

अत्र महीपदेन महीमधिकृत्य निवसन्ति ये मनुजादयस् त एव लक्षणावृत्तित्वात्

atra mahīpadena mahīmadhikṛtya nivasanti ye manujādayas ta eva lakṣaṇāvṛttitvāt

1.6.2.8

पुना रसायनवशाज्जरानिषेधो भवेद् इति युक्तम्

punā rasāyanavaśājjarāniṣedho bhaved iti yuktam

1.6.2.9

हितोपदेशे यथा

hitopadeśe yathā

1.6.2.9.2

यज्जराव्याधिविध्वंसि भेषजं तद् रसायनम्

yajjarāvyādhividhvaṃsi bheṣajaṃ tad rasāyanam

1.6.2.9.3

आद्ये वयसि मध्ये वा शुद्धकायः समाचरेद्

ādye vayasi madhye vā śuddhakāyaḥ samācared

Mugdhāvabodhinī