5.50.2.1

नागेन बीजकरणमाह उज्ज्वलहेमवरे स्वर्णश्रेष्ठे आवर्त्ये सम्यग्द्रुते नागं शुद्धसीसकं आवर्त्यं प्रद्राव्यं किं कृत्वा समं स्वर्णसमभागक्षेपं क्षिप्त्वा पुनर्नागोपरि त्रिगुणशिलाप्रतिवापं त्रिगुणा या शिला तस्या निर्वापं कुर्यात्

nāgena bījakaraṇamāha ujjvalahemavare svarṇaśreṣṭhe āvartye samyagdrute nāgaṃ śuddhasīsakaṃ āvartyaṃ pradrāvyaṃ kiṃ kṛtvā samaṃ svarṇasamabhāgakṣepaṃ kṣiptvā punarnāgopari triguṇaśilāprativāpaṃ triguṇā yā śilā tasyā nirvāpaṃ kuryāt

5.50.2.2

शिला मनःशिला

śilā manaḥśilā

5.50.2.3

तत्सिद्धं अहिबीजं नागयोगेन बीजं समुद्दिष्टं रसविद्भिः इति शेषः

tatsiddhaṃ ahibījaṃ nāgayogena bījaṃ samuddiṣṭaṃ rasavidbhiḥ iti śeṣaḥ

5.51.2.1

अथ वङ्गयोगेन बीजमाह वङ्गमित्यादि

atha vaṅgayogena bījamāha vaṅgamityādi

5.51.2.2

तेन पूर्वोक्तेन विधिना विधानेन तु पुनः हेमवरे पूर्ववर्णिते वङ्गं क्षेप्य तालवापेन हरितालनिक्षेपेण निर्व्यूढं कुर्यात् वा तारे आवर्त्ये वङ्गं निक्षिप्य निर्व्यूढं निर्वाहितं सद्बीजवरं भवेत्

tena pūrvoktena vidhinā vidhānena tu punaḥ hemavare pūrvavarṇite vaṅgaṃ kṣepya tālavāpena haritālanikṣepeṇa nirvyūḍhaṃ kuryāt vā tāre āvartye vaṅgaṃ nikṣipya nirvyūḍhaṃ nirvāhitaṃ sadbījavaraṃ bhavet

5.51.2.3

कस्मात् त्रुटितसंयोगात् त्रुटितं भवति तथा बीजवरमिति वङ्गबीजं तत् पूर्ववत् द्रवति जरति च

kasmāt truṭitasaṃyogāt truṭitaṃ bhavati tathā bījavaramiti vaṅgabījaṃ tat pūrvavat dravati jarati ca

5.52.2.1

सुवर्णाभिधानबीजप्रशंसनमाह य इत्यादि

suvarṇābhidhānabījapraśaṃsanamāha ya ityādi

5.52.2.2

भुजङ्गात् सीसकात् निःसृतः भुजङ्गशिलावापेन क्षयं नीत्वा यः पृथग्भूतः स रसकेसरीवज्रपञ्जरः कथितः रस एव केसरी सिंहः तदर्थं वज्रपञ्जरः वज्रेण व्यधितः पञ्जरोऽतिदृढत्वात् सिंहरक्षणसमर्थ

bhujaṅgāt sīsakāt niḥsṛtaḥ bhujaṅgaśilāvāpena kṣayaṃ nītvā yaḥ pṛthagbhūtaḥ sa rasakesarīvajrapañjaraḥ kathitaḥ rasa eva kesarī siṃhaḥ tadarthaṃ vajrapañjaraḥ vajreṇa vyadhitaḥ pañjaro'tidṛḍhatvāt siṃharakṣaṇasamartha

5.52.2.3

पुनर्विशेषेणोच्यते अयं वज्रपञ्जरो न किंतु अयं रसाङ्कुशः रसो गजरूपः तस्याङ्कुशः वशीकरणसमर्थः

punarviśeṣeṇocyate ayaṃ vajrapañjaro na kiṃtu ayaṃ rasāṅkuśaḥ raso gajarūpaḥ tasyāṅkuśaḥ vaśīkaraṇasamarthaḥ

5.52.2.4

नाम संभावनायाम्

nāma saṃbhāvanāyām

5.52.2.5

विख्यातः प्रकथितः

vikhyātaḥ prakathitaḥ

5.52.2.6

कस्मात् कुटिलात् किमपि वस्तुहरणात् कुटिलो वक्रो भवति दुष्टस्वभाव एव अनेन हेम्ना नागहरणं कृतम्

kasmāt kuṭilāt kimapi vastuharaṇāt kuṭilo vakro bhavati duṣṭasvabhāva eva anena hemnā nāgaharaṇaṃ kṛtam

5.52.2.7

कथंभूतात् कुटिलात् फणी भुजङ्गः हेम स्वर्णं तयोर्गुणा विद्यन्ते यस्मिन् एवंविधात् कुटिलादेशो युक्तः अङ्कुशोऽपि वक्रो

kathaṃbhūtāt kuṭilāt phaṇī bhujaṅgaḥ hema svarṇaṃ tayorguṇā vidyante yasmin evaṃvidhāt kuṭilādeśo yuktaḥ aṅkuśo'pi vakro

5.52.2.8

अत्र भ्रान्तिमानलङ्कारः हेमबीजे वज्रपञ्जरगजाङ्कुशदर्शनाद् भ्रान्तिर्जातेति

atra bhrāntimānalaṅkāraḥ hemabīje vajrapañjaragajāṅkuśadarśanād bhrāntirjāteti

5.58.2.1

बीजस्यास्य पिष्टीकरणमाह एवमित्यादि

bījasyāsya piṣṭīkaraṇamāha evamityādi

5.58.2.2

एवं अमुना प्रकारेण विधिनार्थाद् उपदेशेन पक्वं यद्बीजवरं तथा पूर्वसंस्कृतः सूतराट् पारदः अम्लेन जम्बीरादिना संस्वेद्यः स्वेदाख्यो विधिः कर्तव्यः

evaṃ amunā prakāreṇa vidhinārthād upadeśena pakvaṃ yadbījavaraṃ tathā pūrvasaṃskṛtaḥ sūtarāṭ pāradaḥ amlena jambīrādinā saṃsvedyaḥ svedākhyo vidhiḥ kartavyaḥ

5.58.2.3

अत्र किमवधिस्तत्कर्तव्यो यावत् श्लक्ष्णा स्पष्टा पिष्टी एकशरीरता भवेत् रसबीजयोरिति शेषः

atra kimavadhistatkartavyo yāvat ślakṣṇā spaṣṭā piṣṭī ekaśarīratā bhavet rasabījayoriti śeṣaḥ

5.58.2.4

विध्यन्तरमाह तैलेनेत्यादिना

vidhyantaramāha tailenetyādinā

5.58.2.5

तेन पूर्वोक्तेन विधिना वधविधानेन तिलतैलेन स्विन्ना स्वेदिता सती पिष्टिर्भवति वह्नाविति शेषः

tena pūrvoktena vidhinā vadhavidhānena tilatailena svinnā sveditā satī piṣṭirbhavati vahnāviti śeṣaḥ

5.58.2.6

अथवेति विधानान्तरं दर्शयति

athaveti vidhānāntaraṃ darśayati

Mugdhāvabodhinī