4.17.2.4

च पुनः अङ्गुलिमृदितं अङ्गुलिना मर्दितं तत् कान्ताभ्रसत्वालं गर्भे रसोदरे द्रवति तत्स्वरूपत्वेन मिलति

ca punaḥ aṅgulimṛditaṃ aṅgulinā marditaṃ tat kāntābhrasatvālaṃ garbhe rasodare dravati tatsvarūpatvena milati

4.17.2.5

कस्मात् अभिषवयोगात् अभिषवः संमर्दनं तद्योगात्

kasmāt abhiṣavayogāt abhiṣavaḥ saṃmardanaṃ tadyogāt

4.17.2.6

लोहस्य त्रयो दशभेदानां मध्यात् केनापि भेदेन सहयोगः कार्य इति लोहशब्देन ध्वनितम्

lohasya trayo daśabhedānāṃ madhyāt kenāpi bhedena sahayogaḥ kārya iti lohaśabdena dhvanitam

4.18.2.1

लोहयोगमुक्त्वा वङ्गयोगमाह वङ्गमित्यादि

lohayogamuktvā vaṅgayogamāha vaṅgamityādi

4.18.2.2

अथ लोहकथनानन्तरं वङ्गं खुरसंज्ञकं अभ्रकं च एतद्द्वयं तालकषड्भागसारितं तालकस्य षडंशेन एकशरीरतां नीतं तत्स्वरूपं रसश्चरति

atha lohakathanānantaraṃ vaṅgaṃ khurasaṃjñakaṃ abhrakaṃ ca etaddvayaṃ tālakaṣaḍbhāgasāritaṃ tālakasya ṣaḍaṃśena ekaśarīratāṃ nītaṃ tatsvarūpaṃ rasaścarati

4.18.2.3

कस्मात् अभिषवयोगात् अभिषवः संमर्दनं तद्योगात् षुञ् अभिषवे इत्यस्य धातो रूपं

kasmāt abhiṣavayogāt abhiṣavaḥ saṃmardanaṃ tadyogāt ṣuñ abhiṣave ityasya dhāto rūpaṃ

4.18.2.4

पुनः रसश्चरति मिलति

punaḥ rasaścarati milati

4.18.2.5

चारितं यत् तद्द्रवति तद्द्रुतं रसे व्रजति पृथक्त्वात् सं मिलति नात्रसन्देहः निः संदिग्धमिव

cāritaṃ yat taddravati taddrutaṃ rase vrajati pṛthaktvāt saṃ milati nātrasandehaḥ niḥ saṃdigdhamiva

4.18.2.6

वङ्गस्य लघुद्रवित्वात् षडंशयोगस्तालकस्य युक्तः लोहजातेः काठिण्यात् समभागत्वं उदितम्

vaṅgasya laghudravitvāt ṣaḍaṃśayogastālakasya yuktaḥ lohajāteḥ kāṭhiṇyāt samabhāgatvaṃ uditam

4.20.2.1

अभ्रसत्वविधानमाह बहलमित्यादि

abhrasatvavidhānamāha bahalamityādi

4.20.2.2

वटकीकृतं च तन्मृतं च गगनं तथोक्तं न वटको वटकः क्रियत इति वटकीकृतं अत्र अभूततद्भावे

vaṭakīkṛtaṃ ca tanmṛtaṃ ca gaganaṃ tathoktaṃ na vaṭako vaṭakaḥ kriyata iti vaṭakīkṛtaṃ atra abhūtatadbhāve

4.20.2.3

पञ्चभिर्निचुलपुटैः पञ्चसंख्याभिर्वेतसवृक्षद्रवभावनाभिर् भावितं यन्मृतगगनं मृताभ्रं वटकीकृतं सत्सत्वं पतति तद्द्रावकौषधयोगं विधाय वह्निना विधमनादिति शेषः

pañcabhirniculapuṭaiḥ pañcasaṃkhyābhirvetasavṛkṣadravabhāvanābhir bhāvitaṃ yanmṛtagaganaṃ mṛtābhraṃ vaṭakīkṛtaṃ satsatvaṃ patati taddrāvakauṣadhayogaṃ vidhāya vahninā vidhamanāditi śeṣaḥ

4.20.2.4

कियन्मानं सत्वं पतति बहलं बहु अन्यविधेरधिकम्

kiyanmānaṃ satvaṃ patati bahalaṃ bahu anyavidheradhikam

4.20.2.5

कीदृशं स्वर्णवर्णं पीतश्वेतं प्रकाशाख्यं पुनर्निरञ्जनं निर्मलं किट्टरहितं च

kīdṛśaṃ svarṇavarṇaṃ pītaśvetaṃ prakāśākhyaṃ punarnirañjanaṃ nirmalaṃ kiṭṭarahitaṃ ca

4.20.2.6

अस्मिन् सत्वे काचकिट्टाभावः

asmin satve kācakiṭṭābhāvaḥ

4.20.2.7

सर्वोत्कृष्टविधिरयं पूर्वमुदितात् बहलसत्वपातादित्यर्थः

sarvotkṛṣṭavidhirayaṃ pūrvamuditāt bahalasatvapātādityarthaḥ

4.20.2.8

केवलसत्वचारणविधानमाह तदित्यादि

kevalasatvacāraṇavidhānamāha tadityādi

4.20.2.9

ततस्तदभ्रसत्वपातनविधेरनन्तरं तदेवाभ्रसत्वं चूर्णीकृत्य कल्कं विधाय क्षाराम्लैर्भावितं कुर्यात् क्षाराः स्वर्जिकादयः अम्ला जम्बीरादयः तैर्बहुशो बहुवारं घर्मपुटितं कुर्यादित्यर्थः

tatastadabhrasatvapātanavidheranantaraṃ tadevābhrasatvaṃ cūrṇīkṛtya kalkaṃ vidhāya kṣārāmlairbhāvitaṃ kuryāt kṣārāḥ svarjikādayaḥ amlā jambīrādayaḥ tairbahuśo bahuvāraṃ gharmapuṭitaṃ kuryādityarthaḥ

4.20.2.10

पुनः सृष्टित्रयनीरकणातुम्बुरुरसमर्दितं सृष्टिः पूर्वोक्ता तत्त्रयं मूत्रशुक्रशोणितमिति नीरकणा जलपिप्पली तुम्बरु प्रतीतं एतेषां रसेन मर्दितं कुर्यात्

punaḥ sṛṣṭitrayanīrakaṇātumbururasamarditaṃ sṛṣṭiḥ pūrvoktā tattrayaṃ mūtraśukraśoṇitamiti nīrakaṇā jalapippalī tumbaru pratītaṃ eteṣāṃ rasena marditaṃ kuryāt

4.20.2.11

अभ्रसत्त्वमेवं कृतं सत् चरति ग्रसति रसः इत्यध्याहारः

abhrasattvamevaṃ kṛtaṃ sat carati grasati rasaḥ ityadhyāhāraḥ

Mugdhāvabodhinī